داوران دو سالانه کتاب کودک و نوجوان میگویند: احوال کتاب کودک و نوجوان ایران مطلوب است.
براساس بیانیه پایانی سیزدهمین جشنواره کتاب کودک و نوجوان، در سالهای اخیر، برعکس سالهای اول بعد از انقلاب، حضور ناشران خصوصی در انتشار کتاب کودک و نوجوان بیشتر شده است.
به گزارش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، جعفر ابراهیمی (شاهد) دبیر این جشنواره، در سیامین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، با اشاره به روند حرکت کتاب کودک از ابتدای انقلاب، آورده است: ادبیات کودک و نوجوان به شکل حرفهای آن بعد از پیروزی انقلاب اسلامی بود که پا گرفت و قوام یافت.
ابراهیمی تأکید کرده است که پیش از انقلاب، به غیر از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ناشر دیگری که صرفأ برای کودکان و نوجوانان در سطحی گسترده کار کند، وجود نداشت که آن هم دولتی بود، و جای ناشران خصوصی در این عرصه کاملاً خالی بود.
به اعتقاد دبیر این جشنواره، با ظهور نویسندگان، شاعران و تصویرگرانی که پیشتازان ادبیات کودک و نوجوان بودند در همان سالهای اولیه بعد از انقلاب در یکی دو نشریهای که برای کودکان منتشر میشد، بهخصوص نشریه هفتگی کیهان بچهها، این حرکت آغاز شد.
وی همچنین درباره روند انتشار آثار ادبی در آن سالها، افزوده است: در آن زمان آثار نویسندگان و شاعران و تصویرگران، غالباً ابتدا در مجله چاپ میشد و در صورت توفیق، ناشران را وا میداشت تا به سوی صاحبان آثار موفق بروند و پیشنهاد انتشار چاپ آن آثار را به شاعران و نویسندگان بدهند و این همکاریهای داوطلبانه همهجانبه از سوی آنها و کوشش بیدریغ نویسندگان و شاعران دست به دست هم دادند و ایران را صاحب ادبیات کودک و نوجوان کردند.
دبیر این جشنواره در پایان بیانیهاش، تاکید میکند: حال ما در جایی ایستادهایم که میتوانیم با قاطعیت تمام و با افتخار تمام ادّعا کنیم که ما هم در ایران عزیزمان، صاحب ادبیات کودک و نوجوان حرفهای هستیم و توانستهایم حتی در عرصههای جهانی نیز خوش بدرخشیم و در مجامع بینالمللی قد علم کنیم.
درهمینحال، داوران رشتههای مختلف این جشنواره نیز در متنهایی جداگانه، نکاتی را درباره وضعیت کتاب و ادبیات کودک متذکر شدهاند.
شکوه قاسم نیا، بابک نیک طلب و جعفر ابراهیمی داوران بخش شعر، در بیانیه خود تصریح کردهاند: کتابهای شعر چه از نظر کیفی و چه از نظر کمی، نسبت به سالهای پیش از رشد خوبی برخوردار بوده و تعداد کتابهای خوب چه در گروه سنی نوجوان و چه در گروه سنی کودک، چشمگیر است.
این هیئت داوری میافزاید: توجه به گروه سنی خردسالان و بچههای پیش از دبستان در بین شاعران، بیش از سالهای پیش به چشم میخورد، ضمن آنکه تعداد آثار خوب در این بخش نسبت به سالهای پیش، بیشتر شده است.
در بخش داستان تألیفی، کار داوری به عهده حسین فتاحی، داوود غفارزادگان، علیرضا حافظی و محمدرضا بایرامی بوده است. این داوران نیز در بیانیهای به رشد کمی و کیفی انتشار داستان در دو سال گذشته و توجه بیشتر به مخاطب خردسال تاکید کرده و آوردهاند: رویکرد ناشران به چاپ داستانهای تألیفی نسبت به سالهای پیش افزایش پیدا کرده و انتشار رمانهای خوب برای نوجوانان نسبت به سالهای پیش افزایش یافته است، ولی جای رمان برای کودکان همچنان خالی است.
به عقیده داوران این بخش، جای انتشار مجموعه قصه برای کودکان و نوجوانان، همچنان خالی است و تنها تعداد اندک و انگشت شماری مجموعه قصه در بین کتابهای داستان دیده میشود.
شهرام اقبال زاده، زهرا احمدی، چیستا یثربی و حسین بکائی، که کتابهای داستانی ترجمه را داوری کرده اند؛ در بیانیه خود علاوه بر رشد کمی و کیفی این آثار در سالهای اخیر، بر حضور فعال بانوان در این حوزه، تعدد ناشران، و همچنین تنوع در موضوعات داستانهای ترجمه شده و کیفیت ظاهری و کتابسازی آثار این حوزه تاکید کردهاند.
این هیئت داوری همچنین به نکاتی اشاره کرده و آن را از جمله موارد نامطلوب برای ادبیات کودک برشمرده است. رشد ترجمه کتابهایی با موضوع سحر و جادو و توجه مترجمان به این موضوعها، از جمله مواردی است که به عقیده این گروه، مطلوب نیست.
درعینحال، رشد ترجمه داستانهایی با موضوعهای تربیتی در سالهای اخیر، نشانه خوبی ارزیابی شده که موجب ایجاد تنوع در کتابهای ترجمه شده است.
ضعف ترجمه و رعایت نکردن فارسینویسی درست در برخی ترجمهها و همچنین معرفی نکردن نویسنده اصلی کتابها از دیگر مواردی است که این گروه به آن اشاره کردهاند.
ابوالفضل همتی آهویی، کوروش پارسانژاد و کاظم طلایی که داوری بخش گرافیک و تصویرسازی را برعهده داشتهاند، رشد تعداد تصویرگران خلاق و نیز امکان شناسایی کارهای آنها از یکدیگر (بهوجود آمدن سبکهای کاری مشخص) را از اتفاقات خوب این دوره عنوان کردهاند.
این گروه نیز در معرفی آثار برگزیده، به دلیل تعدد آثار خوب، با مشکل مواجه بوده و ترجیح داده است آثار را بدون اولویتبندی معرفی کند.
همچنین در بخش کتابهای انقلاب و امام خمینی (ره)، که ویژه سیامین سال پروزی انقلاب و تنها در بخش کتابهای داستانی برگزار شده، ابراهیم حسن بیگی، حمید گروگان و معصومه انصاریان در بیانیهای آوردهاند: کتابهایی که در این باره برای گروههای مختلف سنی در این سی سال نوشته شده است، از نظر کمیّت چندان رضایتبخش نیست.
این داوران همچنین تصریح کردهاند: بیشتر کتابهای موفق در این حوزه در سالهای دهه اول و دوم منتشر شدهاند و در هفت ـ هشت سال اخیر، تعداد کتابهای با موضوع انقلاب و امام خمینی کمتر شده است در حالیکه کودکان و نوجوانان امروزی به دلیل آنکه زمان انقلاب را درک نکردهاند نیاز بیشتری به مطالعه این نوع کتابها دارند.
سیزدهمین جشنواره کتاب کودک و نوجوان عصر روز شنبه 24 اسفندماه، برگزیدگان کتاب کودک و نوجوان را در بخشهای مختلف معرفی و از نویسندگان آن تقدیر کرد.
