«جای پای ایران در اسپانیا» نوشته ریحانه کیانیفر به کوشش انتشارات پایه دانش و همکاری انجمن دوستی ایران و اسپانیا منتشر شد. این کتاب گامی مفید برای توسعه و تعمیق دوستی دیرینه بین مردم ایران و اسپانیاست زیرا قریب 800 سال حضور اسلام در اسپانیا نقش علمای ایرانی را در اسپانیا تعیینکننده کرده است.
به گزارش ایبنا، قریب 800 سال حضور اسلام در اسپانیا نقش بیبدیل علمای ایرانی را در اسپانیا تعیینکننده کرده است. بدون تردید عصر طلایی تمدن اسپانیا متأثر از آثار علمای ایرانی-اسلامی است به علاوه آثار تاریخی در ارتباط با ایرانیان را نه تنها در آثار به جا مانده در باغها، قصرها و خانهها بلکه در خلق و خوی مردم اسپانیا نیز میتوان دید و حضور تاریخی ایران را احساس کرد.
بدون تردید این گونه اشاعه اطلاعات، زمینهساز توسعه دوستی بین دو ملت است؛ دو ملتی که به طور تاریخی دارای روابط فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بودهاند و همین موجب شده تا نخستین کشور اروپایی باشند که با ایران رابطه سیاسی برقرار کنند.
ایران مهد آزادگان و جهان مدیون تاریخ ایران است
جهان امروز چندین هزار سال را پشت سر نهاده و رویدادهایی را از دیدگاه گذرانده است، این اتفاقات مدیون تاریخ است و بیشک یکی از کشورهای سازنده تاریخ، کشور سرافراز ما ایران بهشمار میآید، کشوری که در جهان به مهد آزادگان و دانشمندان شناخته شده است. برخی از تاریخنگاران جهان، ایران را مهد تمدن و پایهگذار جهان دانستهاند.
ایران بسیار پیشتر از آنکه اسلام ظهور کند یک امپراتوری بزرگ بود. هنگامی که علوم یونانی و اسکندرانی به ایران وارد شد. در مدائن، جندی شاپور و ریواردشیر، مراکز علمی جدید و مهمی به وجود آمد. این نکته را نباید فراموش کنیم که ملت ایران تا این زمان، یعنی دوره ساسانی، در علومی مانند نجوم، طب، موسیقی و ریاضیات پیشرفتهای چشمگیری داشتند و کتابخانههایی شامل کتابهای پهلوی و یونانی در آتشکدهها و یا در خارج از آنها وجود داشت.
دوره ساسانیان علوم پیشرفت چشمگیری داشت
برای نمونه میتوان از توجه ایرانیان دوره هخامنشی به علم نجوم یاد کرد. احکام نجوم در پایتخت هخامنشی متولد شد و مدت دو هزار سال یعنی تا پایان سده شانزدهم میلادی محرمانهترین علوم آدمی بود همانند دانش فیزیک امروز. با طلوع خورشید تابناک اسلام در ایران زمین، ایرانیان توانستند در پیدایش علوم اسلامی سهم بزرگی را به خود اختصاص دهند.
ایرانیان در پیش از اسلام با علوم مختلف از قبیل فلسفه، ریاضیات، طب و... آشنایی داشتند و پس از شروع نهضت ترجمه در عهد اسلامی در بغداد، سهم بزرگی را در پدید آوردن کتابها چه به صورت ترجمه و چه به صورت تألیف ادا کردند و از ثروت خود برای تهیه کتابها و ترجمه آنها و تشویق دانشمندان و نویسندگان استفاده فراوان کردند.
ترجمه کتابهای علمی از ایران به اسپانیا رفت
ترجمه همین کتابها بود که در سال 1310 میلادی در اسپانیا در طلیطله دنیای تازهای را به روی اروپاییان باز کرد، کار ترجمه کتابهای علمی همچنان در قرن 12 و 13 میلادی ادامه داشت و بدین طریق ایران برای انتقال علوم به اسپانیا و اسپانیا به اروپا پلی محسوب میشد. ایران سرزمین ناآشنایی برای اسپانیا نیست، همچنان که اسپانیا در ذهن و زبان ایرانیان همیشه نامی آشنا بوده و هست از دوردست ادب و اندیشه و هنر تا گسترههای طبیعت و سیاست.
این کتاب به بررسی جای پای ایران و ایرانیان در تمدن اسپانیا میپردازد. پژوهشگر کتاب معتقد است که بررسی این پژوهش برای نخستینبار از حسن شفتی که پنج سال سفیر ایران در اسپانیا بود به من پیشنهاد شد. انگیزه این کار بازنویسی تاریخ ارزشهای کهن مشترک میان مردم ایران و اسپانیاست چرا که این دو کشور، علیرغم بعد جغرافیایی، از نظر ویژگیهای رفتاری و ظرافتهای فرهنگی بسیار به هم نزدیکاند و این مطلب برای نگارنده، زمانی که به اسپانیا سفر کرد، ملموس و قابل فهم بود.
جای پای ایرانیان در اسپانیا به روشنی آشکار است
به باور کیانیفر، از دورترین ایام، روابط ایران و اسپانیا در زمینههای مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی وجود داشته است، بنابر گفته مورخان، جای پای ایران در تاریخ و فرهنگ اسپانیا به خوبی قابل تشخیص است. در طول هشت قرن حاکمیت مسلمانان در اندلس، فرهنگ ایرانی به عنوان یکی از ارکان فرهنگ اسلامی نقش شایستهای را در فرهنگ و تمدن اندلس ایفا کرد و حضور موثر ایرانیان در زمینههای علوم، موسیقی و ادبیات، در دوره حکومت اسلامی در اندلس مورد تأیید مورخان است.
وی معتقد است که برای انجام این مهم، به مطالعه کتابها، رسالات، مقالات متعدد و متنوع اشتغال ورزیده و ناگهان خود را با دریایی رویارو یافته که ورود به آن سخت و خروج از آن شیرین اما دشوار بود. کتابها در این زمینه پراکنده و مبهم و زمان در حال سپری شدن، اما با همه این مشکلات دست از کار نکشید و به کوشش و پژوهش ادامه داد زیرا پیش از آنچه سختی کار را احساس میکرد به آن علاقهمند و به اهمیت آن واقف شده بود و دریغش میآمد که به سادگی از فرهنگ غنی کشورش در این زمینه چشمپوشی کند.
این کتاب در 8 فصل تقسیمبندی شده است. روابط خارجی، تأثیر ایران بر فرهنگ اندلس، فلسفه، عرفان، موسیقی و ادبیات، پزشکی، تاریخنگاری و جغرافی، ریاضیات و نجوم و هنر و معماری از جمله بخشهای مختلف کتاب بهشمار میآید.
کیش میترا (مهر) در اسپانیا، مذهب مانوی، روابط سیاسی-اجتماعی ایران و اسپانیا در عهد شاه عباس صفوی، ملاقات و گفتوگوی عبدالفتاح گرمرودی با یک اسپانیایی، ایرانیان و تبادل فرهنگی، فرهنگ ایرانی در فرهنگ اسلامی، فارابی، ابن سینا، ابن طفیل و ابن سینا، ابن رشد، تفاوت ابن سینا و ابن رشد، عرفان در اندلس، زریاب و ماجرای رسیدنش به اسپانیا، زکریای رازی، عظمت دانشمندان مسلمان ایرانی در اروپا، تاریخنگاری در اسپانیای مسلمان، تأثیر هنرهای ایران بر فنون عالم
چاپ نخست کتاب «جای پای ایران در اسپانیا» به قلم ریحانه کیانیفر در 144 صفحه با شمارگان 5000 نسخه و بهای 2 هزار و 800 تومان به کوشش انتشارات پایه دانش و همکاری انجمن دوستی ایران و اسپانیا منتشر شده و در دسترس علاقهمندان و پژوهشگران قرار گرفته است.
