کتاب «ادبیات زندان» (نقد و بررسی داستان‌های کوتاه بزرگ علوی)، نوشته «روح‌الله مهدی‌پور عمرانی» است، با ویراستاری مهدی خطیبی، که اخیرا از سوی انتشارات «آفرینش» روانه بازار کتاب شده است.

به گزارش ایبنا؛ این کتاب با بخش‌هایی چون مقدمه به قلم «محمد فتحی»، ناشر، و «به جای مقدمه» نوشته «روح‌الله مهدی ‌پورعمرانی»، «پیش‌گفتار اول» و «پیش‌گفتار دوم» آغاز شده است.

نویسنده در نوشتار خود با نام «به جای مقدمه» درباره انگیزه‌ها و علایقش از دوران نوجوانی و موضوعاتی چون پایداری و سرگذشت در بند مانده‌های تاریخ ادبیات، سخن گفته است.

او در شرح این خاطره‌ها از «مسعود سعد سلمان» و اشعار در بند او، «ناصر خسرو قبادیانی» و «خاقانی شروانی» نام برده و در ادامه چنین گفته است:
«پس از همه این‌ها بود که «ورق‌پاره‌های زندان» بزرگ علوی را دیدم و در روزهایی که از دشواری نوشتن این مجموعه، فارغ می‌شدم، سروده‌های «لرد بایرون» به دستم رسید. آیا اول و آخر این ژانر ادبی، همین کتاب‌ها بوده و خواهد بود؟ آیا ادبیات زندان یک نوع ادبی است؟ پایه‌گذار و پیشگام این نوع ادبی در ایران کیست؟ و کیفیت کارش چگونه است؟ آیا می‌توان در حوزه ادبیات نثر، برای ادبیات پایداری و زندان، در تاریخ معاصر ایران، پیشتاز و پیشقراولی تعیین کرد؟»

«پور عمرانی» در جایی دیگر از مقدمه درباره روحیات بزرگ علوی و تجربیات و خلق و خوی او پس از سال‌های زندان این گونه توضیح داده است: «او در طول چهار سال زندان، با فضای حاکم بر زندان‌های کشور، با خلق و خوی زندانیان - اعم از عادی و سیاسی - با رفتار و روان‌شناسی زندانیان آشنا شد. دستاوردهایی که با هیچ وسیله دیگر و در هیچ جای دیگری با این کیفیت قابل دستیابی نبودند. بزرگ علوی با کوله‌باری از تجربه از زندان آزاد شد. او حتی در زندان، داستان‌های کوتاه «پادنگ»، «ستاره دنباله‌دار»، «انتظار» و «رقص مرگ» را نوشت.»

مولف در بخش پایانی مقدمه کتاب گفته است:«بزرگ علوی هر که بود و هر چه که نکرد، یک کار عمده انجام داد و آن فتح باب نوعی از ادبیات است که به ادبیات پایداری و زندان مشهور شد...
در این کتاب گزینش داستان‌ها، براساس دوره‌های تاریخی زندگی و نویسندگی بزرگ علوی صورت گرفته و نقدهای کوتاهی درباره شاخص‌ترین داستان‌هایش نوشته شده است.»

بخش اول کتاب از صفحه 32 تا 36 به برشمردن سالشمار زندگی و آثار بزرگ علوی، کتاب‌شناسی وی، گزیده مقالاتش و ارزیابی‌ها و جایزه‌ها، اختصاص دارد.

عنوان بخش دوم کتاب، «علوی و نقدنویسی» است و در بخش سوم به «نقد و بررسی داستان‌های کوتاه بزرگ علوی» پرداخته شده است.

گزیده داستان‌های کوتاه، عنوان بخش چهارم کتاب ادبیات زندان است که در آن سرفصل‌هایی چون: از مجموعه چمدان(چمدان، سرباز سربی،شیک‌پوش)، از مجموعه نامه‌ها(گیله‌مرد، یه ره نچکا، دز آشوب، خائن، پنج دقیقه پس از دوازده)، از نشریات و مجله‌ها(پادنگ، انتظار، در به در، وبا) ارزیابی می‌شود.

بخش پنجم نیز  شامل نمایه کتاب است.

کتاب «ادبیات زندان»(گزیده و گزینه پیرامون داستان‌های کوتاه بزرگ علوی)نوشته «روح‌الله مهدی پور عمرانی» و ویراسته «مهدی خطیبی»، زمستان امسال(1387) از سوی انتشارات «آفرینش» به شمارگان 2000 نسخه به چاپ رسیده است. این کتاب 400 صفحه و قیمت آن 6000 تومان است.