چاپ نخست کتاب «زندگی و اندیشههای میرزا محمدحسین نائینی» نوشته سیدحسین اسحاق، تهیه شده توسط مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، از سوی انتشارات دفتر عقل منتشر و روانه بازار نشر شد.
به گزارش ایبنا، این اثر برای شناساندن یکی از اسوههای حوزه، برخی از ساحتهای وجودی و حرکتهای اصلاحی علامه نائینی را بررسی کرده است.
بر اساس مطالب کتاب، حکایت میرزای نائینی، سخن از تکلیفمداری است که سیرت و رفتارش، سربلندی اسلام بود، چه آنگاه که دبیر میرزای بزرگ بود و چه آنگاه که مشروطه به او نیاز داشت و سخنگوی مشروطه بود و چه روزی که بر مسند تدریس نشست و شاگردان را از اندیشههای ژرف خویش سیراب کرد و زمانی که پشتیبان میرزای دوم در قیام مردم عراق بر ضد انگلیس بود.
البته با نگاهی تک ساحتی نمیتوان شخصیت بزرگ علامه نائینی را شناخت و به رمز و راز حرکتهای اصلاحی او پیبرد و از گوشههای پنهان نیم قرن تکاپو و تلاشش پرده برداشت. زندگی او، تفسیر حماسه پاسداری تکلیف است و شرح تاریخ مشروطیت و پایداری عالمان.
سیرت سیاسی او را تنها با کالبد شکافی قیامها و حرکتهای بزرگ سدههای اخیر نظیر تنباکو، مشروطیت و انقلاب عراق میتوان فهمید. سیاست او از زلال معنویت سرچشمه گرفته و سیاست و فقاهت را در هم آمیخته بود. او به راستی شریعتمدار بود و بینا، وارسته و خویشتنبان و به دور از هرگونه هوا و هوس و جاه و مقام.
براساس مطالب کتاب، بعد از تولد میرزا نائینی در شهر نایین در خاندانی فاضل و روحانی، خانه شیخالاسلام میرزا عبدالرحیم، رونقی دیگر یافت. خاندان نائینی در اصفهان به بهرهمندی از خوبیها، شهره عام و خاص و از نظر علم و دینداری، زبانزد همگان بود. میرزا محمدحسین پس از تحصیلات ابتدایی، در 17 سالگی به اصفهان مهاجرت کرد و از محضر استادانی چون ابوالمعالی فرزند حاج محمدابراهیم کلباسی، شیخ محمدباقر ایوانکی فرزند شیخ محمدتقی اصفهانی و جهانگیرخان قشقایی کسب فیض کرد. پس از سیراب شدن از این معدن علم و فیض، در سال 1303هجری قمری حوزه اصفهان را به قصد مهاجرت به نجف اشرف ترک کرد و بلافاصله برای فراگیری علوم اسلامی در درس استادانی نظیر سیدمحمد طباطباییفشارکی، سیداسماعیل صدر و میرزا محمدحسن شیرازی حاضر شد.
وی در کنار تحصیلات علمی، از درس اخلاق سالک الیالله، ملا حسینقلی همدانی، بهره گرفت و پس از رحلت میرزای شیرازی، راهی کربلا شد و 10 سال در آنجا اقامت داشت. سپس به شهر نجف بازگشت و از درس آخوند خراسانی بهرهها گرفت. آنگاه که شاکله علمی خود را پربار یافت، به پرورش شاگردانی نظیر شیخ محمدعلی کاظمیخراسانی، سیدمحسن طباطبایی حکیم، سید جمالالدین گلپایگانی، سیدمحمود حسینیشاهرودی، سیدمحمد حجت کوهکمری، سید محمدهادی میلانی، شیخ محمدتقی آملی، سیدابوالقاسم خویی، سید محمدحسین طباطبایی، میرزا هاشم آملی، شیخ محمدرضا طبسینجفی و سیدمحمد حسینیهمدانی همت گماشت.
از آن دریای بیکران علوم دینی، آثاری نظیر تعلیقه بر عروةالوثقی، لباس مشکوک، التعبدی والتوصلی، وسیلةالنجاة، سوال و جوابهای استدلالی فقهی، تقریرات اصول، لاضرر، احکام خلل، معانی حرفیه، تزاحم و ترتب، تنبیهالامه و تنزیهالمله و ... بر جا مانده است. استاد نامدار در طول یک عمر تلاش و اجتهاد علمی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی، سرانجام در 26 جمادیالاولی سال 1355 هجری قمری ندای حق را لبیک گفت و به جوار رحمت ایزدی پیوست و پیکر مطهرش پس از اقامه نماز به امامت آیتالله سیدابوالحسن اصفهانی، در کنار حرم مطهر حضرت علی(ع) به خاک سپرده شد.
کتاب حاضر در شش فصل سامان یافته است. حیات علمی، اندیشهها و نوآوریهای علامه نائینی، فعالیتهای سیاسی، سیره اخلاقی، نائینی از منظر فرهیختگان، شاگردان و معاصران، همراه با برنامه سازان، عناوین ششگانه فصول این اثرند.
کتابهای ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران، المکاسب والبیع، اعیانالشیعه، فقهای نامدار شیعه، الذریعه الی تصانیفالشیعه، نقباءالبشر، تشیع و مشروطیت در ایران و نقش ایرانیان مقیم عراق، مکارمالآثار، معارفالرجال، فقه سیاسی، نهجالبلاغه، وسائلالشیعه، المقنعه، نگاهی به تاریخ انقلاب اسلامی، سیری در اندیشه سیاسی، فوائدالاصول، معجمالمولفین، تاریخ بیداری ایرانیان، صحیفه نور، نهضتهای اسلامی در صد ساله اخیر، تاریخ بیست ساله ایران، شرح زندگانی من، تنبیهالامه و تنزیهالمله، از منابع و مصادر نویسنده در تدوین اثر حاضرند.
چاپ نخست کتاب «زندگی و اندیشههای میرزا محمدحسین نائینی» در شمارگان 1300 نسخه، 96 صفحه و بهای 13000 ریال راهی بازار نشر شد.
