قدیمیترین نسخه حاوی بخشی از غزلیات حافظ شیرازی به زودی با مقدمه «محمدجعفر یاحقی» توسط انتشارات فرهنگستان هنر منتشر میشود.
محمدجعفر یاحقی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد که مقدمهای بر این اثر نگاشته است، گفت: این نسخه که متعلق به کتابخانه دست نویسهای شرقی آکادمی علوم تاجیکستان است، در واقع مجموعهای از چند کتاب است و در حاشیه آن در مجموع 2 قطعه و 41 غزل از حافظ به نگارش درآمده است.
وی با بیان این که این نسخه 156 ورق دارد و به خط نستعلیق خوش نگاشته شده است، افزود: متن نسخه در برگیرنده پنج اثر از جمله «معیار جمالی و مفتاح ابواسحاقی» اثر شمس فخری اصفهانی؛ «لمعات عراقی»؛ دیوان «محمود بن محمد بکرانی» و... می باشد. در حاشیه و هامش این نسخه به جز غزلیات و قطعات حافظ، گزیده پانزده اثر آمده است؛ آثاری چون «مقالات شیخ ابوسعید ابی الخیر»؛ «الکواکب الدریة فی مدح خیرالبریه»؛ «رساله فریدون بن احمد سپهسالار» و... این نسخه به خط دو کاتب به نام های «محمدبن عبدالواهب مروی» و «ابن عبدا...بن عمر حافظ المعلم ابرقوهی» به نگارش درآمده و دو تاریخ 805 (شوال) و 807 هجری قمری در آن ثبت شده است.
در لابه لای برگ های مختلف نسخه، یک جا پشت سر هم هفت غزل و دو قطعه از حافظ آمده است بدون این که نام کاتب و تاریخ کتابت آن مشخص باشد. اما قرائن و دلایل، همان تاریخ 805 هجری قمری را ثابت می کند، در جای دیگر نسخه نیز 34 غزل آمده است.
یاحقی با بیان این که این نسخه قدیمیترین نسخه حاوی غزلیات حافظ است، افزود: بسیاری از غزلها، همان غزلهای معروف حافظ است، اما مقایسه این غزلها با چاپ های دیگر، تفاوت هایی را نشان می دهد؛ از جمله تفاوت در رسم الخط، ضبط واژگان وترتیب ابیات که با برخی نسخه های معتبر متفاوت است. ضمن این که دو سه غزل هم به چشم میخورد که جزو غزلهای شناخته شده در نسخ معتبر نیست هر چند ممکن است در نسخه های کم اهمیت و بازاری آمده باشد.
وی تصریح کرد: در واقع محققان از وجود این غزلها بی اطلاع نبودهاند. در دورههای گذشته در مقالاتی به این غزلیات اشاره شده است حتی دانش پژوهان روسی و تاجیکی در مقالات تخصصی خود به معرفی غزلیات پرداختهاند. با این حال برای اولین بار است که این نسخه به طور کامل در اختیار محققان و حافظ دوستان قرار میگیرد.
وی درباره اصالت و صحت انتساب این غزلیات به حافظ گفت: از آنجا که این غزلیات فقط 13 سال پس از وفات شاعر نگاشته شده، بسیار بعید است که در انتساب این اشعار به حافظ اشتباهی صورت گرفته باشد؛ شاید یکی از دلایلی که این غزلیات در نسخ معتبر وجود ندارد، این باشد که احتمالا حافظ بعد از پیرایش نهایی آثار خود، این غزلیات را حذف کرده است ولی به دلیل شهرت غزلیات، کاتبان به نگاشتن آن مبادرت ورزیده اند. به هر حال در این زمینه باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
به گزارش فارس به نقل از میراث مکتوب، وی با بیان این که استنساخ این نسخه را دو تن از کارمندان کتابخانه خطی تاجیکستان بر عهده داشتهاند، افزود: «ابویزدان علی مردان» و «ظاهر احراری» علاوه بر استنساخ نسخه، مقدمه مبسوطی نیز بر آن نوشتهاند که قرار است این غزلیات توسط انتشارات فرهنگستان هنر به مناسبت همایش مکتب شیراز که آذر ماه در شهر شیراز برگزار می شود، چاپ شود.
