سه خواهر [Tri sestry]. نمایشنامه­ای در چهار پرده از آنتوان پاولویچ چخوف (1) (1860-1904)، نویسنده روس، که نخستین بار در 1901 به نمایش درآمد. هیچ­یک از آثار این نویسنده فقر و فلاکت روسیه پایان قرن نوزدهم را به این خوبی نشان نمی­دهد. سه دختر خانم، سه خواهر، که هرسه هم زیبا و طنازند، درشهرستان کوچک دورافتاده­ای عمر می­گذرانند. خواهر بزرگتر، اولگا (2)، که وارد کار آموزشی شده است از آن خوشش نمی­آید و دائم در فکر بیرون رفتن از آن است، اما هیچ اقدامی هم برای عملی کردن رؤیای خود نمی­کند. خواهر دوم، ماشا (3)، که از ازدواج عاشقانه­ای سرخورده است، با همه دنیا سر جنگ دارد و با افکار تیره خود به اینجا پناه آورده است. بالأخره کوچکترین آنها، ایرینا (4)، مثل پرنده­ای سرخوش و شاد است و در آتش کمک به دیگران می­سوزد، اما او هم در هر موردی که می­خواهد کاری انجام دهد سرش به سنگ می­خورد. گرچه ظاهراً سه خواهر متفاوتند، خواست مشترکی هم دارند: هرسه می­خواهند به مسکو بروند و دیگر هم برنگردند. زیرا در اینجا «ملال و خستگی دارد خفه­شان می­کند، مانند علف هرزی که گندم را خفه می­کند». اما از قضای روزگار حادثه­ای اتفاق می­افتد که آنها را از این خستگی بیرون می­آورد. فوجی از نظامیان به شهر کوچک آنها می­آید. ناگهان همه چیز برای سه خواهر رنگ دیگری می­گیرد. معاشرت با افسران شوق زندگی را به آنها بازمی­گرداند. اولگا سوگند می­خورد که با تمام نیرو سعی کند که مدرسه را رها کند. ماشا عاشق فرمانده لشگر می­شود، و ایرینا پیشنهاد ازدواج افسر دیگری را قبول می­کند. افسوس که این رستاخیز بسیار کوتاه است، زیرا نظامیان مجبور به ترک شهر می­شوند. این بازگشت به تنهایی هرسه خواهر را دوباره تسلیم سرنوشت خودشان می­سازد: اولگا، که بیش از آن سست اراده است که در تصمیم خود باقی بماند، به کار در مدرسه ادامه می­دهد؛ ماشا که عشقش تصوری بیش نبود، دوباره به کج­خلقی می­افتد؛ و ایرینا به سبب مرگ نامزدش در سکوت فرو می­رود. دیگر حتی از رفتن به مسکو هم سخنی به میان نمی­آید. آنان تن به قضا می­دهند. چون چاره­ای جز این ندارند. بی ارادگی افراد دربرابر شرایط نامطلوب موجود، عنصر اساسی نمایشنامه همین است. اما نباید تصور کرد که این نمایشنامه فقط تشریح و توضیح خلقیات است. شکی نیست که الهام چخوف مبتنی بر واقع­گرایی است. لکن این واقع­گرایی چنان پر از پژواکهای مختلف است که بالأخره هم از قالب خود بیرون می­زند و به چیزی غم­انگیز بدل می­شود. فراموش نکنیم که ما، در این نمایشنامه، با طرحی از تراژدی مواجهیم. نمایشنامه بارها لحن پیش­گویانه­ای به خود می­گیرد. گواه آن این عبارات است: «چنین به نظر می­آید که توفانی برخواهد خاست ... توفانی که تنبلی و کاهلی، بی­خیالی و ملال دیرپای حاکم بر روسیه ما را از میان خواهد برد... یک ربع قرن دیگر، همه کار خواهند کرد...» بدین ترتیب، این نمایشنامه گواهی بس پرمعناست. و از اینجا می­توان به دلیل محبوبیتی که چخوف در زمان حیات در تمام روسیه از آن برخوردار بود پی برد.

دکتر ایرج علی‌آبادی. فرهنگ آثار. سروش.

1.Anton Pavlovic Cechov 2.Olga 3.Masa 4.Irina