چاپ نخست کتاب «کیفیت زندگی، شاخص توسعه اجتماعی» به قلم غلامرضا غفاری و رضا امیدی از سوی نشر شیرازه چاپ و منتشر شد.
به گزارش ایبنا، این اثر به بررسی کیفیت زندگی و آثار آن در جامعه و رویکردهای نظری متنوع در سطح عاملیتی و ساختاری سازه کیفیت زندگی میپردازد.
در قسمتی از پیشگفتار این اثر آمده است: «تحولات صنعتی و گسترش روزافزون روند تفکیک اجتماعی در جوامع بشری، ضرورت سازماندهی فرایند توسعه را از حیث نظری و عملی به همراه داشت به گونهای که رویکردهای متنوعی در باب چگونگی این فرایند مطرح شد که در آغاز وجه غالب اکثر آنها تمرکز بر رشد اقتصادی بود. از اواسط دهه 1960 میلادی، با ظهور پیامدهای منفی حاصل از رشد، جایگاه رشد اقتصادی به عنوان هدف اصلی توسعه مورد پرسش و تردید قرار گرفت. در اوایل دهه 1990 سازمان ملل، گزارش توسعهای را با رویکرد به توسعه انسانی منتشر کرد و از اواسط این دهه، به ویژه در پی صدور بیانیه آمستردام، مولفههای مربوط به توسعه اجتماعی نظیر سرمایه احتماعی، همبستگی اجتماعی به ادبیات توسعه راه یافت و به تغییری در سلسله مراتب اهداف توسعه تغییراتی حاصل گردید که با تاکید سازمان ملل، مبحث بهزیستی اجتماعی و کیفیت زندگی در راس اهداف توسعه قرار گرفت.»
این اثر در هشت فصل با عنوانهای «مفهوم کیفیت زندگی»، «رویکرد عاملیتی و کیفیت زندگی»، «رویکرد ساختاری و کیفیت زندگی»، «سنجش کیفیت زندگی به مثابه شاخص توسعه اجتماعی»، «سرمایه اجتماعی، مطرودیت اجتماعی و کیفیت اجتماعی»، «کیفیت زندگی و سیاست توسعه»، «کیفیت زندگی و برنامههای توسعه در ایران قبل از انقلاب» و «کیفیت زندگی و برنامههای توسعه در ایران بعد از انقلاب» تدوین شده است.
نویسنده در فصل نخست کتاب، ضمن بررسی خاستگاه مفهومی کیفیت زندگی، وجوه مختلف بهکارگیری آن را در مطالعات مورد کنکاش قرار میدهد. در ادامه، رویکردهای نظری به کیفیت زندگی به دو دسته عاملیتی و ساختاری تقسیم شدهاند. از این رو فصول دوم و سوم کتاب با نگاه عاملیتی و ساختاری به طرح و بررسی رویکردهای مختلف پرداخته است. در اغلب موارد سنجش مفاهیم و سازههایی که در نظریهها و مدلهای توسعه از جمله توسعه اجتماعی مطرح میشوند، با دشواریهایی همره است.
در فصل چهارم ضمن بررسی ویژگیهای شاخص مطلوب، فضای مفهومی و نظری سازه کیفیت زندگی با بهرهگیری از شاخصهای تجربی مرتبط مورد واکاوی قرار گرفته است. بنابر اهمیت و جایگاهی که کیفیت زندگی در توسعه و سیاست اجتماعی پیدا کرده است، از دهه 1990 بحث از کیفیت زندگی با سازههای اجتماعی نظیر سرمایه اجتماعی و مطرودیت اجتماعی همراه شده است. از این رو فصل پنجم کتاب به بررسی این دو سازه تاثیر گذار اجتماعی اختصاص یافته است.
در فصل ششم ابتدا بر اساس مطالعات و تحقیقات نظری و تجربی، کاربرد رویکردهای عاملیتی و ساختاری در حوزه برنامهریزی نشان داده شده است. سپس تلاش شده با تلفیق رویکردهای کیفیت زندگی از منظر برنامهریزی توسعه، نمونهای برای سیاستگذاری و برنامهریزی مبتنی بر کیفیت زندگی تدوین شده است.
در فصول هفتم و هشتم کتاب، با استفاده از تکنیک تحلیل محتوای کیفی و بر اساس طرح نظری مطرح شده در فصل ششم، جایگاه و روند عوامل موثر بر بهبود کیفیت زندگی در برنامههای توسعهای کشور به صورت تطبیقی بررسی شده است.
در بخشی ازاین اثر با عنوان «کیفیت زندگی و سیاست توسعه» آمده است: «ظهور انقلاب صنعتی و گسترش روزافزون فرایند تفکیک و تمایز اجتماعی در جوامع بشری، ضرورت سازماندهی فرایند توسعه را از حیث نظری وعملی به همراه داشت، به گونهای که رویکردهای مختلف در باب چگونگی و کم وکیف توسعه مطرح شدند، هرچند که وجه غالب اکثر آنها تمرکز بر رشد اقتصادی وحتی معادل دانستن توسعه با آن بود. در این دوره شاخصهایی نیز که به منظور ارزیابی عملکرد برنامههای توسعه تدوین گردیدند، غالبا معطوف به اندازهگیری و مقایسه درآمد سرانه و یا تولید ناخالص داخلی مناطق بودند و لذا توسعه نیزبه مثابه افزایش میزان این شاخصهای کمی در نظرگرفته میشد چراکه توسعه به عنوان فرایند، آشکارا به بسیج برنامهریزی شده منابع و تکنولوژی عمومی و خصوصی در راستای رشد اقتصادی مربوط دانسته میشد و از منظر رفاه و بهزیستی اجتماعی، گزاره "ثروت بیشتر به خوشبختی بیشتر افراد میانجامد"، اصلی پذیرفته شده تلقی میگردد.»
از دیگر مباحث این اثر میتوان به خاستگاه مفهوم کیفیت زندگی، تعاریف مبتنی بر وجوه چندگانه، رویکرد نیازهای اساسی، نظریه نیازهای انسانی، رویکرد دیالکتیک دموکراتیک برنادر، کیفیت اجتماعی، کیفیت زندگی و سیاست توسعه، کیفیت زندگی و برنامهریزی اجتماعی، مطرودیت اجتماعی و کیفیت زندگی اشاره کرد.
کتاب «کیفیت زندگی،شاخص توسعه اجتماعی» در شمارگان 1000 نسخه، 235 صفحه و بهای 38000 ریال بر پیشخوان کتاب فروشیها قرار گرفته است.
