کتاب «آگوستو بوآل» نوشته فرانسس ببج به‌تازگی با ترجمه علی ظفرقهرمانی‌نژاد توسط نشر نو منتشر و راهی بازار نشر شد.

آگوستو بوآل از برزیل به ایران

به گزارش مهر، این‌کتاب زیرمجموعه عنوان «کتابخانه تئاتر» از مجموعه گستره خیال است که این‌ناشر چاپ می‌کند و اولین عنوان از «طلایه‌داران تئاتر امروز» است که در مجموعه نامبرده جا می‌گیرد.

مجموعه گستره خیال، کتاب‌های مربوط به تئاتر و سینما را در بر خواهد گرفت. این کتاب‌ها با وجود گوناگونی‌شان ویژگی‌های مشابه و همگون داشته و دربرگیرنده نیاز و ضرورت جامعه هنری و دانشگاهی اهالی هنر هستند. دبیر این مجموعه رضا کوچک‌زاده است. چاپ اولین‌عناوین این‌مجموعه، مهرماه سال گذشته با چاپ نمایشنامه‌های اقتباسی محمد چرم‌شیر و فرهاد مهندس‌پور آغاز شد.

نسخه اصلی کتاب «آگوستو بوآل» در سال ۲۰۰۵ توسط انتشارات راتلج در لندن در قالب یکی از عناوین مجموعه «اجراگران» این‌ناشر چاپ شده است. نویسنده کتاب، مدرس بررسی‌های تئاتر در دانشگاه لیدز است که شیوه‌های بوآل را در کلاس‌های گوناگون تدریس و اجرا کرده است. او کتاب دیگری هم به نام «کار کردن در غیاب بوآل؛ تحریف و پیشرفت در تئاتر سرکوب‌شدگان» درباره این‌کارگردان بزرگ تئاتر جهان نوشته است که سال ۱۹۹۵ چاپ شد.

آگوستو بوآل کارگردان برزیلی تئاتر، بیشتر به‌عنوان کنشگری شناخته می‌شود که تلاش کرد از شیوه‌های نمایشی برای حل دشواری‌های اجتماعی و سیاسی بهره ببرد. نوآوری‌های بوآل در چگونگی گذشتن از مسیر و شیوه‌های طراحی تمرین تئاتر به چشم می‌آیند. او تعهد چشمگیری به مسائل اجتماعی دارد که خود را در مفهوم تئاتر سرکوب‌شدگان یا ستم‌دیدگان نشان داده است. بوآل گفته است: «انجام تئاتر سرکوب‌شدگان نتیجه انتخابی اخلاقی است، یعنی جانب سرکوب‌شدگان را گرفتن.»

کتاب پیش‌رو، ۴ فصل با عناوین «زندگی‌نامه و موقعیت»، «کتاب تئاتر سرکوب‌شدگان»، «اجرای تئاتر مجادله» و «فرایند کارگاه» دارد. پس از این ۴ فصل هم، «واژه‌نامه توصیفی»، «کتاب‌نامه»، «گاه‌شمار زندگی آگوستو بوآل» و «نمایه» درج شده‌اند.

در فصل اول کتاب، مخاطب با این‌عناوین روبرو می‌شود: موقعیت تئاتر سرکوب‌شدگان، آگوستو بوآل_ سال‌های آغازین، در نیویورک، در تئاتر آرنای سائوپائولو ۱۹۵۶ _ ۷۱، در تبعید ۱۹۷۱_۸۶، دهه ۱۹۹۰ پیشرفت در ریو، تئاتر سرکوب‌شدگان در سده ۲۱. در فصل دوم هم فرانسس ببج این ۳ عنوان را مقابل مخاطب گذاشته است: بررسی کوتاه، مفاهیم کلیدی و مشروح نظریه.

«موردپژوهی‌ها»، «شهروندان کارتن‌خواب؛ نبود… نبود... فروخته شد...» و «مایندِ گپ و گروه تئاتر اس. اف.ایکس؛ دیگه هیچ‌وقت!» و «نتیجه» هم عناوین سومین فصل این‌کتاب هستند. در فصل چهارم هم این‌عناوین درج شده‌اند: «اصول پایه»، «ساختار کارگاه»، «آماده‌سازی و بازی‌ها»، «تصویر و عمل» و «کلام آخر».

در قسمتی از این‌کتاب می‌خوانیم:

به‌گمان بوآل، این کاربرد سرکوبگر تئاتر در هنر فئودالی سده‌های میانه نیز ادامه یافته است. در آن دوران، کنترل به دست روحانیت و اشراف افتاد و چهره نمایش تغییر کرد ولی هدف در اصل، همان بود که بود؛ القای ارزش‌ها به تماشاگران برای جانبداری از وضع وجود. تئاتر عصر رنسانس _ که بوآل در ادامه کتابش به آن می‌پردازد _‌در بستری عقیدتی شکل می‌گیرد که در آن، ساختار ارزش‌های فراگیری که به تراژدی یونانی و نمایش سده‌های میانه معنا داده در حال فروپاشی‌ست. می‌توان شاهد تأکیدی نو و به شدت فردباورانه در آن دوره بود؛ نوعی خودمحوری که بوآل آن را ویژگی آشکار بورژوازی رو به رشد می‌خواند. ولی آزادی‌هایی که هنر نمایش در آن دوره وعده می‌دهد، در دسترس همگان نیست. نظام همچنان به سرکوب ادامه می‌دهد. مردم توده‌ای بی‌شکل شمرده می‌شوند که باید از سوی اقلیتی کنترل شوند که به شکل موروثی یا به زور به قدرت رسیده‌اند.

این‌کتاب با ۲۴۷ صفحه، شمارگان هزار و ۱۰۰ نسخه و قیمت ۳۶ هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

هنر |
از سوراخ کلید، خدمتکارشان را که مشغول حمام کردن است نگاه می‌کند. دلش می‌خواهد داخل شود... به زحمت نوزده سال دارد که انقلاب سوسیالیستی و وحشت بر کشور او سایه می‌گسترد. آیا همین انقلاب نیست که با خشونتهایش به او امکان می‌دهد که از دایره‌ای که مادر به دورش کشیده است فرار کند و بالاخره وارد «زندگی حقیقی» شود... در خانه‌هایی که شاعران به دنیا آمده‌اند زنها حکومت می‌کنند ...
مؤلف اخلاق ناصری تذکر می‌دهد: کودک را با هر کار نیکی که می‌کند، باید تشویق کنند و آفرین گویند، اما هنگامی که رفتارِ زشتی از او سرمی‌زند، باید بسیار مراقب بود که او را به‌صراحت و آشکارا سرزنش نکنند که چرا کار بدی کرده است؛ بلکه این‌طور وانمود کنند که او از روی غفلت و ناآگاهی آن کارِ زشت را انجام داده است... خواجه در سیر تربیت کودک بر وجود بازی و تفریح نیز بسیار تأکید دارد و معتقد است که بازی کردن می‌تواند خاطر کودک را از سختی‌ها و ملالت‌های شئونِ مختلفِ ادب‌آموزی برهاند. ...
در ساعت یازده چهارشنبه آن هفته جن در آقای مودت حلول کرد... این آدم‌های عادی در عین عادی‌بودن، کارهای وحشتناک می‌کنند. می‌کُشند، زن‌هایشان را تکه‌پاره می‌کنند، آمپول مرگبار به دوست و آشنا می‌زنند... زن‌ها مدام کشته می‌شوند حالا هرچقدر که زیبا و دوست‌داشتنی باشند و هرچقدر هم که قاتل عاشقشان باشد... حکومتی که بر مسند قدرت نشسته تحمل هیچ شاهد زبان‌به‌کامی را ندارد... این «تن‌بودگی» آدم‌های داستان ...
سرگذشت افسری از ارتش رژیم گذشته... پس از پی بردن به روابط غیرمشروع همسرش او را به قتل می‌رساند و مدتی را در زندان به سر می‌برد. پنج فرزند او نیز در شرایط انقلابی هرکدام وارد گروه‌های مختلف سیاسی می‌شوند... ما بذر بی اعتمادی، شک و تسلیم را کاشته‌ایم که به جنگلی از پوچی و بدبینی تبدیل شده است. جنگلی که در آن هرگز جرأت نمی‌کنید حتی اسم خدا، حقیقت و انسانیت را به زبان بیاورید. ما مجبور می‌شویم که قبر فرزندانمان را خودمان بکنیم ...
نه می‌توانیم بگوییم که قرآن به این اساطیر هیچ نگاهی نداشته و نه می‌توانیم فوری آنچه را با عقل ما سازگار نشد، بگوییم که اساطیری است... حُسن را به یوسف، عشق را به زلیخا و حزن را به یعقوب تعبیر می‌کند... قرآن نوعی زبان تصویری دارد... در مقام قصه‌‏گویی به‏ شدت از این‏که مطلبی خلاف واقع بگوید، طفره می‌‏رود. در عین‏ حال در بیان واقعیات به دو عنصر پویایی و گزینشی بودن تکیه فراوانی دارد. ...