مجموعه ۳ جلدی «شاهنامه فردوسی به زبان ساده برای جوانان» نوشته مصطفی جمشیدی و با ویرایش و تعلیقات سامان اصفهانی، توسط نشر ترنگ راهی بازار نشر شد.

به گزارش مهر، میرجلال‌الدین کزازی پژوهشگر و استاد ادبیات شناخته‌شده کشور نیز برای این‌مجموعه دیباچه‌ای با عنوان «ورجاوندِ بی‌همانند» نوشته که در آن درباره شاهنامه و ضرورت بازنویسی‌اش برای جوانان گفته است.

شاهنامه فردوسی برای نوجوانان مصطفی جمشیدی

مصطفی جمشیدی متولد سال ۱۳۲۰ در قزوین است که در سال ۱۳۴۲ پس از دریافت دیپلم ریاضی به استخدام آموزش و پرورش درآمده و در دبستان‌های شمیران به تدریس پرداخت. او در سال ۱۳۴۸ مدرک کارشناسی بازرگانی و در سال ۱۳۵۷ هم مدرک کارشناسی ارشد مدیریت را دریافت کرد. مشاغلی که جمشیدی طی سالیان و دهه‌های مختلف داشته، ارتباطی به ادبیات و شاهنامه ندارند اما او طی این‌سال مشغول گردآوری، تدوین و بازنویسی این اثر مهم ادبیات فارسی بوده است.

مجموعه مذکور، ۷ کتاب یا فصل دارد که در حجم ۵۹۹ صفحه گرد آمده‌اند. عناوین اصلی کتاب اول که ابتدا «پیش‌گفتار»، «سخن آغازین» و «ستایش سلطان محمود» را شامل می‌شود، به این‌ترتیب است: کیومرث، هوشنگ، تهمورث، جمشید، ضحاک، فریدون، منوچهر، نوذر، زَوِطهماسب، گرشاسب، کی‌قباد، کی‌کاووس. در کتاب دوم هم مخاطب با این عناوین اصلی روبرو می‌شود: پادشاهی کی‌کاووس، داستان رستم و سهراب، سیاوش، پادشاهی کی‌خسرو. هرکدام از عناوین اصلی نامبرده، عناوین فرعی زیادی را شامل می‌شوند که این‌عناوین فرعی در کتاب سوم از جلد اول مجموعه، از «خوار کردن خسرو توس را» شروع شده و به «باز آمدن بیژن با گستهم» می‌رسد.

کتاب چهارم هم با پیشگفتار و ادامه داستان کیخسرو آغاز شده و با سپردن شاهی به بهمن و مرگ گشتاسپ پایان پیدا می‌کند. کتاب پنجم هم این عناوین اصلی را در بر می‌گیرد: پادشاهی بهمن اسفندیار، پادشاهی همای،‌ پادشاهی داراب، پادشاهی دارا، پادشاهی اسکندر، داستان کرم هفتواد، پادشاهی اردشیر، پادشاهی شاپور، پادشاهی بهرام بهرام، پادشاهی شاپور پسر شاپور، پادشاهی بهرام گور. در کتاب ششم ابتدا پیشگفتار و سپس ادامه داستان بهرام گور چاپ شده و سپس با پادشاهی پیروز پسر یزدگرد، پادشاهی بلاش پسر پیروز، پادشاهی قباد پیروز و در نهایت پادشاهی هرمزد ادامه پیدا می‌کند.

کتاب هفتم، آخرین فصل مجموعه «شاهنامه فردوسی به زبان ساده برای جوانان» است که با «پادشاهی خسروپرویز سی و هشت سال بود» آغاز می‌شود و با داستان باربد رامشگر ادامه پیدا می‌کند. چند بخش پایانی کتاب هفتم، پیش از رسیدن به کتابنامه از این قرارند: کشته‌شدن یزدگرد به دست خسرو آسیابان، بر تخت نشستن ماهوی سوری، لشگر کشیدن بیژن به جنگ ماهوی سوری، جنگ بیژن با ماهوری و کشته شدن ماهوی، تاریخ انجام شاهنامه.

جلد اول مجموعه، کتاب‌های اول تا پایان چهارم را شامل می‌شود. جلد دوم نیز از کتاب پنجم شروع شده و تا پایان این‌فصل ادامه دارد. سوم جلد مجموعه مذکور هم دربرگیرنده کتاب‌های ششم و هفتم است.

در قسمتی از «پادشاهی شاپور پسر شاپور» از این‌مجموعه می‌خوانیم:

پادشاهی شاپور پسر شاپور پنج سال و چهار ماه بود

پس از آنکه شاپور به جای پدر بر تخت شاهی تکیه زد، به ناموران باخرد و موبدان جهان‌دیده چنین گفت: بدانید که آغاز همه تباهی‌ها دروغ است،‌ پس هرگز به گرد دروغ نگردید! هنگام سخن گفتن سنجیده و کم سخن بگویید که مرد بسیارگوی از آبروی خود خواهد کاست! برای رستگاری چهار گوهر را بایست ارج نهید: فراگرفتن هنرهای مختلف،‌ آزاده بودن، میانه‌روی در هر کار و گزافه‌نبودن. اگر این چهار گوهر را گرامی بدارید، همواره جهان‌آفرین یار و یاور شما خواهد بود.

پنج سال و چهار ماه از پادشاهی شاپور گذشته بود که روزی با تعدادی از همراهان به شکارگاه رفت. پس از شکار و خوردن غذا، شاپور به چادر خویش رفت و به استراحت پرداخت. پس از اندک زمانی، باد و طوفان سختی درگرفت و بر اثر شدت باد، تیرک چادر شاپور شکست و بر سر او فرود آمد و او را کشت...

۳ جلد این‌مجموعه با شمارگان هزار نسخه به چاپ رسیده‌اند و در مجموع، هزار و ۵۳۸ صفحه حجم دارند.

مؤلف اخلاق ناصری تذکر می‌دهد: کودک را با هر کار نیکی که می‌کند، باید تشویق کنند و آفرین گویند، اما هنگامی که رفتارِ زشتی از او سرمی‌زند، باید بسیار مراقب بود که او را به‌صراحت و آشکارا سرزنش نکنند که چرا کار بدی کرده است؛ بلکه این‌طور وانمود کنند که او از روی غفلت و ناآگاهی آن کارِ زشت را انجام داده است... خواجه در سیر تربیت کودک بر وجود بازی و تفریح نیز بسیار تأکید دارد و معتقد است که بازی کردن می‌تواند خاطر کودک را از سختی‌ها و ملالت‌های شئونِ مختلفِ ادب‌آموزی برهاند. ...
در ساعت یازده چهارشنبه آن هفته جن در آقای مودت حلول کرد... این آدم‌های عادی در عین عادی‌بودن، کارهای وحشتناک می‌کنند. می‌کُشند، زن‌هایشان را تکه‌پاره می‌کنند، آمپول مرگبار به دوست و آشنا می‌زنند... زن‌ها مدام کشته می‌شوند حالا هرچقدر که زیبا و دوست‌داشتنی باشند و هرچقدر هم که قاتل عاشقشان باشد... حکومتی که بر مسند قدرت نشسته تحمل هیچ شاهد زبان‌به‌کامی را ندارد... این «تن‌بودگی» آدم‌های داستان ...
سرگذشت افسری از ارتش رژیم گذشته... پس از پی بردن به روابط غیرمشروع همسرش او را به قتل می‌رساند و مدتی را در زندان به سر می‌برد. پنج فرزند او نیز در شرایط انقلابی هرکدام وارد گروه‌های مختلف سیاسی می‌شوند... ما بذر بی اعتمادی، شک و تسلیم را کاشته‌ایم که به جنگلی از پوچی و بدبینی تبدیل شده است. جنگلی که در آن هرگز جرأت نمی‌کنید حتی اسم خدا، حقیقت و انسانیت را به زبان بیاورید. ما مجبور می‌شویم که قبر فرزندانمان را خودمان بکنیم ...
نه می‌توانیم بگوییم که قرآن به این اساطیر هیچ نگاهی نداشته و نه می‌توانیم فوری آنچه را با عقل ما سازگار نشد، بگوییم که اساطیری است... حُسن را به یوسف، عشق را به زلیخا و حزن را به یعقوب تعبیر می‌کند... قرآن نوعی زبان تصویری دارد... در مقام قصه‌‏گویی به‏ شدت از این‏که مطلبی خلاف واقع بگوید، طفره می‌‏رود. در عین‏ حال در بیان واقعیات به دو عنصر پویایی و گزینشی بودن تکیه فراوانی دارد. ...
تکبر شدید مردانه، نابرابری خارق‌العاده‌ی ثروت و خسارت روانی واردآمده به کارکنان جوان مؤنث... کاربران شاید نمی‌دانستند که رصد می‌شده‌اند، ولی این یک مسئله‌ی شخصی میان آن‌ها و شرکت‌های مشتری‌مان بود... با همکارانش که اکثراً مرد هستند به یک میخانه‌ی ژاپنی می‌رود تا تولد رئیسش را جشن بگیرند... من همیشه سعی کرده‌ام دوست‌دختر، خواهر، یا مادر کسی باشم... فناوری‌‌های نوین راه‌حل‌ برای بحران‌هایی ارائه می‌دهند که اکنون دارند وخیم‌ترشان می‌کنند ...