به گزارش تسنیم، در میان پژوهش‌هایی که در حوزه سبک هندی در سال‌های اخیر انجام شده، بیدل دهلوی سهم قابل توجهی دارد؛ از تصحیح دیوان او گرفته تا شرح و خلاصه اشعار که هر از چندگاهی در سال‌های اخیر از سوی ناشران مختلف منتشر شده است.

در سال‌های اخیر آثار متنوعی درباره «شاعر آینه‌ها» منتشر شده که تلاش کرده‌اند تا ذره‌ای از خورشید وجود شعر او را معرفی کنند؛ هرچند تلاش‌ها سبویی از دریای شعر اوست، اما همین تلاش‌ها برای باز کردن گره‌ها در ابیات او‌، بر درک لطافت طبع او در میان مخاطبان افزوده و ملاحت شعر او را بیش از پیش روشن کرده است. کتاب «صلح کل؛ جایگاه عرفان ابن عربی در شعر بیدل دهلوی»،‌ نوشته علی اکبر شوبکلایی، که اخیراً از سوی انتشارات مولی روانه کتابفروشی‌ها شده است، از جمله این آثار است. نویسنده کوشیده تا حضور اندیشه ابن عربی و به خصوص آرای او درخصوص وحدت وجود را در آینه شعر بیدل بنمایاند.

مؤلف در مقدمه این اثر، از ویژگی‌های سبک شعری سخن گفته و در ادامه به ویژگی‌های سبک هندی به عنوان یکی از پرمخاطب‌ترین و پرکارترین سبک‌های شعری فارسی می‌پردازد و می‌نویسد: کاروان حله شعر فارسی از قرن سوم تا قرن یازدهم پستی و بلندی‌های بسیاری را گذرانده است. اوج و فرود دوره‌های مختلف دارای ویژگی‌هایی است که آنها را از هم جدا می‌کند. این ویژگی‌ها که به صورت مکرر و با بسامد پرطنین در شعر یک شاعر یا در شعر شاعران یک دوره نمود پیدا می‌کند، ویژگی‌های سبکی نامیده می‌شود. سبک، هماهنگی و وحدتی است که در شعر کسی وجود دارد. عوامل سبک‌ساز در دو حوزه صورت و معنا تجلی پیدا می‌کند و در هر دو حوزه، وجود بعضی ویژگی‌ها که به طور اتفاقی و استثنایی حضور دارد جزء ویژگی‌های سبکی به حساب نمی‌آید، بلکه بسامد پرطنین و چشمگیر یک عنصر سبک را می‌آفریند.

... سبک هندی، سبکی مستقل و دارای ویژگی‌هایی با بسامد چشم‌گیر است که به شاعران این دوره، در میان دوره‌های مختلف شعر فارسی تشخص داده است. این عوامل تشخص در شعر شاعران مختلف، متفاوت است.

سبک هندی و تشخص‌های ایجاد شده در آن کوششی برای بازسازی و نوسازی بنای نظم فارسی بود که به وسیله فردوسی‌ها پی‌افکنده شده بود و در دوره تیموری به بیمار در حال احتضار می‌مانست. «اسلوب هندی»، به طور طبیعی نتیجه گریز از ابتذالی است که در عصر تیموری بر شعر فارسی حاکم بوده است و این گریز از ابتذال در ادای معانی و تصویرهای ذهنی شاعران در شعر صائب و کلیم به نسبت روزگارشان، از روشنی و اعتدالی برخوردار است و با اندکی فاصله زمانی در شعر بیدل به‌گونه‌ای درآمده که امروز خواننده آگاهی را نیز دچار شگفتی می‌کند.

شوبکلایی در ادامه از بیدل به عنوان یکی از حلقه‌های اصلی سبک هندی یاد می‌کند و می‌نویسد: شاعران سبک هندی از جمله بیدل کوشش می‌کردند تا شعر نیم‌مرده دوره تیموری را احیا کنند و در این راه با خلق مضمون، بر پیکر شعری که از تکرار مضمون به زبان «خودکار» همانند شده بود و به «رستاخیز کلمات» نیاز داشت،‌ روح حیات دمیدند. تمام شگردهای این شاعران در همین مسیر بود. شگردهایی که بعدها با افراط سبب دل‌زدگی بعضی ادیبان و منجر به تولد نهضت بازگشت شد. ... یکی از مهمترین امکانات خلق مضمون تازه، به‌کارگیری فرهنگ عرفانی بود. فرهنگ عرفانی رایج در این دوره مکتب وحدت وجود ابن عربی است. این مکتب به نحوی گسترده ایران و هندوستان و دیگر مناطق جهان اسلام را تحت تأثیر خود قرار داده بود. بیدل اما از این مکتب و موضوعات آن فقط برای مضمون‌سازی استفاده نکرده، بلکه این نگرش در اندیشه بیدل درونی شد و همانند مولوی، شعر در خدمت بیان دریافت‌های شهودی و اعتقادی قرار گرفت. هرچند هیجانات عاطفی در بیدل و شعر و اندیشه وی به اندازه مولوی نباشد.

از ویژگی‌های مهم سبک کلام بیدل، ابهام و پیچدگی آن است. راه بردن به عالم معانی شعر بیدل کار آسانی نیست. رازگشایی از شعر او نیازمند آگاهی از زبان و اندیشه اوست. شعر او شعر رمز و ابهام است. یکی از مهمترین دلایل ابهام در شعر بیدل اندیشه‌ای است که او می‌خواهد بیان و تحلیل کند. گزارشی که بیدل از سیر روحی و ذهنی می‌دهد، موجب دیریابی پیام اوست. این پیام همان تجربیات عرفانی او براساس نگرش وحدت وجودی است. بیدل شاعری اندیشمند و متفکری بزرگ است. اگر با مؤلفه‌های عرفان و تصوف اسلامی و زبان آن آشنا باشیم و به اشعار و آثار بیدل نگاه کنیم، می‌بینیم موضوعی که به شکلی گسترده بر تمام آثار او سایه افکنده، تفکر عرفانی است. حتی مضامین معمول شعرش نمکی از عرفان دارد، آن هم با گرایش وحدت وجودی ابن عربی و پیروان او.

کتاب با توضیحی درباره «عرفان» آغاز می‌شود و در ادامه به زندگی ابن عربی و «بیدل عربی» می‌پردازد. نویسنده در ادامه این اثر، ضمن تشریح وحدت وجود و آرای ابن عربی در این زمینه، به تمثیلات وجودی در غزلیات و رباعیات بیدل می‌پردازد. وحدت ادیان، آفرینش، وجود خیالی، انسان، پارادوکس‌ها و اضداد و عشق آخرین میاحثی است که در کتاب شوبکلایی طرح شده است.

انتشارات مولی کتاب «صلح کل؛ جایگاه عرفان ابن عربی در شعر بیدل دهلوی» را در 520 نسخه و به قیمت 70 هزار تومان روانه بازار کتاب کرده است.

................ هر روز با کتاب ...............

تبدیل یک نظام مردمسالار به نظام استبدادی محصول یک تعامل دوسویه میان یک فردِ حاکم و یک جامعه است... او انتقاد را به معنی دشمنی با اهداف و ایده‌ها تلقی می‌کند... رسالت نجات جهان از بندگی ظالمان... «دشمن»؛ یگانه مقصر عدم کامیابی ها است... بازار رمالانِ غیب گو گرم می‌شود... خود را به‌جای ایده و نظام می گذارد. و در واقع منظور او از ایده، خود اوست که با نظام یکی شده‌است. ...
او به پاپ سینمای پاپ شهرت یافته... چگونه صد فیلم در هالیوود ساختم و هرگز پشیزی از دست ندادم... یکی از موارد درخشان کارنامه‌ او ساختن هشت فیلم بر اساس قصه‌های ادگار آلن پو است... فیلم‌سازی مستقل در هالیوود یعنی ساختن فیلم‌های کوچک، کم‌هزینه و سریع... احساسم این بود که به عنوان یک صنعت‌گر کار می‌کنم و اگر از خلال صنعت‌گریِ تمام‌عیار، امری متعالی پدید می‌آمد و بارقه‌ای از هنر ظاهر می‌شد، جای خوشحالی بود ...
ملال، جوهره و ماده اصیل حیات است... ملال‌انگیزترین وضعیت حیاتی بشر، اندیشیدن در تنهایی ست... نوعی میل به وضعیت «نیستی» و مرگ در راستای پایان بخشیدن به شرایط کنونی و ایجاد وضعیت حیات‌مند دیگری است... برای رهایی از ملال زندگی اجتماعی و آسیب‌های ناشی از آن ناگزیرند، فاصله‌ای مناسب از اجتماع و «همدیگر» داشته باشند که بتوانند تا اندازه‌ای از رنج‌های حاصل از «با هم بودن» در امان باشند... وضعیت جوجه‌تیغی‌! ...
من خیلی چیزها را ندیده‌ام، نمی‌دانم در زندان‌های کره‌شمالی چه خبر است؟... استادیوم جایی است که می‌توان دمای جامعه را آنجا سنجید. اگر بعد بازی شیشه می‌شکنند یعنی جامعه آمادگی شیشه شکستن دارد... در ساحت دین‌داری مدرن انسان ترک را به انسان ایرانی نزدیک می‌بینم... آمریکا برای بقا به عنوان ابرقدرت نیاز به وجود کشورهایی مانند کره شمالی و ایران دارد ...
کیست که ماریای راهبه با زخمی باز در سینه، تهمینه؛ مارکسیستِ بکارت ‌از دست‌ داده یا پدر خاچیک رمان‌خوان شک‌زده را از یاد ببرد؟... ناصر سوخته: باستان‌‌شناس و عاشق، مسعود سوخته: رزمنده و نیروی تحت‌الامر مهندس چمران، منصور سوخته: عکاس وقایع انقلاب، محمود سوخته: مارکسیست عاشق و طاهر: کودک و معصوم... قصه نسلی که سوخته، پسران ناکام در عشق و زندگی، جوانان در خون‌‌ شده وطن ...