اختصاصی

واشنگتن پست: شاید بتوان گفت اگر یونان و روم باستان می توانستند جایی برای خود در تکنولوژی غرب پیدا کنند، به تبع آن می توانستند مدت طولانی‌تری به حیات خود ادامه دهند، ولی حقیقت این است که دنیای کلاسیک امروزی به طرز معجزه گونه ای در زندگی بشر تاثیر گذاشته و او را از پرداختن به فرهنگ و تمدن گذشته بازداشته است.

زبان و قانون از فرهنگ شرق برخاست و حتی روش و نظریه های زمان معاصر نظیر نام و مفهوم دموکراسی از دست نوشته های دانشمندان یونان باستان الهام گرفته شده است. (اگرچه مفهومی که یونانی ها از دموکراسی بیان کرده بودند با مفهومی که امروزه در دنیای غرب از آن برداشت می شود تفاوت شگرفی دارد.)

یک قرن قبل، مردم، امپراطوری بریتانیا را با روم باستان مقایسه می کردند و حالا آمریکا با اشغالگری‌های خود این لقب را به خود اختصاص داده است. مورخ بزرگ یونان تولیدیوس در جریان جنگ آتن در قرن پنجم قبل از میلاد پیش بینی کرده بود که در آینده قدرتهایی پیدا می شوند که به واسطه قدرت، فرهنگ مردمان را به یغما خواهند برد. در واقع این پیش بینی در برهه ای از جنگ جهانی دوم به واقعیت می پیوندد. نازی ها در جریان اشغال اروپا از نوشته های نظریه پردازان روم باستان مثل تاکتیوس برای توجیه کشورگشایی‌هایشان و اثبات ادعای نژاد برتر استفاده می‌کردند و حتی این نوشته ها را منسوب به غرب می دانستند که نمونه آن را در اقدامات سیاسی و فرهنگی دانشمندان و اندیشمندان غربی بسیار مشاهده کرده ایم.

ولی چیزی که باعث شده کتاب جدید رابین لین فاکس تحت عنوان "دنیای کلاسیک" به اثری به یاد ماندنی تبدیل شود، ارائه حقایق و تاریخ واقعی‌تر شرق و غرب است. او اگرچه از شخصیت های بزرگ یاد کرده ولی به مردمان عادی که در کنار این انسانها زندگی می‌کردند نیز، توجه کرده است. برای درک گذشته قبل از ساخت تصورات و داستانهای خیالی از آن، باید واژه ها و مفاهیمی که در همان زمان مرسوم بود را استفاده کرد و روایت مردمان قدیم را گفت.

فاکس در "دنیای کلاسیک" 900 سال فرهنگ یونان و روم باستان از عصر هومر تا پایان دوران حکومت هادریان، امپراطور روم را به صورت غیر داستانی روایت کرده و حتی به حوادث مهم این دوره مثل جنگ بزرگ اسکندر نیز کمتر اشاره شده تا از هر پیش داوری مخاطب جلوگیری شود. فاکس با رعایت ترتیب و نظم زمانی وقوع حوادث سعی کرده از تاثیر منفی روی عقاید و باورهای خواننده جلوگیری کند. یعنی به عبارتی به خواننده خود می‌گوید این مسائل در تاریخ اتفاق افتاده و آینده می‌تواند طور دیگری رقم بخورد.

موضوعی که فاکس قصد داد به آن بپردازد بسیار پیچیده بوده و مقایسه فرهنگ جدید و قدیم و اینکه واژه های هر قرن باید در همان زمان مورد استفاده قرار گیرد، کاری دشوار است. ولی فاکس با استفاده از عبارت هایی مثل "به نظر من" خواننده را تنها از نظرات شخصی خود مطلع می‌کند و از قانون گذاری و ایجاد شکاف در اطلاعات و دانسته‌های مخاطب خودداری می‌کند.

به گفته فاکس بسیاری از مورخان و نویسندگان درباره تاریخ اروپای باستان با مدرک یا بدون مدرک بر اساس شخصیت های معروفی همچون شاه فیلیپ و پسرش اسکندر می نویسند. در حالیکه شناخت ادراکات و احساسات این افراد مشکل است و شاید این احساسات با طرز تفکر مردمان عادی هم عصر این مشاهیر تفاوت داشته باشد.

فاکس در این کتاب به سه موضوع اصلی عدالت، آزادی و رفاه می پردازد که هر کدام را از نقطه نظر مردمان همان عصر بررسی می کند. مثلاً در زمان روم باستان، آزادی با ثروت و موقعیت افراد تعیین می‌شد و واژه هایی مثل رفاه با داشتن تعداد اسب تعریف می‌شد و در عین حال این قضیه در زمانهای دیگر تعریف جداگانه‌ای داشت. در حقیقت فاکس استفاده از مفاهیم و واژه های یک عصر را برای عصر دیگر مجاز نمی‌داند و اینکه از لغتی مانند "دموکراسی" که در فرهنگ یونان باستان برای ایجاد نظم در جامعه به کار برده می‌شد برای "زورگویی به دیگر ملت‌ها" استفاده شود.

اگرچه درک نوشته های فلسفی فاکس برای مخاطب عام کمی دشوار و نیاز به پیش زمینه‌ای درباره این نویسنده دارد، ولی همانطور که آدریان گلدورتی تحلیل گر روزنامه واشنگتن پست و نویسنده کتاب "سزار؛ زندگی یک مجسمه" می‌نویسد، در صورت موافقت با با تفسیرهای فاکس باید گفت هر کسی با خواندن مطالب فاکس به نویسنده ای با عقاید و دانسته های عمیق از زندگی مردمان عصرهای مختلف پی خواهد برد.

 http://washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/07/AR2006120718