چهارشنبه، 23 آوریل (چهارم اردیبهشت)، روز جهانی کتاب است که برای اولین‌بار در سال 1995 از سوی سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل (یونسکو) با هدف ترویج کتاب‌خوانی، نشر کتاب و احترام به حق مالکیت معنوی (کپی‌رایت) راه‌اندازی شد.

ارتباط میان روز 23 آوریل و کتاب، برای اولین‌بار در سال 1923 توسط فروشگاه‌های کتاب ایالت کاتالونیا اسپانیا، به‌منظور تقدیر از "میگوئل سروانتس" - نویسنده‌ی نام‌دار اسپانیایی - ایجاد شد، که در این روز درگذشت.

نیمی از فروش سالانه‌ی کتاب در کاتالونیا در این روز انجام می‌گیرد که بالغ بر 400 هزار جلد کتاب و چهار میلیون شاخه گل رز میان علاقه‌مندان به کتاب رد و بدل می‌شود.
به گزارش ایسنا در سال 1995، سازمان یونسکو تصمیم گرفت با توجه به برگزاری این جشنواره در کاتالونیا و همزمانی روز 23 آوریل با تولد "ویلیام شکسپیر" - نمایشنامه‌نویس بزرگ انگلیسی - و درگذشت "سروانتس" اسپانیایی، این روز را روز جهانی کتاب و حق مالکیت معنوی نام‌گذاری کند.

بر اساس اعلام سازمان یونسکو، امسال در سیزدهمین سال برگزاری روز جهانی کتاب، بیش از یکصد کشور جهان در قالب کتابخانه‌های عمومی، مؤسسه‌های فرهنگی، مدرسه‌ها و خانه‌های نشر کتاب، با برگزاری مراسم مختلف، این روز را گرامی خواهند داشت.

آمستردام؛ پایتخت جهانی کتاب 
روز چهارشنبه هم‌زمان با روز جهانی کتاب، آمستردام به عنوان پایتخت جهانی کتاب، رسما کار خود را آغاز خواهد کرد. کمیته‌ی انتخاب سازمان یونسکو روز هشتم ژوئن 2006، شهر آمستردام را از میان هفت نامزد منتخب، به عنوان پایتخت جهانی کتاب در سال 2008 معرفی کرد. این برنامه در قالب تلاش جهانی در جهت ترویج کتاب به‌عنوان وسیله‌ای فرهنگی برای آزادی اجرا می‌شود.

پایتخت‌های جهانی کتاب که از سال 2001 هرساله از سوی یونسکو نام‌گذاری شده‌اند، عبارت‌اند از: مادرید (2001)؛ الکساندریا (2002)؛ دهلی‌ نو (2003)؛ آنت‌ورپ، (2004)؛ مونترال (2005)؛ تورین (2006)؛ و بوگوتا (2007).

بر اساس اعلام سازمان یونسکو، در سال 2009، بیروت، پایتخت جهانی کتاب خواهد بود. همچنین پایتخت جهانی کتاب در سال 2010، از میان شهرهای گوادالاخارا (مکزیک)، لیسبون (پرتغال)، ریگا (لیتوانی)، سن‌پترزبورگ (روسیه)، وین (اتریش)، ولینگتون (نیوزیلند) و لیوبلجانا (اسلوونی) انتخاب خواهد شد.

برگزاری بزرگ‌ترین بازار کتاب در جهان
مرکز تاریخی آمستردام به عنوان پایتخت جهانی کتاب در سال 2008، قصد دارد روز 18 می، میزبان بزرگ‌ترین بازار کتاب در جهان باشد. در این بازار کتاب، بالغ بر یکهزار غرفه‌ی کتاب در مرکز شهر برپا خواهد شد و کتاب‌هایی در تمامی ژانرها برای علاقه‌مندان کتاب ارائه خواهند شد.

روز جهانی کتاب در اسپانیا
در روز جهانی کتاب، رمان «دون کیشوت»، اثر جاودانه‌ی "سروانتس"، در مراسم دوروزه‌ی کتاب‌خوانی مطالعه می‌شود و جایزه‌ی ادبی "سروانتس" نیز از سوی پادشاه اسپانیا اعطا خواهد شد.

روز جهانی کتاب در انگلیس
روز جهانی کتاب در انگلستان برای اولین‌بار در سال 1998 از سوی "تونی بلر" - نخست‌وزیر وقت انگلیس - راه‌اندازی شد. در آن سال، چندین میلیون کودک دبستانی کتاب ویژه‌ی روز جهانی کتاب را به ارزش تنها یک پوند دریافت کردند. از آن سال، تعداد کودکانی که کتاب یک‌پوندی ویژه‌ی این روز جهانی را دریافت می‌کنند، افزایش یافته و علاوه بر آن، مراسم دیگری چون کتابخوانی سریع و کتاب‌هایی برای بیمارستان برگزار می‌شوند.

روز جهانی کتاب در ژاپن
سفارت اسپانیا در توکیو با همکاری شهر "شیما"، چهارمین جشنواره‌ی سالانه "دون کیشوت" را در روزهای 19 و 20 آوریل برگزار کرد، که در آن بیش از یکصد شرکت‌کننده به مطالعه ترجمه‌ی ژاپنی این اثر مشهور ادبیات اسپانیا پرداختند.

روز جهانی کتاب در فرانسه، ایتالیا و سوییس
در فرانسه، به مناسبت روز جهانی کتاب، رمان «بینوایان» نوشته‌ی "ویکتور هوگو" در اختیار داوطلبان قرار می‌گیرد تا به مدت 24 ساعت و به‌طور بی‌وقفه، آن را مطالعه کنند.

در رم - پایتخت ایتالیا - انجمن نویسندگان ایتالیا روز 21 آوریل (دوشنبه) برنامه‌ی کمیسیون ملی ایتالیا در یونسکو را راه‌اندازی کردند. همچنین روز چهارشنبه، سازمان یونسکو برنده‌ی مسابقه‌ی ادبیات اسپانیولی‌زبان را معرفی خواهد کرد. در سوییس، همزمان نمایشگاه‌ها، کارگاه‌ها و جلسه‌های مناظره و کتاب‌خوانی با موضوع «مطالعه، مسافرت است» برگزار می‌شود.

رونمایی از بزرگ‌ترین کتاب جهان
همچنین به گزارش بی‌بی‌سی، روز چهارشنبه، همزمان با روز جهانی کتاب، صدها مراسم مختلف در اسکاتلند برگزار می‌شود، که مهم‌ترین آن‌ها، رونمایی از بزرگ‌ترین کتاب جهان است. این کتاب که تاریخچه‌ی تصویری هیمالیاست، قرار است در کتا‌بخانه‌ی ملی اسکاتلند به نمایش گذاشته شود. 

روز جهانی کتاب در ایران
برنامه‌های روز جهانی کتاب در ایران، هنوز! اعلام نشده است.