هفتمین آئین بزرگداشت حامیان نسخ خطی عصر پنج شنبه با حضور مسئولان فرهنگی ایران، اعضای اتحادیه بینالملی نسخ خطی اسلامی و بسیاری از نسخه شناسان، نسخه پژوهان و فهرستنگاران ایرانی، در ساختمان مجلس ملی برگزار شد.
حجتالاسلام و المسلمین "سید محمد علی احمدی ابهری" رئیس کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی در آغاز این همایش ضمن خوشآمدگویی به حاضران، از حضور اعضای هیات رئیسه اتحادیه بینالمللی نسخ خطی اسلامی در آئین بزرگداشت حامیان نسخ خطی قدردانی کرد.
او با ارائه گزارشی مختصر از فعالیتهای نهاد متبوعش در حوزه شناسایی، مرمت، معرفی، تصحیح و انتشار نسخ خطی گفت:« اگرچه تاکنون 160 هزار نسخه خطی در کشور شناسایی شده است اما بسیاری از پژوهشگران رقم آن را تا 300 هزار نیز تخمین زدهاند. اما آنچه که به عنوان نتیجه تحقیقی چهارساله امروز در دست ماست و به زودی در گاهنامه نسخ خطی عرضه خواهد شد، این است که نسخههای خطی شناسایی شده رقمی بالغ بر 340 هزار را در بر میگیرد . امروز میتوان مجموع نسخ خطی را بیش از 500 هزار نسخه تخمین زد اگرچه برخی صاحبنظران رقمی تا یک میلیون را نیز تخمین زدهاند.»
عکس مربوط به همایش سال گذشته است!
ابهری افزود:« نسل آینده باید با میراثی با این عظمت آشنا شود و لازم است که با بهرهبرداری از تمامی استعدادها و امکانات در جهت حفظ، حراست، آسیب شناسی، مرمت، حفاظت (از طریق میکرو فیلم)، تسهیل در دستیابی محققان، احیاء، تصحیح، انتشار و اطلاع رسانی آن تلاش کنیم. خوشبختانه چنین حرکتی را در نهادهایی مانند کتابخانه مجلس، کتابخانه ملی، آستان قدس رضوی، مرکز میراث مکتوب، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و مجمع ذخائر اسلامی (قم) شاهدیم.»
ابهری در این مراسم که بخش عمدهای از برنامههای آن به تجلیل از استاد "سید عبدالله انوار" اختصاص یافته بود، او را دانشمندی جامع الاطراف توصیف کرد و گفت:« گفتارها و جستارهای استاد انوار مایه غنا و اعتلای میراث مکتوب است و بایسته است که محققان جوان ما در برابر ایشان زانوی ادب بر زمین تواضع نهند.»
به گزارش میراث خبر، کاظمی، رئیس بنیاد ریحانه الرسول در سخنانی با اشاره به تعداد فراوان نسخ خطی موجود در کشور پیشنهاد تاسیس اتحادیهای ملی را به منظور حفظ و احیاء نسخ خطی ارائه کرد و گفت:« من سال گذشته نیز این پیشنهاد را ارائه کردم و امروز دوباره آن را تکرر میکنم. این اتحادیه میتواند در آینده زمینهای را ایجاد کند که بزرگترین مرکز پژوهشی را در حوزه علوم کهن داشته باشیم.»
او سپس گزارشی از فعالیتهای بنیاد ریحانه الرسول ارائه کرد و افزود:« این موسسه غیر دولتی با سرمایه شخصی تاسیس شده است و در آن 2 هزار نسخه، 40 هزار سند خطی و 2 هزار نسخه چاپ خطی موجود است. امسال نیز موفق شدیم سه فهرست به مجموع فهرستهای موجود در فهرستهای مجمع ذخایر اسلامی قم اضافه کنیم.
در ادامه "حسین محمدیان" رئیس رادیو گفتوگو نیز در سخنانی از فعالیتهای این رادیو در جهت خدمت به نخبگان علمی در تمامی رشتهها سخن گفت.
او حقیقتیابی، وجود تضارب آراء، به روز و نیز همه جانبه بودن را از جمله ویژگیهای رادیو گفتوگو برشمرد و گفت:« تفاوت ما با بقیه رادیوها در این است که ما به لحاظ سطح و طراز مباحث در جایگاه بالاتری قرار داریم. کوشیده این که تضارب آراء مختلف را در حوزههای گوناگون مورد حمایت قرار دهیم و امکان راهیابی نخبگان را به این رادیو آسان کنیم.»
سپس "علی اکبر اشعری" رئیس سازمان اسناد، موزهها و کتابخانه ملی ایران در سخنانی که به تجلیل از استاد انوار اختصاص داشت، گفت:« انوار اگرچه در مدارس جدید تحصیل کرد، باز هم انیس و مونس علمای اسلامی بود و آشنایی با آثار علمای اسلامی او را به ورطه نسخهشناسی و کتابشناسی کشاند.»
او افزود:« خلق و خوی معلمی از ویژگیهای دیگر استاد انوار است. او بی توقع آنچه میداند به شاگردانش میآموزد. اشعری در اظهارنظری جالب افزود: در حوزه تهران شناسی او نادره مردی است و میتوان او را دائرهالمعارف تهران نامید»
در این مراسم پیام دکتر "سید جعفر شهیدی" نیز که به دلیل کسالت نتوانسته بود در آن حضور یابد- در تجلیل از استاد انوار قرائت شد. در ادامه مراسم نیز "مهدی محقق"، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و "محمد دبیرسیاقی" ـ نسخه شناس ـ در سخنانی از زحمات استاد انوار تقدیر کردند.
در ادامه پروفسور" چارلز ملویل" رئیس اتحادیه بین المللی نسخ خطی اسلامی در سخنانی به زبان فارسی ضمن قدردانی از مسئولان کتابخانه مجلس شورای اسلامی در برپایی همایش حامیان نسخ خطی، به چگونگی تاسیس اتحادیه بینالمللی نسخ خطی اسلامی در کمبریج پرداخت و گفت: « در جلسهای که تابستان امسال در کمبریج برگزار کردیم و برخی از مسئولان فرهنگی ایران نیز حضور داشتند مقرر شد که اتحادیهای بینالمللی برای حفظ و احیاء نسخ خطی تاسیس شود که تمام 50 نفری که آنجا حضور داشتند اساس نامه این اتحادیه را امضاء کردند.»
او افزود:« اتحادیه ما 4 گروه فرعی دارد؛ فهرستنگاری، نگهداری، دیجیتالی کردن و انتشارات که با یک کمیته فرعی قلب اتحادیه را تشکیل میدهند. هم اکنون اعضای اتحادیه به 54 نفر رسیده است.
ملویل ابراز امیدواری کرد که در آینده نزدیک کنفرانسی جهانی در زمینه نسخ خطی در یکی از کشورهای، مصر، ترکیه و یا یکی از کشورهای اروپایی برگزار شود.
در هفتمین آئین بزرگداشت حامیان نسخ خطی همچنین "غلامعلی حداد عادل" رئیس مجلس شورای اسلامی در سخنانی بر حفظ و احیاء نسخ خطی و انتقال آن به آیندگان و نیز تجلیل از بزرگان این حوزه تاکید کرد و گفت:« یکی از روزهای خوب ما، سالروز جشن حامیان نسخ خطی است. از آغاز مجلس هفتم این برای سومین بار است که افتخار حضور در این محفل را دارم. از ویژگیهای خوب برگزاری چنین آئینهایی حسن انتخاب افرادی است که شان این مجلس میشوند. کتابخانه مجلس نیز این کار نشان داده که خطا نکرده است و منصفان تصدیق خواهند کرد که انتخاب استاد انوار، کار درست و شایستهای بوده است.»
او افزود:« متاسفانه برخی به این عقیده پوزیتویستی را که اصلاً گذشته به چه درد ما میخورد و هر چه در گذشته بوده ربطی به ما ندارد، گرایش پیدا کردهاند و آن را یک نبش قبر و رجوع به گذشته میدانند. این عقیدهای باطل است. چرا که باید گفت اگر دنیای گذشته باطل و غلط بوده است چرا دنیای جدید نابود نشده است. اگر این فکر باشد پس باید نسخ خطی را دور ریخت کما اینکه بسیاری این کار را کردهاند. بسیاری از نسخ خطی ما با هواپیماهای باری از ایران خارج شده است.»
حداد عادل گفت:« یک فایده دیگر برپایی همایشهای این چنینی این است که مردم متوجه میشوند در کنار مشکلات اقتصادی که هر روز با آنها درگیرند، واقعیتی به نام نسخ خطی نیز وجود دارد که الان چند صد هزارش در این مملکت و چند صد هزارش نیز در خارج از کشور است.»
او نسخهشناسی را مرهون یک عشق دانست و افزود: «این کار هرکسی نیست و مستلزم احاطه بر معارف گذشته است. یک نسخهشناس در درجه اول باید هم به زبان فارسی هم عربی و هم انگلیسی احاطه داشته باشد. دوم اینکه باید علوم مختلف را نزد استاد خوانده باشد آن هم نه مانند دانشگاههای فعلی ما که از یک کتاب هزار صفحهای 50 صفحهاش را به عنوان جزوه امتحانی معرفی میکنند.»
رئیس مجلس شورای اسلامی سپس به ویژگیهای استاد سیدعبدالله انوار پرداخت و گفت: « کار نسخهشناسی کار کسانی مانند آقای انوار است. یک خصوصیت ایشان این است که پدرشان نیز نماینده مجلس شورای ملی بودهاند و به وکیلی خوش نام و آزادیخواه مشهور بودهاند. خصوصیت دیگر ایشان آشنایی به علوم جدیدی مانند ریاضیت و مهندسی است.»
در این مراسم سید عبدالله انوار فهرستنگار و نسخهپژوه که برگزیده هفتمین آئین بزرگداشت حامیان نسخ خطی بود نیز ضمن قدردانی از برگزارکنندگان مراسم، در سخنانی گفت:« به هیچ وجه خود را شایسته چنین محبتی نمیدانم. من این لطف شما را مدیون کتاب و آشناییام با آن میدانم.»
او در سخانش فرهنگ اسلامی را مدیون فرهنگ ایرانی دانست و افزود:« فرهنگ اسلامی چیزی جز تراوشات ذهن ایرانی نیست. فرهنگ عرب تنها زبان عربی را به ما داد.»
در پایان این مراسم از استاد سید عبدالله انوار با اهدای لوحهای یادبود و جرایز متعددی تقدیر شد.
پی نوشت :
1. "اسفندیار رحیم مشایی" مشاور رییس جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری که از جمله مدعوین این مراسم بود به دلیل حضور در هیات همراه محمود احمدی نژاد در سفر به استان کردستان، در مراسم همایش حامیان نسخ خطی حضور نداشت.
2. "محمد حسین صفار هرندی" وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز از دیگر غایبان این همایش بود.
3. هفتمین دوره این آئین با شکوه در حالی برگزار شد، که مسوولین و مدیران این همایش مثل سالهای پیش برای نمایندگان و اصحاب مطبوعات شانی قائل نبودند و غیر از مدعووینی محدود، از ورود سایر علاقهمندان جلوگیری به عمل میآمد.
4. نشانه بارز این ضعف مدیریتی عدم بازتاب تصاویر و اخبار حاشیهای این همایش در تمام خبرگزاریها و رسانههای جمعی است. جالبتر اینکه سایت ویژه این همایش هم هیچ چیز قابل عرضهای برای شما ندارد.
5. به نظر میرسد بین شعار جذاب جوانگرایی این همایش ارزشمند و عملکرد مدیران تصمیمگیر این حوزه، فاصله بسیاری وجود دارد.
