قبا، عبا، عمامه... لباسی برای روحانیت، نماد و پرچم وجود طلبه‌ی دانشگاه پروردگار است. نشانی صنف و نهادی که رسالتی بس بزرگ و خطیر برعهده دارد. شناسنامه‌ای هویدا که منادیان اسلام بر پیشانی خود حک کرده اند؛ در یک جمله: «لباسی برای عملگی خدا».

این کتاب که دویست و شصت و چهارمین عنوان از مجموعه کتب منتشر شده توسط موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) است و در بخش‌هایی همچون تشریح نماد و لباس، پیشینه تمایز لباس روحانیت، فواید لباس روحانیت، پرسش‌ها و ابهامات، زمان و شرایط پوشیدن لباس، کیفیت لباس و هیئت ظاهری، سطح زندگی و رفتار اجتماعی طلاب تنظیم شده است. نویسنده با نگاهی گذرا به تاریخچه‌ی پیدایش لباس روحانیت، نقش و کارکردهای آن، قصد دارد به برخی شبهات و پرسش‌های موجود در اذهان عمومی پاسخ گوید. 

اگر چه همت نویسنده ــ محمد عالم‌زاده‌ نوری  ــ و ناشر در پرداختن به موضوعی بکر و جذاب قابل تقدیر است، ولیکن عنصر شتابزدگی، عدم جامعیت و بعضا پراکنده گویی در ارائه‌ی مبحث اصلی نیز در کتاب، کاملا آشکار است. ناشر نیز در مقدمه کتاب آورده است که این نوشتار بدون آنکه ادعای پاسخ به همه پرسش های مربوط به لباس روحانیت را داشته باشد فقط باب گفتگو در این موضوع را در گام نخست گشوده است.

نه همین لباس زیبا...

طلبه ای که لباس دین و دین مداری و دین آموزی بر تن می کند باید در تمامی حوزه‌ها خود را بیاراید و آماده‌ی مواجهه با انواع اندیشه‌ها و عقیده‌ها و خواست‌ها باشد. مولف این موضوع را با حدیثی تأمل برانگیز از حضرت صادق(ع) عرضه می‌کند: «کار خوب از هر کس خوب است، اما از تو خوب‌تر؛ بدلیل نسبتی که با ما داری؛ کار بد هم از هر کس بد است و از تو بدتر؛ به خاطر نسبتی که با ما داری». از سویی پوشیدن این لباس، موجبات تمسخر و نکوهش عده‌ای هم پدید می‌آورد که اینجا هم مشخص می‌گردد آنکس که حقیقتاً این لباس را برای رضای خدا و انجام وظیفه در پیشگاه خدا انتخاب می‌کند با چه مشکلاتی روبروست: «طلبه یا راه پر شکوه طلبگی را با بصیرت انتخاب کرده و به آن عشق می‌ورزد و می‌بالد، آن را حق می‌داند و از تأثیری که در جامعه می‌گذارد، خرسند است و انتخاب خود را مورد رضای خدا و امام عصر(عج) می‌داند و با خود می‌گوید چه بیم از اعلام آشکار این همه افتخار؟ و یا اینکه بدون اعتقاد و به تحمیل در این مسیر گام نهاده، از تصمیم خود مطمئن نیست و امیدی به آینده ندارد، مسئولیت طلبگی را درک نکرده و از اینکه دیگران بدانند او طلبه است، احساس شرمندگی می‌کند! که باید خود را اصلاح کند».

حاج آقا به شما بنز نرسید!؟

نویسنده در بخش دیگری از کتاب تحت عنوان آسیب‌های لباس و نوع زندگی اجتماعی طلبه، آورده است: «لباس روحانیت ناهنجاری هایی نیز دارد: آشفتگی عمامه و کم توجهی به زیبایی آن، زیاد بزرگ بودن یا کوچک بودن عمامه، باز گذاشتن دکمه قبا یا آستین پیراهن، کشیده شدن عبا روی زمین و بلندی بیش از اندازه لباس، کوتاه بودن عبا از قبا یا لباده و... شمایل ظاهری روحانی در اجتماع باید همچون پیامبر اکرم (ص) متوازن، آراسته، خوش‌نما، پاکیزه، جذاب، معطر و بدون عیب باشد».