چاپ اول کتاب «اندیشههای سیاسی آیتالله سید محمدکاظم یزدی» نوشته روحالله شریعتی از سوی موسسه بوستان کتاب منتشر و روانه بازار نشر شد.
به گزارش ایبنا، پژوهش حاضر با اشاره به اوضاع سیاسی، اجتماعی و فرهنگی دوران آیتالله سید محمدکاظم یزدی، تلاش میکند پیوندی معنادار میان اوضاع مذکور و اندیشههای سیاسی ـ فقهی این فقیه بزرگوار برقرار کند و مولفههای اساسی اندیشه سیاسی وی را شرح دهد.
اندیشه سیاسی اسلام برخاسته از متون دینی و کاوشهای اندیشوران و فقهای مسلمان به عنوان یکی از دانشهای اسلامی که به تبیین جایگاه حکومت و نهادهای آن و رابطه فرد و حاکمیت میپردازند، از اهمیت ویژهای برخوردارند. تبیین این اندیشه از طریق کاوش در متون دینی و بررسی اندیشه سیاسی اندیشوران مسلمان میسر است و در بین اندیشوران مسلمان بررسی اندیشه سیاسی فقهایی که به بررسی احکام مکلفین(اعم از فرد و جامعه) در زوایای مختلف میپردازند، اهمیتی دو چندان دارد. این مهم میطلبد که اندیشه سیاسی فقهای طراز اول هر دورهای با توجه به اوضاع سیاسی ـ اجتماعی عصر آنان مورد بررسی و امعاننظر قرار گیرد.
در همین راستا، بررسی اندیشه سیاسی آیةاللهالعظمی سید محمدکاظم یزدی که از جمله فقهای بنام و طراز اول شیعه در عصر مشروطه بوده، لازم و ضروری است، چرا که ایشان در عصر خود به عنوان فقیهی متبحر و مجتهدی کامل شناخته میشد و تسلط وی بر مسائل و فروعات فقهی از کتاب «عروةالوثقی» و تسلطش بر مستندات فقهی از کتابهای «حاشیه بر مکاسب» و «سوال و جواب» کاملا هویداست. دیگر این که موضعگیری مناسب سید در دو جریان مشروطه و اشغال عراق توسط انگلیس که حاکی از وقوف وی بر اوضاع سیاسی ـ اجتماعی ایران و حیلهها و ترفندهای استعمار بود، لزوم بررسی اندیشه سیاسی او را دو چندان میکند.
بیتردید، تسلط او بر فقه و اوضاع زمانه، از او فقیهی آگاه به زمان ساخته بود و بررسی اندیشه سیاسیاش که مبنا و اساس موضعگیریهایش به شمار میرود، ما را به علل این موضعگیریها واقف میسازد.
کتاب حاضر بر آن است که پس از ارائه زندگینامه مختصری از آیةالله سید محمدکاظم یزدی و بررسی اوضاع سیاسی ـ اجتماعی عصر وی ابتدا حضور وی در جریانات سیاسی ـ اجتماعی را ترسیم کند و آنگاه به بررسی اندیشه سیاسی وی در ابعاد مختلف بپردازد. به همین منظور پس از بررسی جایگاه سیاست در اندیشه وی، به بحث درباره حیات سیاسی شیعه در عصر غیبت از دیدگاه او پرداخته شده و در نهایت، نظام سیاسی در جامعه دینی از منظر وی تحلیل شده است. در همین راستا متن نامههای سید که قسمتی از مستندات این کتاب به شمار میرود، به عنوان ضمیمه در پایان آمده است.
به نوشته مولف کتاب، «سید محمدکاظم فرزند سیدعبدالعظیم در سال 1247 قمری در روستای کسنویه یزد در خانوادهای مذهبی و کشاورز دیده به جهان گشود. پس از گذشت دوران طفولیت در کنار پدر به کشاورزی مشغول شد، ولی تحصیل علم و فراگیری دانش چنان علاقهای در وی ایجاد کرد که کشاورزی را رها کرده، به شهر یزد قدم گذاشت و دروس مقدماتی را در آن شهر آموخت و برای ادامه تحصیل ابتدا به مشهد و سپس به اصفهان عزیمت نمود. در مشهد علوم ریاضی و هیات را آموخت و در اصفهان سطوح عالی فقه و اصول را نزد مرحوم شیخ محمدباقر نجفی و سید محمدباقر خوانساری فرا گرفت و سپس با معرفی استادش در سال 1281 قمری راهی نجف شد. در نجف از محضر فقهای بزرگی چون حضرات آیات میرزای شیرازی بزرگ، شیخ راضی، شیخ مهدی نجفی و شیخ مهدی آلکاشفالغطاء بهرههای فراوانی برد و سپس با هجرت استادش میرزای شیرازی به سامرا در سال 1290 قمری کرسی تدریس در خارج فقه و اصول را در نجف برپا کرد و در اندک زمان شاگردان زیادی را گرد خود جمع نمود. بیان ساده و روان همراه با استدلالهای قوی، ذکر فروعات و جزئیات مساله و پاسخ مستدل به مسائل مستحدثه و جدید و محاسن دیگری همچون تقوا و بهرهمندی از علوم مختلف، طلاب زیادی را شیفته درس سید کرد به حدی که شاگردان وی را تا 200 نفر گفتهاند. شرح حالنگاران صفات و خصوصیات عدیدهای را از این مرد بزرگ برشمردهاند که مراجعه به کتب آنان بیفایده نیست. از جمله شاگردانی که از محضر سید بهرهها برده و از فقهای بزرگ شیعه به شمار آمدهاند، عبارتاند از: حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، حاج آقا حسین قمی، حاج آقا حسین بروجردی، شیخ محمد حسین آلکاشفالغطاء؛ شهید سیدحسن مدرس؛ سید صدرالدین صدر؛ سیدمحمد حجت؛ سید عبدالحسین شرفالدین؛ میرزا مهدی آشتیانی و دهها تن دیگر.»
در بحث آثار و تالیفات وی نیز بیتردید باید گفت دقت در تالیفات و نوشتههای سید محمدکاظم یزدی، تبحر وی در ابواب مختلف فقه را آشکار میسازد و این امر در کتابهای «سوال و جواب» و «عروةالوثقی» به خوبی نمایان است.
تالیفات سید که تا حدودی شخصیت علمی وی را ترسیم میکند، عبارتاند از: عروةالوثقی، ملحقاتالعروة، حاشیه کتاب المکاسب، سوال و جواب، رسالة فیالتعادل والتراجیح، رسالة فی اجتماعالامر والنهی، رسالة فیالظنالمتعلق باعدادالصلاة، رسالة فی منجزاتالمریض، بستان راز و گلستان نیاز و رساله انیسالتجار. برخی رسالههای دیگر که در کتابهای تراجم نام آنها آمده، چاپ نشدهاند.
زندگی و زمانه سید یزدی، جایگاه سیاست در اندیشه سید یزدی، نظام سیاسی از دیدگاه سید یزدی، عناوین سهگانه فصول کتاب حاضرند.
در انتهای این اثر، علاوه بر ضمایم و کتابنامه، نمایهای از آیات، اعلام و موضوعات نیز درج شده است.
چاپ اول کتاب «اندیشههای سیاسی آیتالله سید محمدکاظم یزدی» در شمارگان 1200 نسخه، 164 صفحه و بهای 35000 ریال راهی بازار نشر شد.
