کتاب نیوز  شناسنامه

نظریه و تمدن اسلامی به روایت بلخاری
کتاب «نظریه و تمدن اسلامی» به قلم حسن بلخاری قهی منتشر شد.

به گزارش فارس، حسن بلخاری، نویسنده این کتاب در مقدمه نگاشته است که «تاریخ هنر و معماری در تمدن اسلامی، نمایانگر جلوه‌هایی عظیم، باشکوه، کم‌نظیر و بل بی‌نظیر است. شکوه این آثار نه صرفاً برخاسته از ذوق و احساس زیبایی‌شناسانه هنرمندان و معماران مسلمان، که در نوعی الهیات نظری و در بُعدی شهودی، نهفته است. لیک در حالی که تمدن‌های دیگر، اصول و مبانی مشخصی در تبیین بنیان‌های نظری هنر و معماری خویش تدوین نموده‌اند، تمدن اسلامی این اصول و مبانی را هرگز به صورت شفاف و روشن، تئوریزه نکرده و مکتبی تحت عنوان فلسفه هنر اسلامی بنیاد نگذاشت.»

مباحث عمیق و دقیق حکمای مسلمان نیز پیرامون بنیادهایی مثل خیال، تخیل، صور مثالی، عالم مثال، نور، رنگ و ... که خود بنیاد اصلی ظهور یک مکتب حکمی نیرومند در تحلیل و تأویل آثار هنری و معماری تمدن اسلامی بود، در ساحت فلسفه و کلام، کارکردی فلسفی و کاملاً تئولوژیک یافتند و این معنا تمدن اسلامی را با موقعیت غریبی در عرصه هنر مواجهه کرد؛ موقعیتی که منتقدان و متفکرانی را برانگیخت تا مواضعی سخت در تردید و انکار اسلامیتِ هنر اسلامی برگزینند.

«در اسلام، دین مانع هنرهاست» (دانیل بورستین) و نیز «در هنر اسلامی هیچ چیز اسلامی وجود ندارد» (تری آلن) و «نظر طنزآمیز «اسلامیتِ» هنر اسلامی را مسلمانانی اختیار کردند که خبر نداشتند که این نظر چه ریشه عمیقی در دیدگاه کاملاً فرهنگی غرب نسبت به شرق دارد».

این موقعیتِ حاصل سه امر است: اول: از یک‌سو کمتر کسی را می‌توان یافت که در شکوه، عظمت و خیره‌کنندگی آثار هنری و معماری اسلامی از الحمرا تا تاج‌محل کوچک‌ترین تردیدی به خود راه دهد. دوم: کمتر محققی را می‌توان یافت که به حکمت و فلسفه اسلامی واقف بوده و در عین حال قدرت ابداع حکما و فلاسفه مسلمان را در ارائه دقیق‌ترین و عمیق‌ترین مباحث بنیادی مربوط به هنر (چون قوه خیال و عالم مثال) منکر شود، نظیر هانری کربن که تفاوت فلسفه اسلامی با فلسفه غرب را در این می‌دانست که این تمدن به پشتوانه قرآن و حکیم متألهی چون شیخ اشراق، «عالم مثال» دارد و فلسفه غرب ندارد، یا ژیلبر دوغان اندیشمند دیگر فرانسوی که «تمامی پیشرفت‌های روانکاوی عصر جدید را در برابر نظریه خیال منعکس در فتوحات مکیه در حد مطالعاتی ابتدایی و ماقبل تاریخی می‌داند».

سوم: با این وجود، تمدن اسلامی، فاقد نظام و مکتبی است که این مبانی را در راستای آن آثار، تدوین و تنظیم کرده باشد، لاجرم آرای نامحققانه کسانی که نمونه‌هایی از آن در سطور فوق گفته آمد، از چنین بستری برخاسته و نشئت می‌گیرد.

فرض بر این است که بنیان نظری هنر، زیبایی و معماری در تمدن اسلامی نظریه «قدر» است. این پژوهش، با روش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مستندات تاریخی و مطالعات تحقیقی و با در نظر گرفتن فصل مشترک معماری و هنرهای مختلف اسلامی (یعنی هندسه) و با غور و بررسی در آیات قرآن، روایات معصومین علیهم‌الاسلام، آرای حکما و فلاسفه مسلمان و نسبت وسیع و وثیق هنر و فتوت و صناعت با حکمت در تمدن اسلامی، تلاش نموده است نظریه‌ای زیربنایی و بنیادین (نظریه قدر) برای تبیین تئوریک هنر و معماری اسلامی به دست دهد.

نویسنده در این اثر سوالات زیر را پاسخ گفته است: هنر و معماری اسلامی در فرم و محتوای خویش دارای مبانی خاصی بوده یا صرفاً از سبک‌ها و قواعد سرزمین‌های متصرفه بدون هیچ قید و شرطی تقلید کرده است، در حالی که دین اسلام، تقلید بی‌قید و شرط از احکام و قواعد دیگران را بر اساس قاعده «فی سبیل» رد کرده و می‌کند و این معنا نافی سئوال اول است، آیا در مورد هنر و معماری اسلامی امری ایجابی را جایگزین آن ساخت؟ و ...

هنر و معماری در طول تاریخ تمدن اسلامی – ایرانی ماهیتی کاملاً کارکردی داشته و صنعتگران و هنرمندان، در قالب نظام استاد – شاگردی و به تجربه این فنون را می‌آموختند و نه در یک نظام تحصیلی و آکادمیک به معنای امر وزین خود (نظامی که فی‌نفسه می‌تواند بستر نظریه‌پردازی باشد)، بنابراین بستری طبیعی برای نظریه‌پردازی شکل نمی‌گرفت.

کتاب «نظریه هنر و زیبایی در تمدن اسلامی» به قلم حسن بلخاری قهی، به همت انتشارات سوره مهر در 453 صفحه و به تعداد 2500 نسخه منتشر و روانه بازار نشر شد.
۱۳۹۴/۰۹/۰۳
 مطالب مرتبط 
هنر سلجوقی و خوارزمی به روایت کاتلی
سرگذشت نقاشی در ایران در دوهزار نسخه
سنگ نوشته های کوفی: میراث جهانی
درباره هنر تاریخی "پنجکنت" تاجیکستان
تاریخ نقاشی و نگارگری در ایران
خاطرات سینمایی یک دوبلور در لاله‌زار
دیار نزدیک: یادمان تصویری کاروان‌های راهیان‌نور
تاریخ نقاشی در ایران در 168صفحه
نخستین مجلد کتاب "هنر مقاومت"
یک آشنایی کوتاه با "محمودخان ملک‌الشعرا"
هنر برای حقیقت: تببین راهبرد هنر انقلاب
10 کتاب با موضوع اسکار /حسین عیدی‌زاده
اسنادی درباره‌ی آخرین استاد سنتور
تئاتر مستند، سیاسی و جریان شکل‌گیری آن
278 قطعه تصویر از دفاع مقدس از 104 عکاس
جلد نهم دفاع در برابر تجاوز با 278قطعه عکس
مجموعه چهار جلدی تاریخ تطبیقی هنر
روزشمار سینمای ایران در دوره‌ی قاجار
سیر تاریخی "نگارگری ایرانی" در 126صفحه
"8 سال اینگونه گذشت" در 68 صفحه
سهم آلمانی‌ها در شناخت هنر و ادب قاجار
انتشار فیلمشناخت جشنواره بین‌المللی فیلم دفاع مقدس
"رد پای نور" با نقاشی‌های دفاع مقدس
در جهت عکس: 39 عکس و 39 جستار
"رومن به‌ روایت پولانسکی" در تهران
اسنادی برای تاریخ سینمای ایران
مجموعه عکس "راهیان‌نور"‌ به روایت فرجی
ارتباط سمفونی نهم بتهوون با وقایع‌سیاسی!
تاریخ تئاتر مشهد: بر بسیط بارش مهتاب
12 جلد از "کتاب عکس"دفاع مقدس
چگونه داوینچی دنیا را دوباره تصور کرد؟
"تاریخ معماری عثمانی" به تهران رسید
"نگارگری و حامیان صفوی" به روایت ولش
جلد نهم از"شهدای جنگ تحمیلی"با270تصویر
نگاهی به شانزده قرن "هنر اسلامی"
کتاب سیزدهمین جشنواره‌ی تئاتر مقاومت
زندگینامه‌ی خالق سرود "ای ایران"
یک دهه خانه تئاتر؛ آغاز : 1378
"هنر هویت و سیاست بازنمایی" در آمریکا
انتشار دفتر نخست "اسناد معماری ایران"
نسخه‌ی‌پنجم سرودهای ملی‌ وانقلابی ایران
مریم زندی پیگیر مجوز "عکس‌های انقلاب"
همه‌ را برق می‌گیرد ما را غلط فاحش / بهروز افخمی
"کاخواره نایین" و تحلیل نگاره‌های خانه پیرنیا
تاریخچه فیلم‌های خارجی سینمای ایران
نگاهی به تاریخ موسیقی پاپ و راک
سرگذشت هنر در تمدن اسلامی به روایت حسن بلخاری
گلگشت در نگارستان: گلچین موزه‌ی سعدآباد
بهره‌گیری از نمایش در کار سیاسی
تاریخچه‌ی سماع و رقص در "تاریخ هنر ایران"

هم اندیشی
ارسال صفحه به دوستان
چاپ

از "رام محمد توماس" تا "جمال مالیک"
نام شخصیت اصلی را از "رام محمد توماس" به "جمال مالیک" تغییـر دادنـد و با این کار اندیشه و نیت نویسنده را که قصد داشت قهرمانش هم هندو، هم مسلمان و هم مسیحی به نظر آید... من تجربه‌های دست اول و بی‌واسطه‌یی از شرط‌بندی کریکت یا تجاوز و قتل ندارم. آیا رئیس گداهایی وجود دارند که کودکان را کور می‌کنند تا آنها را هنگام گدایی در خیابان‌ها تاثیرگذارتر کنند؟ شاید این افسانه‌یی مربوط به شهر باشد؛ اما برای داستان من مفید است...
۱۳۸۸/۰۲/۲۸
تئاتر مردمی / رومن رولان
نمایشنامه‌نویس، فیلم‌نامه نویس و دیگر خالقان اثر هنری باید بکوشند تا آثارشان اشاعه دهنده‌ی‌ شادی و طراوت در جامعه باشد؛ نه اندوه‌! ... ‌تنها با دیدن همیشگی زیبایی مفاهیم انسانی است که سلیقه‌‌ی هنری در جامعه شکل می‌گیرد؛ این آموزش نیازمند تکرار مداوم است.
۱۳۸۷/۰۹/۲۵
باید از زیر صفر شروع کرد
عمده این است که ما ذهن این جوان‏ها و حتى پیرها و روشنفکرنماها را آماده کنیم که ما خودمان "آدم" هستیم و اینطور نیست که در همه چیز دستمان را پیش دیگران دراز کنیم و حتى اخلاق و زبانمان را نیز از آنها یاد بگیریم...مدت‏ها باید زحمت بکشیم و باور کنیم که خودمان داراى یک فرهنگ بزرگ انسانى با ارزش‏هاى اسلامى هستیم..
۱۳۸۷/۰۳/۱۵
هندسه‌ی هنر اسلامی/ محمد مددپور
حتى در نقوش مینیاتور نیز به نحوى تفکر و فرادهش دینى جلوه‌گر مى‌شود. به ویژه آنجایى که این نقوش از تابعیت فضاى طبیعى اقلیدسى متافیزیک یونانى و یا فضاى مکانیکى دکارتى تخطى مى‌کنند، و یا نقوش اسلیمى، خطایى و کلاً نقوش هندسى فضایى را محاکات مى‌کنند که نه فضاى طبیعى یونانى است و نه فضاى بصرى جدید.
۱۳۸۶/۱۲/۰۶
فتوژورنالیسم / یونس ‌شکرخواه
مگر مى‌شود کسى فتوژورنالیست باشد؛ ولى کتاب روانشناسى و جامعه‌شناسى نخواند. باورش سخت است که بدون مطالعه‌ در این حوزه‌ها، از عکس چیزى بیرون بیاید. باید مثل یک دانشجوى رشته‌ی سیاست، هنر و غیره اطلاعات کسب کنید.
۱۳۸۶/۱۰/۲۲
مظلوم‌ترین پیامبر
در مقایسه‌ی میان کارنامه‌ی ادبی و هنری مسلمانان در معرفی پیامبر(ص) با تلاش پیروان ادیان دیگر به خصوص مسیحیت در معرفی پیامبرشان، می‌توان نتیجه گرفت که ما مسلمانان در این زمینه دچار تنبلی و کم‌کاری و سهل‌انگاری وحشتناکی بوده‌ایم.
۱۳۸۵/۱۱/۱۹
محمود زیر تیغ نیست!
با روایت فعلی داستان و صرف نظر از اتفاقاتی که ممکن است در ادامه آن حادث و یا کشف شود، نتیجه‌ی قضایی و یا حکم محتمل دو صورت بیش‌تر نخواهد داشت. که در هر دو با توجه به تحلیل حقوقی قضیه، محکومیت محمود به قصاص منتفی است.
۱۳۸۵/۱۱/۱۸
والنتاینی برای "نوشتن با دوربین"
دلم می‌خواهد این مطلب به دست آقای گلستان برسد، دوست دارم بداند در ایران طلبه‌ای هست که کتاب ـ گفتگوی ـ وی را در این روزگار عسرت نشر و کتابت دوست دارد و بارها خوانده است
۱۳۸۵/۰۹/۰۲

پیشنهاد شما
پشت جلد
فهرست
فرم عضویت در خبرنامه‌ی کتاب
درب منزل تحویل بگیرید!
اولین فروشگاه قانونی کتاب الکترونیک
اینجا متعلق به شماست
پیوندها
رادیو پنج روز
تحریم تجاری اسرائیل
یاری سالمندان برای زندگی کردن
انجمن حمایت از قربانیان سلاح‌های شیمیایی
درباره‌ی کتاب‌نیوز
روی جلد | پیشنهاد ما | نقد و نظر | بازارچه | کتابخانه | نقطه سر خط | پیشنهاد شما | دیگران | شناسنامه
کلیه حقوق متعلق است به موسسه « میراث اهل قلم » . باز نشر مطالب با ذکر « کتاب نیوز » بلامانع است.
طراحی سایت، هاست(هاستینگ)، ثبت دامنه - رادکام