گنجینهی جدید آثار خطی و فرهنگی در مراسمی در مجموعه دایرةالمعارف انسانشناسی و موزهی آثار خطی و فرهنگی دکتر محمدصادق محفوظی توسط آیتالله مقتدایی رئیس حوزهی علمیهی قم رونمایی شد.
به گزارش مهر، روابط عمومی مرکز دایرهالمعارف انسانشناسی و موسسهی پژوهشی ابن سینا اعلام کرد در این مراسم که با حضور اندیشمندان و شخصیتهای برجستهی حوزوی، پژوهشی و فرهنگی کشور برگزار شد، مجموعهای از کتب خطی و نسخ منحصر به فرد قرآنی نمایش داده شد.
محفوظی رئیس مرکز دایره المعارف انسانشناسی و موسسهی پژوهشی ابن سینا در این مراسم کتاب تفسیر کشاف زمخشری دو جلد مربوط به سال 900 هجری قمری، قرآن کریم به جهت ناصرالدین شاه قاجار به کتابت مسیح موسوی طالقانی امام جمعهی وقت تهران، قرآن کریم به خط محمدرضا خوانساری کتابت شده برای معتمد السلطان، قرآن کریم به خط ابوالقاسم شریف کتابت شده برای فتحعلی شاه قاجار و کتاب الحروف ابراهیم فقیر سنه 800 هجری قمری که در شرح کلمات قرآن کریم است را از جمله این آثار برشمرد.
وی، شش دفتر مثنوی معنوی به خط کامل هراتی مربوط به دوران تیموری سال 842 هجری قمری، هفت پیکر نظامی گنجوی دوران تیموری به قلم گیسو شاه ، اسفار اربعه ملاصدرا با تعلیقه مرحوم عصار ، کتاب نهج البلاغه شرح زیج الغ تالیف درویش الحاج عباس در قرن 12 هجری قمری ، قطعه خط دعا به خط محمد ابن احمد نیریزی ، دعای تحویل شمس به خط احمد طباطبایی و کلیات خواجوی کرمانی مربوط به سنه 830 هجری قمری که توسط یکی از شاگردانش همزمان با زندگی خواجو پایان یافته را از دیگر این آثار عنوان کرد.
محفوظی با اشاره به تابلوی نقاشی "صحرای محشر و ساقی کوثر" به قلم محمدحسین نقاشباشی مربوط به قرن 13 و دورهی فتحعلی شاه قاجر گفت: این نوع نقاشی در میان نقاشیهای دورهی صفوی و قاجار کمتر دیده شده و در میان 10 هزار نقاشی مجموعهی دایرهالمعارف انسان شناسی منحصر بفرد است. در مرکز دایره المعارف انسان شناسی بیش از 7 هزار مجلد قرآن خطی و نزدیک به 30 هزار اثر خطی نگهداری میشود.
محفوظی همچنین در حاشیهی این مراسم اعلام کرد این مجموعه حدود 100 هزار اثر خطی و فرهنگی در اختیار دارد که شامل کتابخانهی آثار خطی و موزهی آثار فرهنگی و تاریخی است. وی قدیمیترین قرآن موجود در مرکز را مربوط به قرن اول هجری به کتابت کوفی و نگاشته شده بر روی پوست عنوان کرد و افزود : البته در این مجموعه آثار ایرانی مربوط به قبل از اسلام نظیر عقیقها و کتیبههای دورهی هخامنشی و به خط میخی نیز وجود دارد.
رئیس مرکز دایره المعارف انسانشناسی و موسسهی پژوهشی ابن سینا گفت: این مرکز تاکنون بیش از 700 کتاب منتشر کرده که 200 عنوان آن پایاننامههای مرتبط با فرهنگ و هنر ایرانی و اسلامی بوده است. محفوظی با اشاره به وجود یک هزار موزه در کشورهای اسلامی مرتبط با آثار خطی و فرهنگی گفت: مجموعه آثار خطی و فرهنگی ما جز 5 مجموعهی نخست کشورهای اسلامی از نظر کمی و کیفی است.
وی بر لزوم شناسنامهدار شدن آثار خطی و فرهنگی متعلق به افراد تاکید کرد و گفت: این موضوع یکی از بزرگترین رسالتهای فرهنگی در کشور است که نیازمند توجه و حمایت دولت و مسوولان را دارد. در این راستا باید به مردم اطمینان داد که حق مالکیت آنها در مورد آثار حفظ میشود ولی همزمان آثار باید شناسنامهدار و قابل پیگیری باشد.
وی افزود: بخشی از آثار منحصر به فرد نیز باید بوسیلهی نشانهای مخصوص مشخص شود تا این آثار با ارزش را نتوان از کشور خارج کرد. به این ترتیب کشور ما به دلیل داشتن ظرفیتهای بالا در زمینهی آثار خطی و فرهنگی عملا به یک موزهی بزرگ تبدیل شده و میزان آثار موجود در کشور مشخص شده و قابل پیگیری است.
وی گفت : آثار رصد شدهی ما نزدیک به 500 هزار اثر خطی است در حالیکه طرفیت کشور بالای یک میلیون و 400 هزار اثر خطی است . این در حالی است که کشوری نظیر ترکیه حدود 60 درصد آثار خطیاش آثار ایرانی است اعلام کرده حدود یک میلیون اثر خطی در اختیار دارد.
وی به تشکیل اتحادیهی موزههای کشورهای اسلامی اشاره کرد و گفت : این اتحادیه یکسال و نیم تاسیس شده و مسوولیت آن بر عهدهی من گذاشته شده است و 47 کشور در این اتحادیه عضو هستند و کار اصلی آن ایجاد انسجام در تاریخ اقوام و ملل اسلامی است. وی این اتحادیه را جایگاهی برای تبادیل افکار و اندیشه های اسلامی و هنرپروری خواند.
رئیس مرکز دایره المعارف انسانشناسی و موسسهی پژوهشی ابن سینا تاسیس ساختمان جدید با معماری ایرانی و اسلامی و در خور تنوع آثار موجود مرکز را از برنامههای آیندهی آن عنوان کرد. آیتالله مقتدایی رئیس حوزهی علمیهی قم نیز در این مراسم با اشاره به اینکه آثار موجود در مرکز دایره المعارف انسانشناسی زمانها و مکانها و اشخاص مهم را در این مرکز گرد هم آورده از زحمات دکتر محفوظی برای جمعآوری این آثار تشکر کرد.
وی در ادامه با اشاره به کتاب تفسیر کشاف زمخشری گفت : این کتاب یکی از تفسیرهای معتبر به شمار میرود که نویسندهی آن یک عالم سنی است. دکتر محقق رئیس انجمن مفاخر ایران نیز در این مراسم با اشاره به عدم توجه به نگهداری آثار علمی ایرانی و اسلامی در گذشته گفت: این امر موجب شده هم اکنون تعدادی از بهترین کتابهای خطی ما در حال حاضر در موزهی بریتانیا، کتابخانهی پاریس یا واتیکان رم و یا در کتابخانهی سن پطرزبورگ روسیه نگهداری شود.
داریوش ارجمند بازیگر سینما و تلویزیون نیز در این مراسم گفت: دکتر محفوظی نزدیک به 20 سال آثار فرهنگی ایرانی اسلامی را از گوشه و کنار دنیا در این مرکز جمع آوری کرده و تاریخ دینی و کهن این سرزمین را جاودان و ماندگار ساخته است.
در این مراسم آقایان دینپرور رئیس بنیاد نهجالبلاغه، محمدجواد حجتی کرمانی محقق و پژوهشگر اسلامی، خسروشاهی محقق و پژوهشگر اسلامی، حجتالاسلام دکتر احمدی عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، دکتر علی شریعتمداری عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و دکتر رواقی خسروشاهی محقق و پژوهشگر اسلامی، دکتر محقق رئیس انجمن مفاخر ایران و استاد عبدالله انوار محقق و پژوهشگر اسلامی و دیگر شخصیتهای برجستهی حوزوی، پژوهشی و فرهنگی نیز حضور داشتند.
