«عشق را زبانی دگر» شامل ترجمه منظوم امیرحسین اللهیاری از «ترجمان الاشواق» ابن‌عربی توسط انتشارات مولی منتشر شد.

عشق را زبانی دگر یا اشعار ابن عربی در وصف دختر شیخ زاهر ترجمان الاشواق

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ: نشر مولی «عشق را زبانی دگر» شامل ترجمه منظوم (به غزل)، مقدمه و حواشی امیرحسین اللهیاری از کتاب «ترجمان الاشواق» شیخ اکبر محی الدین ابن عربی را با شمارگان ۵۲۰ نسخه، ۲۰۰ صفحه و بهای ۵۵ هزار تومان منتشر کرد. کتاب شامل ۶۱ شعر است و در ترجمه اللهیاری متن اصلی هر شعر در صفحه مقابل ترجمه فارسی آن منتشر شده است.

«ترجمان الاشواق» را نیکلسون به زبان انگلیسی ترجمه و شرح کرده بود و عجیب آنکه ترجمه فارسی پیشینی از این متن نیز در اصل ترجمه متن و شرح نیکلسون است. بنابراین اللهیاری نخستین مترجمی است که این متن را مستقیماً از عربی به غزل فارسی برگردان کرده است.

«ترجمان الاشواق» یکی از زیباترین و در عین حال بحث‌برانگیزترین کتاب‌های شیخ اکبر محی‌الدین است. کتاب شامل غزلیات شورانگیز ابن‌عربی در ستایش «نظام» دختر شیخ مکین‌الدین ابوشجاع زاهر بن رستم بن ابی‌الرجاء اصفهانی است. شیخ مکین‌الدین استاد ابن عربی در مکه بود.

ابن‌عربی درباره این کتاب و مجلس درس شیخ مکین الدین نوشته است: «سال ۵۹۸ به مکه فرود آمدم، با گروهی از بزرگان و دانایان، مردان و زنان آشنا شدم. در میان ایشان کسی را چون جناب مکین‌الدین، ابوشجاع، زاهر بن رستم، نیافتم. هم‌چنین خواهر وی، شیخه حجاز، فخرالنساء را در فضایل سرآمد همگان یافتم. کتاب صحیح ترمذی و بسیاری از دیگر کتب را در آن سامان خدمت شیخ تلمذ کردم، اما خواهرش که به‌حق، افتخار زنان و مردان دانشمند بود، کسی فرستادم و از وی درخواست استماع حدیث کردم، چون حدیث را نیکو می‌دانست، لیکن نپذیرفت و گفت: «آرزوهایم سرآمده و مرگم فرارسیده و این چندگاه پایان زندگی‌ام در فکر بندگی خدایم؛ بدین جهت از این کار، معذورم. با این حال، به برادر دانشمندش اجازه داد تا به نیابت از وی، رخصت عامی در ارتباط با همه روایات او برایم بنویسد و برادرش چنین کرد و اجازه‌نامه را به خط خویش برایم فرستاد.»

ابن‌عربی پس از توصیف دانش و کمال شیخ و خواهرش درباره «نظام» نوشته است: «شیخ مکین‌الدین را دختری بود که زیبایی صورت و نیکویی سیرت، به حقیقت، در وی جمع آمده بود. نام وی، نظام، لقبش، عین الشمس و البهاء و از زنان بسیار فرهیخته و دانا، عابد روزه‌دار و معتکف پرهیزگار بود و… ما نیز از نظم خود در این کتاب، با زبان نرم مغازله و عبارات پاک تغزلی، بهترین آویزه‌ها را به گردن او آویختیم.»

ابن‌عربی مفصل شرح داده و گفته دلداده دختر شیخ زاهر بودم که از نظر اندام و… این ویژگی‌ها را داشت. همچنین اشاره کرده که اگر حسادت حسودان نبود چیزهای بیشتری درباره او می‌گفتم. پس از انتشار و شهرت پیدا کردن کتاب «ترجمان الاشواق» آنقدر دشمنان ابن عربی بر او تاختند که اینکه دو تن از اصحاب ابن عربی به نام‌های بدر حبشی و اسماعیل بن سودوکین به او نامه نوشته و ضمن شرح وضعیت درخواست کردند تا فکری برای آن بکند. در نهایت ابن‌عربی شرحی بر «ترجمان الاشواق» نوشت به نام «ذخایر الاعلاق» که به قول امیرحسین اللهیاری کتاب بدی است و ابن‌عربی این کتاب را فقط برای این نوشت که خود را از تهمت آن عشق خلاص کند.

اللهیاری در مقدمه خود بر «عشق را زبانی دگر» نوشته که ترجمه «ذخایر الاعلاق» نیز توسط ناشر پیشنهاد شده بود تا به کتاب ملحق شود، اما او نپذیرفته است: «… و ذخائر الاعلاق» تو را خواندم و باور نکردم و هرچه دوست نادیده‌ات «حسین مفید» که جانش شیفته توست، اصرار کرد به متن اضافه نکردم و در پی نیاوردم! من عشق را این‌گونه می‌خواهم، بی اگر و اما و تبصره و تشریح.»

بخشی از کتاب:

یکی طوقی نوحه‌گر

آواز حزینی چون یکی طوقی ماتمزده سر کرد
ترجیع به تحریر درآمیخت، بَتَر بود، بَتَر کرد
اشک آمد و جاری شد و از چشمه‌ی چشمش به تمامی
تا بال و بر و پای و پر و سینه و سر یکسره تر کرد
دادم چو یکی پیر پسر مرده به غمناله جوابش
خود پیرِ پسر مرده به جز ناله مگر کار دگر کرد؟
آواز، چنان رشته‌ای از غم که برآمد ز گلویی
وانگه ز گلوی دگری سوخته و خسته گذر کرد
داغی است مرا داغ‌تر از رمله‌ی «عالج» که در آن‌جا
دوشیزه‌ی خوش چشم من از خیمه به خرگاه نظر کرد
با دیده‌ی چون تیغ کز آن پلک غلافی چو برآید
حالی، که تواند که در آن خونیِ خمار نظر کرد؟
نک، با تو چه چشم است که باز ایستد این اشک؟ چو عمری
اسرار، فرو خورد و نهان داشت ز اغیار و حَذَر کرد
تا گاهِ غروبی که غرابی زد وایی و نوایی
کی وای تو! برخیز که دلدارِ دل آرام سفر کرد
ای شبزده! آرام کش افسار! بریدی زَفَرَش را
بیچاره شتر، خونی و مالیده ز درد عربده سر کرد
آوای درای و گره محمل و فریاد جرس نیست
هان! مرگ من است اینکه خُروشید و به شور آمد و شر کرد
فریاد که کُشتند مرا عشق و جدایی و در این بین
تنها به جمال تو توان تلخیِ ایام شکر کرد
هر کس که تو را دید و نیفتاد در این راه، زیان دید
هر کس که تو را دید و نه دل باخت در این نرد، ضرر کرد

................ هر روز با کتاب ...............

آدمی هرگز برای خرابیهایی که به بار آورده چنین انگیزه‌­های خوبی نداشته است... یک روزنامه­‌نویس انگلیسی به نام فاول، که نقش نظاره‌­گر آسان­­‌طلب و بی‌­غم را ایفا می­‌کند؛ فوئنگ، معشوقه زیبای ویتنامی وی که نه زیاده اهل معنی است و نه زیاده شهوی؛ و آلدن پایل، جوان آمریکایی اهل بوستون... فاولر ناچار می‌­شود کینه خود را به عنوان عاشقِ معشوق از کف داده بروز دهد. ...
تقریبا همه کسانی که برای انقلاب و کشور جنگیده‌اند درست بعد از دستگیری اعتراف می‌کنند که خائن‌اند! ... با انتشار مخفیانه کتاب و نشریه و برگزاری مخفیانه جلسات ادواری سعی می‌کنند چراغ نوشتن و فرهنگ را زنده نگه ‌دارند... تحولاتی که زیرپوسته ظاهرا بدون تغییر جامعه در حال تغییر است... منجر به تغییری تدریجی در حکومت شود و با دموکراسی پیش از جنگ پیوند یابد و آینده‌ای بیاید ...
نثر و زبان سرگذشت حاجی بابای اصفهانی آنچنان فوق‌العاده بود که گفته شد اصل این کتاب ایرانی است... «کتاب احمد یا سفینه طالبی»، در‌واقع کتابی درسی در قالب روایی و داستانی است. جلد اول آن ۱۸ صحبت در شناخت جهان است، جلد دوم در چهار صحبت به قوانین مدنی می‌پردازد و جلد سوم مسائل‌الحیات است. رمانی است علمی که در قالب یادداشت‌های روزانه نوشته‌شده و شاید بتوان آن را نخستین داستان مدرن فارسی با شخصیت کودک دانست. ...
به دارالوكاله‌ای فلاكت‌زده می‌رویم در وال‌ استریت؛ جایی كه میرزابنویسی غریب در آن خیره به دیواری آجری می‌ایستد و ساعت‌ها به آن خیره می‌شود... اغلب در پاسخ به درخواست دیگران برای انجام‌دادن كاری می‌گوید ترجیح می‌دهد انجامش ندهد... جالب اینجاست که فیلسوفانی مثل ژیل دلوز، ژاك رانسیر، جورجو آگامبن، اسلاوی ژیژك، آنتونیو نگری و مایكل هارت به این داستان پرداخته‌اند! ...
داستان‌هاي من بر خانم‌ها بيشتر تاثير گذاشته است... آن نوع نویسندگی و تلقی از نویسندگی که توسط جوایز، نشریات و مجلات دهه 80 حمایت می‌شد دیگر وجود ندارد... آرمان این است ما چیزی بنویسیم که تبدیل به تصویر شود... 4 زن دارم. می‌شود گفت 4 زن جذاب... موضوع 99 درصد داستان‌هایی که در کارگاه‌های داستان‌نویسی خوانده می‌شد، خیانت بود... سانسور موفق عمل کرده و نفس نویسنده ایرانی را گرفته و و نویسنده ایرانی هم مبارزه نکرده ...