سلاخ­خانه شماره 5 [Staughterhouse Five]. رمانی از کورت ونه‌گات (1) (1922-    )، نویسنده امریکایی، که در 1969 منتشر شد و بی­شک یکی از بهترین آثار این نویسنده است. «سلاخ­خانه شماره 5» جایی است که ونه‌گات وقتی که در جنگ درسدن (2) اسیر شده بود، در آنجا کار می­کرد. بعد از بمباران فوریه 1945 بیرون آمد تا ویرانی کامل شهر را نقل کند. ونه‌گات از این تجربه وحشتناک قصه­ای ساخته است که به گفته خود او «کوتاه، آشفته و بریده بریده» است «زیرا درباره یک کشتار هیچ چیز عاقلانه­ای برای گفتن وجود ندارد.» با این حال، مطمئناً آشفتگی و بریده بریدگی سلاخ­خانه شماره 5 عمدی است: اینها همانقدر که نشانه عواطف­اند، تدابیر سبک­شناختی هم هستند.

بیلی پیلگریم (3)، شخصیت اصلی رمان که تصادفاً در بمباران زنده مانده، «از زمان کنده شده است»: صحنه­های اساسی عمرش را به شکلی بی­پایان بارها زندگی می­کند. جراحت خاطره از او شخصیتی تکه تکه شده و از هم­گسیخته و دستخوش تصورات مربوط به توفان آتش و خون ساخته است. بنابراین، رمان، وقایع زندگی بیلی را، به روشی غیرتاریخی، با قطعات پراکنده و تکراری حکایت می­کند. اگر در یک لحظه بیلی در دفتر کار یا خانه­اش نشسته است، لحظه بعد خود را در درسدن می­یابد. سفر در زمان با سفری در مکان توأم می­شود، زیرا بیلی به دیدار سیاره دوردست ترالفامادور (4) هم می­رود. بنابراین، خواننده در عین حال، در شرحی درباره خاطرات نویسنده و داستانی علمی-تخیلی غوطه­ور می­شود، یا به تعبیری دیگر در داستانی از هذیانهای شخصیتی که سعی می­کند خود را از تجربه وحشتناک جنگ حفظ کند، می‌بیند. بنابراین رمان اساساً دو طرح را دنبال می­کند: جنگ و بمباران درسدن و صحنه­های شگفت مربوط به ترالفامادور که تفسیری است بر ماجرای اولی. کتاب از یک طرف شناعت جنون­آمیز جنگ را محکوم می­کند، و از طرف دیگر ساکنان این سیاره دوردست تأیید می­کنند که همه اینها توهمهای مضحک زمینیهاست. می­گویند در واقع هیچ­کس نمی­میرد، هرکس در حال حاضر در جایی زنده است. وونگات، که داستان را حکایت می­کند، و بیلی پیلگریم به دنبال یافتن معنایی برای جهان و انسانیت­اند. اگر انسانها به هرصورت «در راه سلاخ­خانه­اند»، چرا بعضی از آنها وظیفه خود می­دانند که بقیه را زودتر روانه آنجا کنند؟ چه توضیحی برای تمام پوچیهای ننگ­آور تاریخ می­توان یافت؟ فوق زمینیها تأکید می­کنند که هیچ توضیحی نمی­توان یافت، آنها با دانش مختصر و آرام­بخش­تر الفامادوری خود درجواب همه­چیز با ساده­دلی پاسخ می­دهند: «بله رسم روزگار چنین است» و وقتی که بیلی پافشاری می­کند: «چرا من؟» این مهمانان مصرانه برای او تکرار می­کنند: «این یک سؤال دقیقاً زمینی است ... چرا فلان چیز؟ چون این لحظه وجود دارد... دیگر چرا ندارد».

کاوه سیدحسینی. فرهنگ آثار. سروش.

1.Kurt Vonnegut 2.Dresden 3.Billy Pilgrim 4.Tralfamadore