نخستین مجلد دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با سر ویراستاری "سیدکاظم موسوی جنوردی" را مؤسسه انتشاراتی بریل در شهر دانشگاهی لیدن هلند منتشر کرد.
    
به گزارش کتاب‌نیوز این جلد از دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نیمه ماه جولای سال 2008 میلادی منتشر شده است. به نوشته پایگاه اینترنتی دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، این مجلد مشتمل بر حدود 215 مقاله است که در هزار صفحه دو ستونی به ضمیمه مقدمه، نمایه‌ها و فهرست‌های مربوطه تنظیم شده‌ است.

ویراستار اصلی نسخه انگلیسی "ویلفرد مادلونگ"، شرق‌شناس است. پژوهشگران دیگری چون کلیفورد بازورث، هرمان لندلت، فرهاد دفتری، سیدصادق سجادی، احمد پاکتچی، رضا شاه کاظمی نیز در این زمینه همکاری کرده‌اند.

این دائرةالمعارف دومین دانشنامه تخصصی ـ دانشگاهی اسلامی در طول تاریخ مطالعات اسلامی جهان است. به گزارش فارس، «دائرة‌المعارف آمریکانا» Encyclopedia Americana که نخستین چاپ آن در 13 جلد در 1833 به پایان رسید، از اولین دانشنامه‌هایی بود که اطلاعات ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی را به مخاطبان غربی داد.

پس از آن هرچند دائرة‌المعارف‌ها و دانشنامه‌های متعددی در مغرب زمین تألیف و منتشر شد و بی‌مرتبط با اسلام و ایران نبودند اما معروف‌ترین دائرةالمعارف در این زمینه همان «دایرة‌المعارف اسلام» Encyclopedia of Islam بود. این دائرةالمعارف بین سال‌های 1913 تا 1938 در پنج جلد و به سه زبان فرانسوی، آلمانی و انگلیسی در شهر لیدن هلند منتشر شد.

سال 1348 ترجمه فارسی «دائرةالمعارف اسلام» از سوی بنیاد پهلوی به "احسان یارشاطر"پیشنهاد شد. یارشاطر با حمایت بنیاد پهلوی و امکانات بنگاه ترجمه و نشر کتاب بیش از هزار مقاله از این دائرة‌المعارف را ترجمه کرد و نخستین دفتر آن را سال 1354 زیر عنوان «دانشنامه ایران و اسلام» منتشر کرد. ادامه این کار بعد از انقلاب در دائرة‌المعارف اسلام دنبال شد که حاصل آن انتشار "دانشنامه جهان اسلام" است.

مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بعد از انقلاب در سال 1362 به منظور تدوین و انتشار دانشنامه‌های عمومی و تخصصی به ویژه فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی بنیاد نهاده شد.