قرآن ارزشمند تاریخی به خط کوفی با نگارش عثمان بن حسین وراق غزنوی مربوط به تاریخ 466 هجری قمری‌ به عنوان نخستین اثر تاریخی منقول در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

مدیر کل دفتر ثبت آثار تاریخی،‌ طبیعی و فرهنگی با بیان این مطلب افزود: این قرآن که شامل 30 جزء است به دستور ابو جعفر محمد بن احمد عبدوسی در بین سالهای 462 تا 466 ه.ق هم زمان با سالهای اولیه حکومت سلطان ملک شاه سلجوقی نگارش شده است.

حسین علی وکیل علی آبادی به خبرنگار مهر گفت: رقم نگارنده و تاریخ تحریر کتاب در میان جزهای 1، 16، 20، 21 و 27 دیده می شود.

وی در ادامه خاطر نشان کرد: این قرآن به چندین نوع خط نگارش شده است، به این ترتیب که خود قرآن به خط کوفی و در برخی بخش ها خط رقاع و گاهی رقاع آمیخته به ثلث در میان نگارش آن دیده می شود.

وی افزود: اسامی سوره ها را به خط های مختلف و بسم... ها را به چند نوع خط کوفی تزئین کرده اند.

وی با اشاره به این که هر یک از 30 جزء دارای 2 صفحه تذهیب کامل است که 2 صفحه روبروی هم قرار داشته و طرح و نقش تذهیب هر جزء با جزء دیگر متفاوت است در ادامه خاطر نشان کرد: جزء آخر دارای زیباترین تذهیب است که به صورت پیچ های معکوس و طرح زیبای اسلیمی گیاهی در وسط آن وجود داشته و در عین حال به دلیل کثرت سوره ها پرکارترین جزء است.

مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی،‌ طبیعی و فرهنگی افزود: از جمله تزئینات دیگر بکار رفته در این قرآن استفاده از رنگ های مختلف مثل شنگرف برای اعراب گذاری و تنوین گذاری و رنگ زنگاری برای شد و مد و همزه و رنگ زرد برای اعجام و برای علامت سکون ، به صورت دایره کوچک است.

وکیل تصریح کرد: رنگ لاجوردی و وقف ها را با شنگرف و ما بین آیات را زرین نقش شده و ترنج های زرین شمسه دار در حواشی با نقوش متفاوت طراحی شده اند که هر ترنج بیانگر 10 آیه است.

وی با اشاره به اینکه ابعاد این قرآن 25*20 و اندازه سطرها 5/10*5/15شامل 2331 ورق است ادامه داد: جلد این قرآن از نوع تیماچ قهوه ای لبه دار است که دارای حاشیه ترنج گره دار ضربی و آستر جلد از پارچه کتانی سبز رنگ است.

وی با تاکید بر اینکه در تاریخ 614 ه.ق علی بن ابوالفضل بن علی حاجی بقرایی این قرآن را به حرم مطهر امام هشتم وقف کرده است، توضیح داد: دربرهه ای از زمان برخی از جزوات این قرآن در تملک شاه عباس صفوی قرار گرفته که در سال 1037 وقف کتاخانه آستان رضوی شده است.

این مقام مسئول درسازمان میراث فرهنگی ادامه داد: در جریان گردش روزگار تعدادی از جزوات آن در اختیار موزه ایران باستان بوده که در سال 1354 به کتابخانه آستان قدس برگردانده شده است.

وکیل افزود: هفت جزء از این قرآن بین 2 پوش سقف دارالسلام حرم مطهر بوده که در سال 1348 به کتابخانه آستان قدس برگردانده داده شده و احتمالا این 7 جزء در جریان حمله ازبک ها در قرن 11 هجری قمری در این مکان پنهان شده است.

وی اشاره کرد: از میان این مجموعه تنها جزء 23 به خط محمد بن عثمان وراق غزنوی است که کاملاً شبیه جزوات کتابت شده عثمان بن حسین پدر ایشان است.

وکیل با اشاره به این که با توجه به این که نوع کاغذ از نوع عراقی است، محل کتابت اثر را در بغداد و در محل دارالخلافه عباسی پیشنهاد داده اند، اضافه کرد: این اثر می تواند نقش کتاب آسمانی را در پیشرفت و تکامل خط و تذهیب و جلدسازی و کتاب آرایی در تمدن اسلامی نشان دهد.

شایان ذکر است وضعیت جزوات اکنون مناسب بوده و تنها آسیب دیدگی در جلد چهارم دیده می شود که اوراق از عطف خود جدا شده است.