یازدهم جمادیالاول، مصادف با سالروز ولادت دانشمند شهیر سده ششم هجری، خواجه نصیرالدین طوسی است.
به گزارش ایبنا، برخی از کتابهایی که در سالهای اخیر درباره این اندیشمند اسلامی تألیف شدهاند، عبارتند از:
ـ اندیشههای کلامی شیخ طوسی/ محمدربیع میرزایی، محمود یزدیمطلق / دانشگاه علوم اسلامی رضوی/ 1381
ـ قصههایی از زندگانی خواجه نصیرالدین طوسی/ محمدرضا علیدوست، علی مظاهری، علی معصومی / پیام محراب/ 1382
ـ آرای مربیان بزرگ مسلمان درباره تربیت کودک، ابن سینا، غزالی و خواجه نصیرالدین طوسی/ محمدرضا عطاران/ مدرسه / 1382
ـ فقه تطبیقی، ارث، وصیت شرح، ترجمه، حل مسایل از کتاب الخلاف شیخ طوسی/ علی اکبر نایبزاده/ طه/ 1383
ـ پیشوای پارسایان، شرحی بر بخش امامت تجرید الاعتقاد، خواجه نصیرالدین طوسی/ محمدحسین فلاح تفتی/ احمدیه/ 1383
ـ اسماعیلیون و مغول و خواجه نصیرالدین طوسی / حسن امین، مهدی زندیه/ موسسه دایره المعارف فقه اسلامی/ 1383
ـ اندیشه سیاسی شیخ طوسی / سیدمحمدرضا موسویان /بوستان کتاب قم/ 1383
ـ دوازده امام حکیم خواجه نصیرالدین طوسی و مناقب محیالدین عربی و اذکار و اوراد حجت هاشمیخراسانی/ محمدبن محمد نصیرالدین طوسی، محمدبن علی ابن عربی، حجت هاشمی خراسانی (مترجم)، علی هاشمی خراسانی (مترجم)/ وحید نگار / 1383
ـ شیخ طوسی خورشید ابرار / علیرضا شهروی / امیرکبیر، شرکت چاپ و نشر بینالملل/ 1384
ـ نمونه بینات در شان نزول آیات از نظر شیخ طوسی و سایر مفسرین عامه و خاصه/ محمدباقر محقق / اندیشه اسلامی /1384
ـ دعای توسل به چهارده معصوم از خواجه نصیرالدین طوسی / محمدحسین رحیمیان (مترجم)، محمد نیکگفتار قنبری (خطاط)/ ارمغان طوبی / 1384
ـ قصه حی بن یقظان به روایت ابوعلی سینا، سهروردی، ابن طفیل و قصه سلامان و ابسال به روایت ابوعلی سینا، ابن طفیل، خواجه نصیر، ... / سیدضیاءالدین سجادی/ سروش/ 1384
ـ مکاتب فقه امامی ایران پس از شیخ طوسی تا پایگیری مکتب حله / احمد پاکتچی/ دانشگاه امام صادق (ع)/ 1385
ـ خواجه نصیر طوسی/ عبدالحی شماسی، حمید عجمی / مدرسه/ 1385
ـ نصیرالدین طوسی؛ فیلسوف گفتوگو /غلامحسین ابراهیمی دینانی/ هرمس /1386
ـ هزاره شیخ طوسی؛ مقالهها و خطابههایی به مناسبت هزارمین سال ولادت شیخ طوسی/ علی دوانی (گردآورنده)/ امیرکبیر / 1386
ـ از خاک تا افلاک؛ تاملی در زندگی خواجه نصیرالدین طوسی/ فرانچسکو سوریانو، کاملیا رفعت نژاد (مترجم)/ نشر ثالث / 1386
ـ دعای دوازده امام خواجه نصیرالدین طوسی علیه الرحمه / ارم / 1386
ـ نظام سیاسی و دولت مطلوب در اندیشه سیاسی شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی/ سیدمحمدرضا موسویان، علی خالقی، محمود شفیعی/ مرکز اسناد انقلاب اسلامی/ 1386
ـ پرسمانهای کلامی؛ پنج رساله کوتاه کلامی از شیخ مفید، فخرالمحققین، شیخ طوسی، سید مرتضی/ علی اوجبی (به اهتمام)/ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات/ 1386
ـ احوال و آثار خواجه نصیرالدین طوسی/ محمدتقی مدرس رضوی/ اساطیر / 1386
ـ دعای توسل به چهارده معصوم(ع) معروف به دوازده امام(ع)/ محمدبن محمد خواجه نصیرالدین طوسی، سیدضیاء الدین تنکابنی (گردآورنده)/ ندای کوثر/ 1387
ـ خورشید در آتش؛ زندگینامه داستانی خواجه نصیرالدین محمد طوسی/ کامران پارسینژاد، شهناز اعتمادی (ویراستار) / سوره مهر/ 1387
ـ دعای دوازده امام خواجه نصیرالدین طوسی مشهور به صلوات چهارده معصوم خواجه نصیرالدین طوسی ... / مهدی جعفری/ کانون پژوهش/ 1387
....................................
خواجه نصیرالدین مشهور به محقق طوسی، حکیم و دانشمند بزرگ جهان، سال 597 هجری در شهر طوس دیده به جهان گشود. وی در زمان هلاکوخان به وزارت رسید و در همان زمان رصدخانه مراغه را با بیش از 12 دستگاه و ابزار نجومی جدید با ابتکار خود ساخت که از شاهکارهای مراکز علمی جهان در قرون وسطی بود. بعدها «تیکو براهه» منجم هلندی با تقلید از او رصدخانه «اوزانین برگ» را ساخت.
خواجه نصیرالدین حدود 80 کتاب و رساله در زمینههای گوناگون ریاضیات، نجوم، فلسفه، تفسیر و مسایل اجتماعی تألیف کرد. از فعالیتهای او در علوم، وضع مثلثات و قضایای هندسه کروی، تفهیم بینهایت کوچکها و تکمیل نظریه ارشمیدس را میتوان نام برد.
این حکیم الهی سال 672 هجری در شهر مقدس کاظمین در گذشت. بنابر وصیتش، او را در پایین پای دو معصوم(ع) دفن کردند. علامه حلی (شاگرد وی) از او به عنوان استاد بشریت یاد کرده است.
وی از سرشناسترین و متنفدترین شخصیتهای تاریخ جریانهای فکری اسلامی است. علوم دینی و عقلی را از پدر و منطق و حکمت طبیعی را نزد داییاش آموخت، تحصیلاتش را در نیشابور به اتمام رساند و در آنجا به عنوان دانشمندی برجسته شهرت یافت.
خواجه نصیر در زمان حمله مغول به ایران نزد ناصرالدین، محتشم قهستان، به کارهای علمی خویش مشغول شد و در همین زمان اخلاق ناصری را نوشت. پس از مدتی نزد اسماعیلیان در دژ الموت نقل مکان کرد، اما بعد از حمله هلاکوی مغول و پایان یافتن فرمانروایی اسماعیلیان(635 هجری شمسی) هلاکو وی را مشاور و وزیر خود قرار داد و او تا جایی پیشرفت داشت که هلاکو را به تازش به بغداد و سرنگونی عباسیان یاری کرد.
وی سنت فلسفه مشایی را که پس از ابن سینا در ایران رو به افول گذاشته بود، بار دیگر احیا کرد و مجموعه آرا و دیدگاههای کلامی شیعه را در کتاب تجرید الاعتقاد گرد آورد.
از دیگر اقداماتش میتوان به ایجاد کتابخانهای اشاره کرد که حدود چهل هزار جلد کتاب در آن بود و با پرورش شاگردانی چون قطبالدین شیرازی و گردآوری دانشمندان ایرانی، عامل انتقال تمدن و دانشهای ایران پیش از مغول به آیندگان شد.
زندگی او بر پایه دو هدف اخلاقی و علمی بنا نهاده شده بود. او در بیشتر زمینههای دانش و فلسفه، تالیفات و رسالاتی از خود به یادگار گذاشت که بیشتر به زبان عربیاند، اما 25 درصد نوشتههایش به زبان پارسی بود. از معروفترین آثار او به زبان پارسی میتوان کتابهای «اساس الاقتباس» و «اخلاق ناصری» را میتوان نام برد.
آثار فراوانی از خواجه به یادگار مانده که از آن میان میتوان به کتابهای تجریدالعقاید، شرح اشارت بوعلی سینا، قواعد العقاید، اخلاق ناصری یا اخلاق طوسی، آغاز و انجام، تحریر مجسطی، تحریر اقلیدس، تجریدالمنطق، اساس الاقتباس، ذیج ایلخانی، آدابالبحث، آدابالمتعلمین، روضةالقلوب، اثبات بقاء نفس، تجریدالهندسه، اثبات جوهر، جامعالحساب، اثبات عقل، جام گیتینما، اثبات واجبالوجود، الجبر و الاختیار، استخراج تقویم، خلافتنامه، اختیارات نجوم، رساله در کلیات طب، ایام و لیالی، علم المثلث، الاعتقادات، شرح اصول کافی و کتاب الکل اشاره کرد.
