در حاشیه‌ی دیدار رهبری با نخبگان کردستان

آنها که از رابطه‌ی عمیق و دقیق رهبر با کتاب آگاهند، می‌دانند که ایشان انس با کتاب را نه به عنوان یک سرگرمی و یا نماد روشنفکری، بلکه به عنوان شاخه‌ای تاثیرگذار از حوزه‌ی زنده و زاینده "فرهنگ" و البته وظیفه‌ای مدیریتی و شرعی برای خود می‌داند؛ و از همین رو یک مخاطب تخصصی حوزه‌ی نشر محسوب می‌شود. به عبارتی انس رهبری با کتاب در شاخه‌های مختلفش، علاوه بر علائق شخصی و تنفس در هوای با طراوت فرهنگ، نوعی الگوی رفتاری برای مدیران بویژه مدیران فرهنگی است.



صبح روز پنجشنبه در دیدار نخبگان استان کردستان، رهبر انقلاب با اشاره به آشنایی دیرینه‌ی خود با فرهنگ و آثار مفاخر کردستان گفت: "من با بخشی از آثار کرد و برگزیدگان و نخبگان کردی از قدیم آشنایی داشتم... شاید 40 سال پیش اولین ترجمه را از مرحوم محمد قاضی1 خواندم؛ گمان می‌کنم کتاب "مهاتما گاندی" اثر رومن رولان بود؛ هم خود این کتاب، کتاب ممتازی است و هم ترجمه‌ی محمد قاضی حقاً برجسته و ممتاز است. بعدها هم ترجمه‌ی دیگری از ایشان و اثری دیگر از رومان رولان2 را خواندم؛ "جان شیفته" که این کتاب هم نثر بسیار فاخر و حقیقتاً مرصع و مزینی داشت؛ من البته از جهت اینکه ترجمه چقدر با اصل مطابقت دارد، اظهار نظر نمی‌کنم اما از نظر زبان و نثر، اثر برجسته‌ای است. من البته خود ایشان را هم یک بار دیدم، اواخر دوران ریاست جمهوری در شیراز و در کنگره‌ی بزرگداشت حافظ، با او ملاقات داشتم، حنجره‌اش مشکلی پیدا کرده بود و با میکروفن صحبت می‌کرد..."

رهبر انقلاب در خصوص عبدالرحمن شرف کندی ـ هژار ـ هم چند کلمه‌ای گفت. بویژه که احمد قاضی در لابه‌لای حرف‌هایش با طعنه نسبت به کم‌توجهی به مفاخر فرهنگی حرف‌هایی گفت و گفت که خواهر مرحوم هژار گلایه کرده که در کنگره‌ی بزرگداشت ابن‌سینا حتی سخنی هم از هژار ـ مترجم کتاب قانون ـ نیامده است:

"ترجمه کتاب قانون ابن‌سینا، یک کار پیچیده و مرتب و بسیار ارزشمند است. سالهای سال این کتاب که از سوی یک ایرانی به زبان عربی نوشته شده، در دانشگاه‌های بزرگ عالم مورد استفاده قرار داده می‌شد، اما به فارسی نبود. من اطلاع دارم تا اندکی قبل، این کتاب در مدارس اروپایی به زبان‌های مطرح دنیا ترجمه شده و به عنوان یک مرجع شناخته می‌شد و مورد استفاده قرار می‌گرفت. اواسط ریاست جمهوری گفتم چرا قانون را ترجمه نکردیم؟! جمعی را صدا کردم و گفتم بنشینید این کتاب را ترجمه کنید. یک حکمی دادیم و رفتند و... اما این کارها عشق لازم دارد با حکم حل نمی‌شود! در همین اثنا کتاب مرحوم هژار را آوردند، من خواندم... من نه با پزشکی سر و کار دارم و نه با متن عربی تطبیقش دادم، ولی هر کسی کتاب را می‌خواند، در برابر نثر زیبا و روانش سر تعظیم فرو می‌آورد."

و بعد هم با تکرار 3باره‌ی عبارت "خیلی خوب" میزان حظی را که از خواندن کتاب و البته ترجمه فوق‌العاده مرحوم هژار برده بود، ابراز کرد.




رهبری از برخی مشاهیر دیگر کردستان نیز نظیر گلشن کردستانی و مرحوم ستوده نیز یاد کرد و اضافه کرد: "این آشنایی‌ها فی‌الجمله هست و شخصیت فرهنگی مردم کرد را به عنوان یک حقیقت ثابت و روشن درک کرده‌ام؛ اما امروز از نزدیک یک نمایشگاه را ملاحظه کردم که مغتنم و ارزشمند بود و ظرفیت عمیق و گسترده‌ی نیروی انسانی برگزیده و نخبه‌ی کردستان را بیشتر آشکار کرد."

و این اتفاق، داستان این جلسه و آن جلسه نیست؛ حکایت اهتمام ویژه رهبری در حوزه فرهنگ است که همواره در دیدار با اهل فرهنگ و البته نخبگان تا حد امکان و گاه بسیار فراتر از حد تصور حضار در جلسه، گوشه‌ای از "آگاهی‌های فرهنگی – پژوهشی" خود را رونمایی می‌کنند.

........................

1. محمد قاضی فرزند میرزا عبدالخالق قاضی _ امام جمعه مهاباد _ در 12 مرداد 1292 در شهر مهاباد به دنیا آمد. آموختن زبان فرانسه را در مهاباد نزد شخصی به‌نام آقای گیو، از کردان عراق، آغاز کرد و در سال 1308 با کمک عموی خود میرزا جواد قاضی به تهران آمد. در سال1315 از دارالفنون در رشته‌ی ادبی دیپلم گرفت و در مهرماه 1320 به استخدام وزارت دارایی درآمد. در 1354 به سرطان حنجره دچار و با از دست دادن تارهای صوتی، بازنشسته شد. قاضی در سحرگاه چهارشنبه 24 دی‌ 1376 در بیمارستان دی در سن84 سالگی درگذشت، و در زادگاهش به‌خاک سپرده شد.
دن کیشوت 1336؛ شازده کوچولو 1333؛ ساده‌دل (ولتر) 1333؛ سپیددندان 1331 و شاهزاده و گدا اثر مارک تواین 1333 برخی از مهمترین آثار ترجمه شده‌ی اوست.

2. چند سال بعد از مرگ گاندی، شخصیت برجسته‌ای مانند رومن رولان، یک کتاب جیبی در دویست و بیست صفحه در مورد شخصیت او نوشت؛ که همچنان برجسته‌ترین کتاب درباره بیوگرافی یک انسان انقلابی است. بنده، خیلی از این کتابها را خوانده‌ام. رومن رولان، نویسنده معروف و بزرگ فرانسوی است. بنده هم از او کتابهای متعددی خوانده‌ام. هیچ کدام، مثل این کتاب زندگی ماهاتما گاندی، نوشته رومن رولان، نمی‌شود. چون از روی شیفتگی نسبت به گاندی، نوشته شده است.(بیانات در تاریخ 12خرداد 1376)