2001، اودیسه­ی فضایی[2001:ASpace odyssey]. رمانی از آرتور سی کلارک (1)(1917-) نویسنده­ی انگلیسی، که در سال 1968 منتشر شد. استنلی کوبریک(2)، وقتی داستان کوتاه طلایه از این نویسنده را خواند، به او پیشنهاد کرد که به اتفاق سناریویی بنویسند که فیلم و کتابی از آن اقتباس شود. کوبریک فیلم را ساخت و کلارک رمان را نوشت. میلیونها سال پیش، یک سنگ آسمانی بر قبیله­ای از میمونهای انسان نما ظاهر می­شود و آنها را هوشیار می­کند و استفاده از سنگ و سلاح و ابزار را به آنها می­آموزد. بدین ترتیب، انسانیت نبوغ آمیز و مهاجم زاده می­شود. در آستانه­ی قرن بیست و یکم، در کره­ی ماه، سنگ آسمانی دیگری را از زیر خاک بیرون می­آورند. سنگ به محض برخورد با نور آفتاب علامت رادیویی جهت دار و قدرتمندی به سوی ستاره­ها می­فرستد. این علامت «طلایه»ای است که باید مداخله­ی انسان­ها در ماه را خبر دهد. تنها سفینه­ی سیاره­پیمای هسته­ای، «اکسپلوریتور 1»(3)، به سوی مشتری فرستاده شده است. اعضای سفینه از هدف مأموریت بی خبرند، به استثنای عجیب ترین عضو آن کارل (4)؛ کامپیوتر هوشمندی که همه چیز سفینه تحت نظارت اوست. خللی در ارتباط با زمین ایجاد می­شود و هیئت فضانوردان را غافلگیر می­کند. کارل که از اختلاف نظر در برنامه ریزی رنج می­برد، این خلل را پنهان داشته است: او از چیزی اطلاع دارد که همکاران انسانش نمی­دانند. چون کارش آشکار می­شود و تهدید به از کار انداختن می­کنند، با کشتن همه­ی سرنشینان به اسنثنای دیو (5) واکنش نشان می­دهد و دیو هم در صحنه­ای دلخراش کارل را از کار می­اندازد. دیو که در سفینه تنهاست از مقصد واقعی اکسپلوریتور اطلاع حاصل می­کند: قمری از مشتری، به نام جاپت(6) که گویا در اصل مصنوعی بوده است. دیو در آن ماهواره سنگ آسمانی عظیمی پیدا می­کند که دری به روی ستاره­هاست. این در، سفینه را می­بلعد و آن را درون نوعی فقس، برای مشاهده در فضای لایتناهی، به فاصله­ی هزاران سال نوری می­برد. آنجا موجودات غیر زمینی بار دیگر در تحول بشر مداخله می­کنند و درباره­ی دیو تحقیق می­کنند و او را به کودک ستارگان تبدیل می­کنند و به نزدیکی زمین می­فرستد تا در آنجا عصر تازه­ای را آغاز کند. کتاب 2001، راز کیهان، که دقایق فنی و خیزش­های ماورای طبیعی را متعادل با هم به کار می­گیرد وغنی از تصویرهای انتشار نیافته است و نوعی عرفان ماده گرا را می­ستاید که بر اساس آن انواعی چنان پیشرفته در جهان هست که برای انسان جنبه­ی تقریباً خدایی دارد، فیلم را تکمیل و آن را روشن می­کند.

مهشید نونهالی. فرهنگ آثار. سروش.

1.Arthu C.Clarke 2. Stanley Kubrick 3.Explorator 1 4.Carl . Dave 6.Japet