چهارمین چاپ نشر اختران از کتاب «دکترین شوک» [The shock doctrine : the rise of disaster capitalism] نوشته نائومی کلاین [Naomi Klein] منتشر شد. نویسنده در این کتاب به پروژه شوک درمانی در اقتصاد کشورهای مختلف را که منجر به حوادث دهشتناکی شده، کاویده است.

دکترین شوک [The shock doctrine : the rise of disaster capitalism] نوشته نائومی کلاین [Naomi Klein]

به گزارش مهر، نشر اختران چهارمین چاپ خود از کتاب «دکترین شوک؛ ظهور سرمایه‌داری فاجعه محور» نوشته نائومی کلاین و ترجمه مشترک مهرداد (خلیل) شهابی و میرمحمود نبوی را با شمارگان هزار نسخه، ۷۵۲ صفحه و بهای ۹۸ هزار تومان منتشر کرد. پیشتر این کتاب پنج نوبت دیگر نیز توسط انتشارات کتاب آمه منتشر شده بود.

نخستین چاپ نشر اختران از این کتاب در سال ۱۳۹۵ و نخستین چاپ نشر آمه نیز در سال ۱۳۸۹ در دسترس مخاطبان قرار گرفته بود.

کتاب پیش رو شامل تحقیقات گسترده و نتایج بازدید مستقیم نائومی کلاین از کشورهای مختلف است که به اصطلاح در آن‌ها دکترین شوک اجرا شده است. این بررسی‌ها که حاصل سه سال سفر نائومی کلاین و دستیارش بود رویه‌ای که به ظهور سرمایه‌داری فاجعه‌محور ختم می‌شود، نشان می‌دهد. کتابی که به گفته جوزف استیگلیتز (برنده جایزه نوبل اقتصاد) «از دسیسه‌های سیاسی برای تحمیل سیاست‌های اقتصادی نامطلوب بر کشورهای مقاوم و تلفات انسانی ناشی از اجرای این‌گونه سیاست‌ها توصیفی غنی به دست می‌دهد و از غرور بیجای فریدمن و پیروان دکترینش تصویری نگران کننده به نمایش می‌گذارد.»

«دکترین شوک» کتابی چالش‌برانگیز در مقابل «این ادعای نولیبرالی است که گویا دموکراسی و بازارهای آزادِ رها از قید و شرط دوقلوهایی جدانشدنی‌اند.» خانم نائومی کلاین نشان می‌دهد که آموزه‌های مکتب اقتصادی شیکاگو و سیاست‌های میلتون فریدمن در کشورهای مختلف به شکست و فاجعه ختم شده‌اند. کتاب هفت بخش کلی و ۲۱ فصل دارد. عناوین بخش‌های هفتگانه کتاب به ترتیب به این شرح است: «دو استاد شوک‌درمانی»، «نخستین آزمایش»، «ماندگاری قوانینی مخرب چون بمب در حاکمیت دموکراسی»، «بیراهه رفتن در مسیر گذار»، «زمانه هولناک»، «عراق، تکرار داستانی قدیمی» و «منطقه سبز منقول».

نویسنده بحث خود را با یک بررسی تاریخی و از نخستین روزهایی که ایده دکترین شوک پدید آمد، آغاز کرده و بحث را تا سال ۲۰۰۷ پی می‌گیرد. فصل اول این کتاب، که موضوع آن اقتصاد آزاد و سرمایه‌داری است، به طور کلی متفاوت است و به کارهای دکتر ایوون کامرون (نخستین استاد شوک‌درمانی) می‌پردازد.

دکتر کامرون در تلاش بود با استفاده از شوک‌درمانی الکتریکی ذهن بیماری که دچار مشکل بود را تخلیه و به اصطلاح به لوح نانوشته‌ای برسد که بعد آن را بازسازی کند. در ادامه آزمایش‌ها علاوه بر شوک‌درمانی، محرومیت حسی و خواب‌های طولانی نیز بر روی بیمار آزمایش شد اما هرچه تلاش برای خالی کردن مغز و یا به اصطلاح شست‌وشوی مغزی بیشتر می‌شد، نتایج ناامیدکننده‌تر از آب در می‌آمد و بیمار اغلب دچار فروپاشی روانی می‌شد و هیچ‌گونه بازسازی صورت نمی‌گرفت. در واقع دیگر لوح پاکی وجود نداشت که بخواهند آن را با چیزی پر کنند. در این میان حمایت سازمان سیا از آزمایش‌ها ثابت شد و همگان دیدند که این پروژه ابعاد بسیار گسترده‌تری را شامل می‌شود.

در فصل بعدی کتاب دکترین شوک ما با میلتون فریدمن روبه‌رو می‌شویم. کسی که در جستجوی آزمایشگاهی برای آزمایش ایده‌های اقتصاد بازار آزاد بود. دانشکده اقتصاد دانشگاه شیکاگو در دهه ۱۹۵۰ یک مکتب فکری را بنا نهاد که «مولود ذهنی حلقه‌ای از دانشگاهیان محافظه‌کار بود که ایده‌هایشان را مانند سدی انقلابی در برابر تفکر غالب «دولت‌گرا»ی روز به کار می‌گرفتند.» این مکتب که دخالت دولت در اقتصاد را منشأ اصلی مشکلات می‌دانست با وارد شدن میلتون فریدمن جانی دوباره گرفت. سرانجام میلتون فریدمن و مکتب اقتصادی شیکاگو اولین آزمایشگاه خود را پیدا کرد: شیلی. در فصول بعدی شوک درمانی در آمریکا، کشورهای آفریقایی، عراق و حتی دیگر کشورها نیز بررسی می‌شود.

................ هر روز با کتاب ...............

نثر و زبان سرگذشت حاجی بابای اصفهانی آنچنان فوق‌العاده بود که گفته شد اصل این کتاب ایرانی است... «کتاب احمد یا سفینه طالبی»، در‌واقع کتابی درسی در قالب روایی و داستانی است. جلد اول آن ۱۸ صحبت در شناخت جهان است، جلد دوم در چهار صحبت به قوانین مدنی می‌پردازد و جلد سوم مسائل‌الحیات است. رمانی است علمی که در قالب یادداشت‌های روزانه نوشته‌شده و شاید بتوان آن را نخستین داستان مدرن فارسی با شخصیت کودک دانست. ...
به دارالوكاله‌ای فلاكت‌زده می‌رویم در وال‌ استریت؛ جایی كه میرزابنویسی غریب در آن خیره به دیواری آجری می‌ایستد و ساعت‌ها به آن خیره می‌شود... اغلب در پاسخ به درخواست دیگران برای انجام‌دادن كاری می‌گوید ترجیح می‌دهد انجامش ندهد... جالب اینجاست که فیلسوفانی مثل ژیل دلوز، ژاك رانسیر، جورجو آگامبن، اسلاوی ژیژك، آنتونیو نگری و مایكل هارت به این داستان پرداخته‌اند! ...
داستان‌هاي من بر خانم‌ها بيشتر تاثير گذاشته است... آن نوع نویسندگی و تلقی از نویسندگی که توسط جوایز، نشریات و مجلات دهه 80 حمایت می‌شد دیگر وجود ندارد... آرمان این است ما چیزی بنویسیم که تبدیل به تصویر شود... 4 زن دارم. می‌شود گفت 4 زن جذاب... موضوع 99 درصد داستان‌هایی که در کارگاه‌های داستان‌نویسی خوانده می‌شد، خیانت بود... سانسور موفق عمل کرده و نفس نویسنده ایرانی را گرفته و و نویسنده ایرانی هم مبارزه نکرده ...
و همان‌جور در احرام. و در همان سرما. و در سنگلاخى دراز كشیدیم. زن‌ها توى كامیون ماندند و مردها بر سینه‏‌كش پاى‏ كوه ... مى‏‌دانستم كه در چنان شبى باید سپیده‌دم را در تأمل دریافت و به تفكر دید و بعد روشن شد. همچنان‌كه دنیا روشن مى‌‏شود. اما درست همچون آن پیرزن كه 40 روز در خانه‌اش را به انتظار زیارت‏ خضر روفت و روز آخر خضر را نشناخت، در آن دم آخر خستگى و سرما و بى‏‌خوابى چنان كلافه‌ام كرده‌بود كه حتى نمى‏‌خواستم برخیزم. ...
آس و پاس بودم... قصد داشتم به زندان بروم. می‌خواستم کسی را بکُشم یا کشته شوم. بهترین دوستم دو ‌سال قبل خودکشی کرده بود... نمی‌خواستم مفت‌خور باشم... من بخشی از هیچ جامعه‌ای نبودم تا اینکه کم‌کم تبدیل به «جوانی عصبانی در نیویورک» شدم... کل جامعه تصمیم گرفته شما را نادیده بگیرد... بعد از ١٠ ‌سال حمل این کتاب، سرانجام آن را در سه ماه در سوییس به پایان رساندم... یک نویسنده باید همه‌ی خطرات نوشتن آنچه را می‌بیند، بپذیرد ...