دبیر هفتمین همایش تاریخ مجلس از اهدای اسناد زنده‌یاد اسماعیل سامنی به این مجموعه توسط دختر او خبر داد. قرار است در هفتمین همایش تاریخ مجلس علی لاریجانی از ملوس سامنی برای این اهدا تقدیر کند.

علی ططری، رییس مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی و دبیر هفتمین همایش تاریخ مجلس به خبرنگار مهر گفت: یکی از بی‌نظیرترین مجموعه‌هایی که اخیرا به مرکز اسناد کتابخانه مجلس اهدا شده، مجموعه اسناد مرحوم اسماعیل سامنی است. این مجموعه توسط فرزند ایشان خانم ملوس سامنی اهدا شده و می‌توان آن را از مجموعه‌های با اهمیت موجود در آرشیو مرکز اسناد کتابخانه مجلس برشمرد.

وی افزود: قرار است در هفتمین همایش تاریخ مجلس که روز سه‌شنبه ۱۲ آذر برگزار می‌شود، در مراسمی با حضور ریاست مجلس از خانم ملوس سامنی به دلیل کار ارزشمند اهدا مجموعه اسناد خاندان خود، تقدیر و تشکر ویژه داشته باشیم. همچنین از مجموعه داران و خانواده‌ها و بازماندگان شخصیت‌های برجسته درخواست می‌کنیم که اسناد در اختیار خود را برای استفاده پژوهشگران و تاریخ نویسان در اختیار کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی قرار دهند.

زندگی و خدمات مرحوم اسماعیل سامنی

ططری در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره شخصیت اسماعیل سامنی اشاره کرد: زنده‌یاد اسماعیل سامنی از سال ۱۲۹۵ خورشیدی وارد خدمت دولتی می‌شود و تا اواسط دهه ۳۰ در مناصب مهم قضایی و دولتی حضوری پررنگ داشته است. مرحوم سامنی پس از گذشت سه سال از ورودش به دستگاه قضایی کشور به سبب کارآمدی و توانمندی که از خود نشان می‌دهد، کم‌کم ریاست عدلیه شهرهای مختلف را به او واگذار می‌کنند. نخستین شهری که ریاست عدلیه‌اش بر عهده سامنی گذاشته شد، رشت بود. بعدها ریاست عدلیه کردستان، همدان، تبریز، تهران و مازندران نیز به ترتیب به او واگذار می‌شود.

مدیر مرکز پژوهش کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی اضافه کرد: در سال ۱۳۳۲ خورشیدی در دولت دکتر محمد مصدق، سامنی به عنوان استاندار مازندران انتخاب می‌شود. در کارنامه کاری اسماعیل سامنی ریاست محاکم عدلیه استان تهران و مستشاری در دیوان عالی کشور نیز به چشم می‌خورد.

این مدرس و پژوهشگر  تاریخ همچنین با اشاره به این نکته که زنده‌یاد سامنی پس از کودتای ۲۸ مرداد دیگر حاضر به همکاری با حکومت نشد،‌گفت: سامنی از جمله رجل سیاسی دهه‌های ۲۰ و ۳۰ بود که پس از سقوط دولت مصدق در کودتا، دیگر حاضر به همکاری با حکومت و دولت نشد و به همین دلیل به نظر می‌رسد که از نزدیکان به جبهه ملی و از علاقه‌مندان به دکتر مصدق بوده باشد. هرچند که دولت‌های پس از کودتا از ایشان برای حضور دوباره دعوت کردند، اما این چهره مطرح حوزه قضا به دلیل شرایط وقت حکومت دیگر حاضر به همکاری نشد.

ططری گفت: اسناد مربوط به زنده یاد سامنی نشان می‌دهد که او در دوران کاری خود جابه‌جایی‌های زیادی در محل خدمت داشت و چرایی آن هم احاطه به حوزه قضا و توانمندی‌های مدیریتی‌اش بود. به همین دلیل هر ولایتی که دچار مشکل می‌شد و کسی از عهده اداره امور برنمی‌آمد زنده‌یاد سامنی را مامور به ساماندهی آن ولایت می‌کردند.

چه اسنادی در مجموعه خاندان سامنی وجود دارد؟

رییس مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود درباره نوع اسناد موجود در مجموعه اهدا شده خاندان سامنی، گفت: ما خوشحالیم که دختر مرحوم سامنی پس از گذشت نزدیک به ۶۶ سال از پایان فعالیت‌های اداری ایشان، این مجموعه را به آرشیو مجلس اهدا کرده است. همانطور که گفتم در بین مجموعه اسناد مرکز، این مجموعه ارزش خاصی دارد.

وی افزود: در این مجموعه نامه‌نگاری‌های زنده‌یاد سامنی با شخصیت‌هایی چون دکتر مصدق و کلا نخست وزیران دهه‌های ۲۰ و ۳۰ از جمله احمد قوام، آیت‌الله محمد مردوخ کردستانی، ملک‌الشعرای بهار، علی اکبر خان داور، سپهبد محمد شاه بختی، سردار مفخم، چند نامه به آیت‌الله محمد حسینی یزدی (از علمای دوره رضا شاه)، مشیرالممالک و... و همچنین نامه‌های این شخصیت‌ها به زنده‌یاد سامنی وجود دارد. به دلیل حضور تاثیرگذار سامنی در نظام قضایی کشور این نامه‌ها از اهمیت زیادی برخوردارند.

ططری درباره دیگر اسناد نیز اشاره کرد: اسناد و نامه‌هایی از دربار از جمله دعوتنامه برای تشییع جنازه رضا شاه،‌دعوتنامه برای مراسم عقد محمدرضا و فوزی و... در این مجموعه وجود دارد. همانطور که اشاره کردم زنده‌یاد سامنی از شخصیت‌های اثرگذار نظام قضایی بود و به همین دلیل نیز ارتباطات زیادی با ادوار مجلس شورای ملی و مجلس سنا داشت و اسناد این ارتباطات در این مجموعه وجو دارد.

وی ادامه داد: نامه‌هایی به زبان فرانسه از مرحوم سامنی در این مجموعه وجود دارد که هنوز بازخوانی نشده است. اسناد شخصی و خانوادگی او از جمله اسناد دبیرستانی که تاسیس کرده بود و حکم نشان درجه سه خدمت از وزارت آموزش و پرورش که در سال ۱۳۵۳ به او اهدا شد، کپی حکم استانداری مازندران، اسناد کارهای کشاورزی زنده‌یاد سامنی و همچنین اسنادی که مربوط به رجل تاریخ معاصر ایران است. چند دوره از نشریات خارجی نیز در این مجموعه وجود داشت که برای بخش نشریات کتابخانه مجلس فرستادیم تا پس از شناسایی و ساماندهی در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد. به همه این موارد اضافه کنید ۶ دفتر از خاطرات شخصی خانم ملوس سامنی را که اهمیت ویژه‌ای دارد. از این مجموعه خاطرات خانم سامنی از پدرش می‌تواند در شناسایی هرچه بیشتر شخصیت این چهره برجسته دوران معاصر، مفید باشد.

خواهشمندیم اسناد تاریخی خود را در اختیار کتابخانه مجلس بگذارید

علی ططری در بخش دیگری از این گفت‌وگو از تمامی مجموعه داران و یا بازماندگان خاندان‌های معروف تاریخ معاصر ایران درخواست کرد تا اسناد خود را در اختیار کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی قرار دهند. وی گفت: مجموعه اسناد خاندان سامنی برگ‌های ارزشمندی از تاریخ معاصر ایران هستند که در بازخوانی تاریخ نقش مهمی را ایفا خواهند کرد.

وی افزود: مجموعه آرشیو مجلس بجز ماموریت در حوزه اسناد و تاریخ پارلمان و دموکراسی در کشور، توانسته اسناد شخصیت‌های سیاسی و خاندان‌های مهم تاریخ معاصر ایران را در تهران و شهرستان‌ها چه از طریق اهدای بازماندگان و چه از طریق خریداری، را گردآوری کند. خوشبختانه تاکنون توانسته‌ایم حجم عمده‌ای از این اسناد را فهرست برداری و منتشر کنیم. مجموعه ما یک مرکز ایمن برای نگهداری اسناد خانواده‌ها و مجموعه داران است. این اسناد ممکن است در منازل سرقت شده و یا بر اثر حوادث غیرمترقبه از بین بروند. ما در کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی این اسناد را به نام خانواده‌ها و شخصیت‌ها ثبت خواهیم کرد و بازماندگان در همه روزها به آن دسترسی خواهند داشت.

رییس مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی در پایان گفت: مجددا از همه مجموعه داران، بازماندگان خاندان‌های معروف و شخصیت‌ها درخواستو خواهش می‌کنم تا اسناد تحت اختیار خود را برای استفاده پژوهشگران و مورخان در اختیار کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی قرار دهند.

این سه زن جوان سمبلی از سه چهره مدرن از جامعه معاصرند... تنهایی سختی را در غیبت همسری که عاشقش بوده و اکنون نیز هست، تجربه می‌کند... با درخواست ویزایش برای رفتن به فرانسه موافقت نمی‌شود و او مجبور است زندگی دیگری را تجربه کند... تردید شبانه برای تصمیم گرفتن درباره زندگی‌اش غیرعادی و فلج‌کننده است... فرد چنان در حاشیه‌ها درجا می‌زند که آینده به محاق می‌رود... زندگی اگر که تحقق نیابد رنج‌آور می‌شود ...
گناه و عیب این است که اکثریت مسلمان به اقلیت بی‌اعتقاد، اجازه‌ی چون و چرا ندهد... در حکومت اسلامی احزاب آزادند، هر حزبی اگر عقیده‌ی غیر اسلامی هم دارد، آزاد است... اگر در صدر اسلام در جواب کسی که می‌آمد و می‌گفت من خدا را قبول ندارم، می‌گفتند بزنید و بکشید، امروز دیگر اسلامی وجود نداشت... هر مکتبی که ایمان و اعتمادی به خود ندارد جلوی آزادی اندیشه و آزادی تفکر را می‌گیرد. این‌گونه مکاتب ناچارند مردم را در یک محدوده‌ی خاص فکری نگه دارند و از رشد افکارشان جلوگیری ...
جهان در نفس خود زنانه است و زاینده و مایل به مهر... اگر بگویم آن دوره از روزگار ما منفک نیست و نگرش ما به جهان هنوز شبیه آن دوران است و ما هنوز به شیوه‌ آن دوران درجا می‌زنیم حرف تازه‌ای زده‌ام؟... مجسم کنید 25 یا 30 نسل قبل از ما، پدران‌مان پشت دروازه‌های ری یا نیشابور یا اصفهان چه روزگار پرهراسی را گذرانده‌اند، آن زمان که خبر نزدیک‌شدن سپاه مغول یا تیمور یا آغامحمدخان را شنیده‌اند. و قبل از آن... ...
اول، لولئین‌خانه مسجدشاه بود که زمینی معادل هزار و چند صد متر مساحت را در بر گرفته، چهل دهانه مستراح در آن بنا شده بود که با سرقفلی‌ای معادل سی چهل هزار تومان و روزانه ده دوازده تومان عایدات خرید و فروش می‌شد... ممنوع شدن مصرف علنی تریاک، ممنوعیت عربده کشی و آوازه خوانی در خیابان‌ها، ممنوعیت خرس رقصانی و لوطی عنتری، ممنوعیت ورود حمامی با لباس نیمه برهنه به داخل خیابان و ممنوعیت قضای حاجت در معابر... ...
به روایت عشق ورزی ابن عربی به گالا در این رمان بسیار ایراد گرفته‌اند؛ اعراب به نویسنده و ایرانی‌ها به منِ مترجم... اشاره شده که ابن عربی «ترجمان الاشواق» را به خاطر زیبایی‌های نظام سروده... علوان برای نگارش این رمان در دنیا تحسین شد و می‌دانیم که آبشخور رمان او متون صوفیه است... عرفان هنر است و کاربردی جز التذاذ ندارد. در طول تمدن اسلامی مهم‌ترین هنر خود عرفان بوده است... آرای استاد شفیعی کدکنی سرشار از این مغالطات است ...