گزارش تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد اسلامی در جلسه علنی روز چهارشنبه توسط جواد آرین منش مخبر کمیته تحقیق و تفحص قرائت شد.

بخشهایی از این گزارش به شرح زیر است:

مقدمه:

در اجرای اصل هفتاد و ششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با عنایت به ماده 198 آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در جلسه 60 مورخه 15/1/84 درخواست جمعی از نمایندگان محترم را در زمینه انجام تحقیق و تفحص از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که از سوی هیات رئیسه محترم ارجاع گردیده بود مورد بررسی و ضرورت انجام تحقیق و تفحص را مورد تصویب قرار داد و سپس در تاریخ 21/1/84 موضوع در دستور کار مجلس قرار گرفت و نمایندگان محترم مجلس نیز به انجام تحقیق و تفحص رای مثبت دادند. آن گاه کمیسیون فرهنگی با تشکیل هیات تحقیق و تفحص عهده دار انجام کار گردید. اینک گزارش کوتاه و مختصر بررسی‌های انجام شده تقدیم می‌گردد.

1- بررسی چگونگی انطباق برنامه‌ها و عملکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اهداف و وظایف قانونی این وزارتخانه و سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران بیانگر این مطلب است که اگر چه در دهه اخیر آمار و شاخص‌های کمی در زمینه تولید آثار و محصولات فرهنگی روند رو به رشدی را نشان می‌دهد و آمار نشریات، کتاب، فیلم، تئاتر و بطور کلی محصولات فرهنگی، هنری و سینمایی هر سال نسبت به سال قبل افزایش داشته است، لکن متاسفانه بدلیل فقدان سیاست‌های اجرایی و نبود نظارت مناسب بخش قابل ملاحظه‌ای از تولیدات نه تنها در راستای اهداف و سیاست‌های فرهنگی نظام مقدس جمهوری اسلامی شکل نگرفته بلکه از محتوای سوء فرهنگی و ضد فرهنگی برخوردار بوده است.

2- بررسی‌ها پیرامون چگونگی صدور مجوز نشر کتاب، تخصیص یارانه‌ها، حمایت از برگزاری نمایشگاه‌های کتاب و مسایل مربوطه حکایت از کم توجهی، اهمال در ممیزی و تخلفات جدی از ضوابط تولید و نشر کتاب دارد.

الف: وضعیت نشر کتاب

در حالی که حفظ و حراست از ارزش‌های فرهنگی، بومی و اسلامی در انتشار آثار مکتوب از جمله وظایف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی محسوب میگردد و تقریبا اکثر کشورهای جهان شیوه‌های نظارتی متناسب با فرهنگی خودی را در نشر آثار مکتوب اعمال می‌کنند؛ متاسفانه در سال‌های اخیر به دلیل حاکمیت تساهل و تسامح فرهنگی و به بهانه کثرت آثار و کمبود نیروی انسانی کنترل و نظارت لازم بر نشر آثار فرهنگی و هنری اعمال نگردیده و در نتیجه آثاری منتشر شده است که برخی از آنها نه تنها هیچگونه انطباقی با ارزش‌ها و معیارهای نظام مقدس جمهوری اسلامی ندارد بلکه تعداد زیادی از این آثار با ضوابط و معیارها و سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی مغایرت دارد.

تحقیق و بررسی صورت گرفته در زمینه آثار انتشار یافته در مورد کتاب‌هایی با موضوع ادبیات داستانی در مقطع زمانی تابستان 1378 لغایت تابستان 1381 که از کل آثار انتشار یافته تعداد 659 اثر بصورت نمونه و گمانه زنی مورد ارزیابی قرار گرفته است، نتایج ذیل را در برداشته است.

از مجموع کتاب‌های مورد بررسی قرار گرفته 6/78 درصد آنها به نحوی از انحاء دارای اشکالات و ایراداتی بوده است و تنها 4/21 درصد آنها مورد تایید کامل قرار گرفته و فاقد هر گونه اشکالاتی بوده است.

تحلیل محتوای کتب منتشره در زمینه ادبیات داستانی حاکی است در لابلای این آثار مفاهیمی در زمینه اشاعه ابتذال، عادی سازی روابط محرم و نامحرم‌، عادی ساختن و از میان بردن قبح گناه، اشاعه رفتارهای غیراخلاقی، تشریح صحنه‌های خلاف اخلاق جنسی، اشاعه روابط نامشروع، ترویج روابط غیر شرعی قبل از ازواج، هنجارشکنی دختران جوان، بی توجهی به احکام شریعت، به سخره گرفتن اعتقادات و آداب و رسوم دینی، اشاعه تفکرات سکولاریستی وجود دارد. (پیوست شماره یک)

ب: نمایشگاه‌های بین المللی:

بررسی ها در خصوص چگونگی برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی کتاب بیانگر این واقعیت است که متاسفانه نظارت مناسبی در زمینه محتوای و کیفیت آثار عرضه شده از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،‌ بر غرفه داران، ناشرین و عرضه کنندگان کتاب و محصولات فرهنگی داخلی و خارجی اعمال نگردیده است.

بعنوان مثال و نمونه بررسی‌های انجام شده در خصوص هجدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب که با حضور 1818 ناشر داخلی و 756 ناشر خارجی در تهران برگزار گردید حاکی از وجود تخلفات ذیل در این نمایشگاه بوده است.

الف- عرضه کتب و نشریات خارجی ممنوعه و مبتذل که مغایر ضوابط و مقررات وزارت ارشاد بوده است.

ب- عرضه آثاری که به معرفی چهره به اصطلاح هنرمندان و هنرپیشگان فاسد می‌پردازد.

ج- عرضه آثاری که توصیف کننده صحنه‌های غیر اخلاقی و مسایل جنسی بصورت وقیحانه است.

د- عرضه آثاری که مبلغ فرق ضاله و اندیشه‌های الحادی و مکاتب کفرآمیز بوده است.

هـ - عرضه و تبیلغ آثار علیه دین مبین اسلام (پیوست شماره دو)

و- عرضه کتب نویسندگان معاند با انقلاب اسلامی

ز- عرضه آثاری در ضدیت با گروه‌های جهادی فلسطین و دفاع از رژیم غاصب صهیونیستی

3- واردات کاغذ و چگونگی توزیع و تخصیص یارانه‌ها و علل نوسان غیرقابل قبول کاغذ در سال‌های اخیر:

بررسی‌ها در این زمینه نشانگر عدم مطالعه و فقدان کارشناسی لازم در زمینه خرید کاغذ خارجی از سوی معاونت‌های فرهنگی و مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بوده است. در نتیجه حسب اطلاعات موجود، خریدهایی که راسا توسط معاونت مطبوعاتی انجام می‌شده معمولا با کمترین اطلاعات و بدون در نظر گرفتن ملاحظات و بررسی‌های فنی انجام می‌شده است و نیز بدلیل ابهامات فراوانی که در قراردادهای مربوطه وجود داشته علاوه بر هزینه‌های حق العملکاری، هزینه سرمایه در قیمت تمام شده نیز محاسبه و پرداخت می‌گردیده و بطور کلی خریدها بگونه‌ای بوده است که دست حق العملکار را در جابجایی کاغذ باز می‌گذاشته است. در نتیجه باعث حیف و میل بیت المال در این زمینه گردیده است و موارد متعددی تخلف در جهت توزیع کاغذ یارانه‌ای و تعویض نوع کاغذ مرغوب به کاغذ نامرغوب و عدم تخصیص یارانه‌های کاغذ در جای خود بوده است.

برابر گزارش شماره 2/110-28/1/85 دیوان محاسبات سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی فقط در سال 1383 مبلغ 190/324 هزار ریال مازاد بر سهم اعتبار خارج از شمول ابلاغی در قالب اعتبارات خارج از شمول هزینه نموده است که تنها گوشه‌ای از تخلفات فراوان این بخش است. (پیوست شماره 3)

4- تولیدات سینمایی و چگونگی برگزاری جشنواره‌های مختلف فیلم، تئاتر و موسیقی و نحوه حمایت و نظارت بر فعالیت‌های انجام شده در این حوزه:

در بررسی‌هایی که بر روی تولیدات سینمایی شش ساله سینمای ایران (1378-1384) که در جشنواره فجر به نمایش در آمده‌اند انجام گرفت، حکایت از عدم انطباق محتوای بسیاری از تولیدات هنری با سیاست‌های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و معیارها و ارزش‌های ملی و اسلامی دارد به برخی از این موارد ذیلا اشاره می‌گردد.

الف- محتوای فیلم‌ها و آثار سینمایی:

در نقد آثار سینمایی اشکالات زیر مشاهده می‌گردد:

-        گسترش فرهنگ لمپنیزم

-        حاکمیت فرهنگ دین زدایی و غرب گرایی بر تولیدات سینمایی

-        زیر سوال بردن نهادهای انقلاب اسلامی

-        معرفی غرب بعنوان کعبه آمال و آرزوهای جوانان ایرانی

-        ترسیم نظام مقدس جمهوری اسلامی بعنوان تضییع کننده حقوق زنان و جوانان

-        خوانندگی و رقص زنان

-        پخش موسیقی‌های غیر مجاز

-        سیر صعودی خشونت در فیلم‌ها

-        توجیه خیانت زن و مرد به یکدیگر بعنوان امری عادی و جایز

-        به چالش کشیدن مظاهر اقتدار نظام از جمله ارتش، سپاه و تصویر آنان بعنوان نهادهایی متحجر و کهنه گرا

-        القاء عقب ماندگی مسلمانان

-        عدم هماهنگی با سیاست‌های خارجی نظام جمهوری اسلامی

-        استفاده ابزاری از تصاویر زنان

-        غیرت زدایی

-        تبلیغ نا امنی زنان

-        تبلیغ مشرب‌های صوفیانه و عرفان وارداتی و خانقاهی

-        زیر سوال بردن دفاع مقدس

-        زیر سوال بردن خودباوری ملی

-        استفاده ضد ارزشی از نمادها و عناوین مقدس با تکنیک‌های هنری

-        مطرح کردن فرزندان نامشروع بعنوان امری عادی و غیر قبیح

-        نفی روحیه استکبار ستیزی

-        خانواده‌ گریزی ترویج طلاق خودکشی رابطه‌های پنهانی و...

ب- ساختار قوانین و مقررات حوزه سینما و نحوه اعمال آنها توسط مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی:

در ریشه‌یابی علل و عوامل گرایش اهالی سینما در فاصله سال‌های 76 تا 84 به سمت و سوی محتوا و مفاهیم ذکر شده به تغییرات ایجاد شده در ساختار آیین نامه‌ها و قوانین نظارتی و هدایتی در حوزه سینما می‌توان اشاره کرد:

یکی از اولین اقدامات مسئولان وقت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تغییر آیین نامه بررسی فیلمنامه و مجوز ساخت فیلم و آیین نامه نظارت بر تولیدات سینمایی است که عملا منجر به حاکمیت فرهنگ تسامح و تساهل و سلیقه‌ای شدن نظارت و صدور مجوزها گردیده است.

-   ترکیب اعضای شورای نظارت با گرایشات فکری و سیاسی خاص، صوری بودن جلسات و عدم حضور منظم اعضا در جلسات مربوطه، کمرنگ شدن حضور نهادهای نظارتی، انحلال شورای فیلمنامه توسط معاونت سینمایی، عدم بازبینی دقیق فیلم‌ها و عدم نظارت بر تغییرات ایجاد شده در حین ساخت فیلم

همچنین برخورد تبعیض آمیز در صدور مجوز ساخت فیلم به گونه‌ای که فیلم‌های ارزشی در پیچ و خم صدور مجوز ماه‌ها گرفتار می‌شدند که عملا باعث خستگی و بی رغبتی فیلمساز می‌گردیده است.

بر همین اساس بازنگری و اصلاح قوانین دستورات موجود در حوزه سینما به منظور جلوگیری از اعمال سلیقه و سوءاستفاده‌های احتمالی یک ضرورت جدی است.

7- عملکرد خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران بعنوان تنها خبرگزاری دولتی و یکی از سازمان‌های وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از حیث منابع خبر و میزان اعتبار خبر و ارائه تحلیل‌ها بویژه در زمینه ارائه اخبار داخلی عملکرد قابل قبولی نبوده و به جای اعمال سیاست‌های فرهنگی و سیاسی جمهوری اسلامی ایران و حرکت در راستای منویات مقام معظم رهبری در پاره‌ای موارد گرفتار مسایل جناحی گردیده و در زمینه‌های مالی و نیروی انسانی دارای مشکلاتی بوده است. بررسی‌های صورت گرفته از سوی هیات بازرسی کل کشور از سازمان خبرگزاری بیانگر وجود تخلفاتی در زمینه امور اداری و مالی و استخدامی نظیر تبعیض در اعزام کارشناسان و خبرنگاران به خارج از کشور، عدم رعایت ضوابط در ادامه تحصیل کارکنان، پرداخت‌های غیرمجاز و تخلف در خصوص جابجایی و انتقال ارز می‌باشد. (پیوست شماره 13)

9- بررسی عملکرد معاونت مطبوعاتی در خصوص چگونگی صدور مجوز و نظارت، حمایت از نشریات و موسسات وابسته به این معاونت از جمله موسسه نشرآوران حکایت از وجود مشکلاتی دارد که به برخی از آنها به شرح ذیل اشاره می‌شود:

معاونت مطبوعاتی همچون سایر معاونت‌های وزارت ارشاد که برای انجام امور غیرقانونی نظیر بکارگیری نیرو، پرداخت غیرقانونی به افراد، خریدهای غیرمجاز مبادرت به ایجاد یک موسسه جانبی غیردولتی و صوری نموده‌اند که با تشکیل موسسه نشرآوران مرتکب تخلفاتی از جمله موارد ذیل گردیده است:

-  استخدام 512 نفر کارمند بدون مجوز استخدام جهت واحدهای مختلف و بستن قراردادهای صوری جهت برداشت وجه از حساب موسسه

-  اخذ وجوه کلان میلیاردی از وزارت ارشاد بدون دادن تضمین و برداشت 10% از وجوه مزبور بعنوان کارمزد جهت انجام دستورات معاونت مطبوعاتی و توزیع وجوه در قالب توافق نامه

-    عدم رعایت آیین نامه اجرایی ماده 17 در خصوص هزینه کردن اعتبارات دریافتی از وزارتخانه

-     عدم رعایت قوانین و مقررات در رابطه با هزینه نمودن اعتبارات دریافتی

-        خرید اقلام سرمایه‌ای و به هزینه گرفتن اعتبارات تحت عنوان هزینه‌های پیش بینی نشده

-        انجام هزینه‌های شخصی غیرقانونی

نتیجه تحقیقات در خصوص مطبوعات و نشریات بیانگر آن است که تعداد تخلفات صورت گرفته در این زمینه بسیار قابل توجه بوده است و متاسفانه ضعف‌های آشکاری در نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود داشته است.

مهمترین محورهای تخلفات نشریات و مطبوعات را مواردی از جمله ترویج فرهنگ غرب، هرج و مرج رفتاری، سیاه نمایی و تضعیف نظام،‌ ترویج فرهنگ منحط شاهنشاهی، سکولاریسم، تضعیف باورهای دینی، تضعیف ولایت فقیه، تضعیف قوای سه گانه و تضعیف روحانیت و ارزش‌های انقلاب تشکیل داده است. (پیوست شماره 14)

افروغ :
هیات رئیسه نسخه ای از گزارش تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد را به قوه قضائیه بدهد

عمادالدین افروغ رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس از هیات رئیسه خواست تا نسخه ای از گزارش تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد را برای پیگیری به قوه قضائیه بدهد.

به گزارش خبرنگار پارلمانی خانه ملت ،‌وی که در ارتباط با تذکر نماینده بهبهان که در آن به محورهای تحقیق و تفحص انتقاد کرده بود پاسخ می داد اظهار داشت با توجه به تخلفات میلیارد تومانی که در تحقیق و تفحص محرز شده است لازمست که اقدام فوق صورت گیرد.

رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس گفت :‌بهرحال تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد اسلامی دربرگیرنده 13 محور بوده که در جلسه علنی به تایید نمایندگان رسیده است.

وی افزود:‌تعجب می کنم که برخی از همکاران اعضای تحقیق و تفحص را متهم به رفتار غیراخلاقی می کنند.

افروغ خاطر نشان کرد:‌این طبیعی است که در تحقیق و تفحص ما محورهایی که از نظرمان مورد نقد است را به آنها بپردازیم.

وی گفت‌: در مورد برپایی نمایشگاه قرآنی هم که به آن اشاره شد صرف برپایی نمایشگاه مهم نیست مهم رویکرد قرآنی است به یاد دارم که بسیاری از کتابهای دینی که چاپ می شد حمایت لازم از آنها در دوره قبل نمی شد.

مخبر تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد :
ما به اندازه یک وانت مستندات از تخلفات داریم

جواد آرین منش مخبر هیات تحقیق و تفحص از وزارت ارشاد گفت: ما به اندازه یک وانت از تخلفات صورت گرفته در بخشهای مختلف وزارت ارشاد مستندات داریم.

به گزارش خبرنگار پارلمانی خانه ملت ، وی که چهارشنبه در واکنش به تذکر نماینده بهبهان سخن می گفت ، افزود : اگر کسی ایراد یا ابهامی نسبت به تخلفات اعلام شده دارد می تواند بیاید و مستندات را ببیند .

آرین منش خاطر نشان کرد : نکته دومی که باید به آن اشاره کنم اینست که بنده افتخار می کنم که مدیر دوران تصدی لاریجانی بر وزارت ارشاد بودم در زمان آقای میرسلیم نیز مدیرکل استان خراسان بودم و یکسال هم از مدیریت مهاجرانی در وزارت ارشاد مسئولیت داشتم اما پس از آن از آنجایی که نمی توانستم با سیاستهای ایشان کار کنم استعفا دادم .

وی افزود: در دوره فعالیتم برای کسی کف و سوت نزده ام و سوالم از برخی دوستان اینست که چطور طاقت شنیدن گزارش تحقیق و تفحص که یک کار کارشناسی و با سند و مدرک است را ندارند .