کتاب «هابز» نوشته جورج مک‌دانلد راس با ترجمه سید مسعود آذرفام توسط نشر ققنوس منتشر شد.

به گزارش مهر، نسخه اصلی این‌کتاب در سال ۲۰۰۹ چاپ شده است.

تامس هابز یکی از فلاسفه مهم غرب است که در سال ۱۵۸۸ در روستایی از توابع ویلتشر متولد شد و در سال ۱۶۷۹ درگذشت. سرتیترهای مهم زندگی این فیلسوف که خود را بنیان‌گذار علم جدید سیاست می‌دانست، طبق فصل زندگی و آثار کتاب مورد نظر، از این‌قرار هستند: نخستین سال‌ها، خاندان کاوندیش، آموزگاری ارل دوم دونشر، آموزگاری جراوس کلیفتون، آموزگاری ارل سوم دونشر، آوارگی در پاریس، بازگشت به انگلستان، واپسین سال‌ها.

در طرح ذهنی هابز از کل فلسفه‌اش، این فلسفه نظامی بود که براساس منطق سامان یافته بود. نظام فکری هابز قرار بود شامل ۳ جلد مستقل بشود: در باب جسم، در باب انسان و درباب شهروند. او درباب شهروند را نوشت و سپس مدت‌ها بعد، دو جلد دیگر را نوشت. جورج مک‌دانلد راس در کتابی که درباره «هابز» نوشته، فلسفه این اندیشمند را به همین‌ترتیبی که نام برده شد،‌ بررسی کرده است.

تامس هابز یکی از بنیان‌گذاران اندیشه مدرن و یکی از مهم‌ترین فلاسفه قرن هفدهم است. با وجود این‌که امروز او را بیشتر به‌خاطر فلسفه سیاسی و کتاب «لویاتان» (مهم‌ترین اثرش) می‌شناسند، جورج مک‌دانلد راس تلاش کرده در کتاب خود، با یک شرح مقدماتی، کلیت آرا و دستگاه فکری این فیلسوف را به‌صورت منسجم ترسیم و تشریح کند.

مولف کتاب، ابتدا نظریه شناخت هابز را که شالوده کل نظام فلسفی اوست، تشریح کرده و سپس ماده‌باوری این فیلسوف را بررسی می‌کند. این مساله، موضوع اصلی درباب جسم است. هابز پس از آن‌که به نظر خودش با موفقیت اثبات کرد که تنها چیزی که وجود دارد، اشیای مادی است، به ارائه شرحی ماده‌باورانه از روان‌شناسی انسان پرداخت. جورج مک‌دانلد راس پس از بررسی این‌مباحث که به آن‌ها اشاره شد، به تبیین هابز از این مساله می‌پردازد که چگونه انسان‌های خودخواه اما آسیب‌پذیر گرد هم می‌آیند تا جامعه مدنی را شکل دهند. نظر هابز درباره دین،‌ در کل آثارش به چشم می‌آید که مولف کتاب پیش‌رو، یک فصل مجزا را در کتابش به آن اختصاص داده است.

کتاب «هابز» ۷ فصل اصلی دارد که عناوین‌شان به‌ترتیب عبارت است از: «زندگی و آثار»، «نظریه شناخت»، « ماده‌باوری»، «انسان»، «جامعه»، «دین» و «تاثیر هابز».

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

هابز در نسخه انگلیسی می‌نویسد این فرامین زمانی به‌درستی قانون خوانده می‌شوند که کلام خدا تلقی شوند. اما این گفته او چندان صادقانه نیست، زیرا او فقط کتاب مقدس را به‌عنوان کلام خدا می‌پذیرد، حال آن‌که قوانین طبیعی او مندرج در آن نیستند. در عبارت فوق واژه درخور توجه «قضیه» است، که از اصطلاحات هندسه به حساب می‌آید. در هندسه، قضایا گزاره‌هایی هستند که از اصول موضوعه‌ای بنیادین‌تر مشتق می‌شوند، اما به نظر می‌رسد که آنچه در این‌جا مد نظر هابز است، نه قضایا که اصول موضوعه است. پیش‌تر دیدیم که هابز باور دارد بنیان‌گذار علم جدید سیاست است، علمی که همچون هندسه اقلیدسی می‌تواند به مدد قیاس منطقی از اصول موضوعه پیشینی بسط یابد. او برای این‌که به چنین علمی دست یابد به پاره‌ای اصول موضوعه نیاز دارد و این اصول را از قوانین طبیعی به دست می‌آورد. اما در سرتاسر فلسفه هابز تنشی وجود دارد بین پافشاری تجربه‌گرایانه او بر این امر که کل مواد دانش ما از تجربه حسی کسب می‌شوند، و اصرار عقل‌باورانه‌اش مبنی بر این‌که ما از حقایق ضروری آگاهیم، حتی اگر این حقایق در نهایت صرفا مبتنی بر تعاریف الفاظی باشند که به نحوی دلبخواهانه انتخاب و اطلاقشان کرده‌ایم.

هابز بین قانون طبیعی و حق طبیعی تمایز می‌نهد. فقط یک حق طبیعی وجود دارد که هابز آن را در آغاز فصل ۱۴ لویاتان بدین ترتیب توصیف می‌کند:

«حق طبیعی آزادی‌ای است که هر انسانی از آن برخوردار است تا به میل و اراده خویش قدرت خود را برای حفظ طبیعت خویش به کار بَرَد و به تبع آن هر کاری را که مناسب‌ترین وسیله برای رسیدن به آن هدف تصور می‌کند انجام دهد.»

این حق رفتار خودخواهانه افراد در وضع طبیعی را توجیه می‌کند و چنان‌که خواهیم دید تا زمانی باقی می‌ماند که این وضع ملغی شود. اما همچنین نخستین قانون طبیعی از همین حق نشئت می‌گیرد:

«وضع بشر... وضعیت جنگ همه علیه همه است و از این رو همگان تابع عقل خویش‌اند. و می‌توانند برای صیانت از حیات خود در مقابل دشمنان خویش از هر چیزی که مفید افتد بهره جویند؛ در نتیجه، در چنین وضعی همه انسان‌ها نسبت به هر چیزی، حتی نسبت به جسم و جان یکدیگر، صاحب حق‌اند. بنابراین تا زمانی که حق طبیعی هر کس نسبت به هر چیز به این معنا ادامه داشته باشد، هیچ‌کس، هرقدر هم نیرومند، نمی‌تواند از امنیت لازم برخوردار باشد. در نتیجه یکی از احکام یا قواعد کلی عقل این است که هرکسی تا آن‌جا که به دست یافتن به صلح امیدوار است باید برای آن بکوشد؛ و زمانی که نتواند به صلح دست یابد، می‌تواند از همه وسایل و امکانات لازم برای دفاع بهره گیرد.»

این‌کتاب با ۲۵۴ صفحه، شمارگان هزار و ۱۰۰ نسخه و قیمت ۲۸ هزار تومان منتشر شده است.

این سه زن جوان سمبلی از سه چهره مدرن از جامعه معاصرند... تنهایی سختی را در غیبت همسری که عاشقش بوده و اکنون نیز هست، تجربه می‌کند... با درخواست ویزایش برای رفتن به فرانسه موافقت نمی‌شود و او مجبور است زندگی دیگری را تجربه کند... تردید شبانه برای تصمیم گرفتن درباره زندگی‌اش غیرعادی و فلج‌کننده است... فرد چنان در حاشیه‌ها درجا می‌زند که آینده به محاق می‌رود... زندگی اگر که تحقق نیابد رنج‌آور می‌شود ...
گناه و عیب این است که اکثریت مسلمان به اقلیت بی‌اعتقاد، اجازه‌ی چون و چرا ندهد... در حکومت اسلامی احزاب آزادند، هر حزبی اگر عقیده‌ی غیر اسلامی هم دارد، آزاد است... اگر در صدر اسلام در جواب کسی که می‌آمد و می‌گفت من خدا را قبول ندارم، می‌گفتند بزنید و بکشید، امروز دیگر اسلامی وجود نداشت... هر مکتبی که ایمان و اعتمادی به خود ندارد جلوی آزادی اندیشه و آزادی تفکر را می‌گیرد. این‌گونه مکاتب ناچارند مردم را در یک محدوده‌ی خاص فکری نگه دارند و از رشد افکارشان جلوگیری ...
جهان در نفس خود زنانه است و زاینده و مایل به مهر... اگر بگویم آن دوره از روزگار ما منفک نیست و نگرش ما به جهان هنوز شبیه آن دوران است و ما هنوز به شیوه‌ آن دوران درجا می‌زنیم حرف تازه‌ای زده‌ام؟... مجسم کنید 25 یا 30 نسل قبل از ما، پدران‌مان پشت دروازه‌های ری یا نیشابور یا اصفهان چه روزگار پرهراسی را گذرانده‌اند، آن زمان که خبر نزدیک‌شدن سپاه مغول یا تیمور یا آغامحمدخان را شنیده‌اند. و قبل از آن... ...
اول، لولئین‌خانه مسجدشاه بود که زمینی معادل هزار و چند صد متر مساحت را در بر گرفته، چهل دهانه مستراح در آن بنا شده بود که با سرقفلی‌ای معادل سی چهل هزار تومان و روزانه ده دوازده تومان عایدات خرید و فروش می‌شد... ممنوع شدن مصرف علنی تریاک، ممنوعیت عربده کشی و آوازه خوانی در خیابان‌ها، ممنوعیت خرس رقصانی و لوطی عنتری، ممنوعیت ورود حمامی با لباس نیمه برهنه به داخل خیابان و ممنوعیت قضای حاجت در معابر... ...
به روایت عشق ورزی ابن عربی به گالا در این رمان بسیار ایراد گرفته‌اند؛ اعراب به نویسنده و ایرانی‌ها به منِ مترجم... اشاره شده که ابن عربی «ترجمان الاشواق» را به خاطر زیبایی‌های نظام سروده... علوان برای نگارش این رمان در دنیا تحسین شد و می‌دانیم که آبشخور رمان او متون صوفیه است... عرفان هنر است و کاربردی جز التذاذ ندارد. در طول تمدن اسلامی مهم‌ترین هنر خود عرفان بوده است... آرای استاد شفیعی کدکنی سرشار از این مغالطات است ...