کتاب«شاه غریب: پژوهشی در تعزیههای رضوی» به کوشش لاله تقیان و داوود فتحعلیبیگی روانه بازار کتاب شد. این اثر به مناسبت هفتمین جشنواره تئاتر رضوی روانه بازار کتاب شده است.
به گزارش ایبنا، این کتاب شامل بخشهای «مجالس تعزیه امام رضا(ع)»، «مضامین مهم در تعزیههای مربوط به امام رضا(ع)»، «بررسی ادبیات نسخهها»، «بررسی مفاهیم در نسخههای تعزیه»، «تعزیه را چگونه باید دید» و «ظرفیتهای نمایشی نسخهها» است.
در مقدمه کتاب آورده شده، گردآوری نسخههای تعزیه در کشوری که به این آیین احترام میگذارد و آن را طی سالهای متمادی زنده و پایدار داشته است، کاری بسیار مشکل است؛ چرا که معمولا ناشران چندان به چاپ این نسخ علاقه نشان نمیدهند و اغلب این اسناد گرانبها تنها در انحصار تعزیهخوانان و به صورت پراکنده نزد افراد نگهداری میشود. بنابراین برای یافتن تمامی نسخههایی که بتواند در این پژوهش ما را به سرانجام برساند با بسیاری از اهالی تعزیه تماس گرفته شد و آنان با لطف و عنایت نسبت به این آیین، نسخههای خود را در اختیار این پژوهشگران قرار دادند.
تقیان و فتحعلیبیگی برای چاپ و انتشار این کتاب 23 نسخه را دستمایه کار خود قرار دادند. نسخههای موجود درباره میلاد امام رضا(ع)، شهادت امام رضا(ع) و نسخههایی که به نحوی مرتبط با اوست، یعنی نسخههای مربوط به وفات حضرت معصومه(س)، مجالس مربوط به خانواده وی و همچنین نسخ مربوط به زوار حضرت در این پژوهش بررسی شده است. هرچند لازم به ذکر است، این پژوهش تنها به چند نسخه از میان صدها نسخه تعزیه توجه کرده که مستقیما با امام رضا(ع) ارتباط داشته است.
در نوشتاری بر این کتاب آمده، نسخههای تعزیه ظرفیتهای نمایشی بسیاری را فراهم میآورد تا تعزیهخوانان بتوانند با استفاده از آنها کار خود را بهتر انجام دهند. نسخههایی که در این نوشتار مورد پژوهش بودهاند، از نظر ساختار متن بسیار قابل بررسیاند، برخی از آنها مرثیه گونه نوشته شدهاند، برخی گوشههاییاند که به نسخه اصلی اضافه میشوند که در این گوشهها تنها یک شخصیت محوری قصهها را به یکدیگر پیوند میدهد.
گاه در برخی از آنها ساختاری شبهارسطویی نیز دیده میشود، و بعضی از این تعزیهنامهها نیز ساختار قصه در قصه دارند که از مهمترین شیوههای قصههای عامیانه ایرانی است و مهمترین آنها ساختار هزار و یک شب است.
کتاب «شاه غریب: پژوهشی در تعزیههای رضوی» به کوشش لاله تقیان و داوود فتحعلیبیگی به ضمیمه تصاویری که تعزیهخوانان را در حال اجرا نشان میدهد، در شمارگان 2000 نسخه و با قیمت 2000 تومان از سوی انتشارات نمایش منتشر شده است.
