مراسم بزرگداشت مرحوم نادر ابراهیمی عصر دیروز با حضور حجت الاسلام محمدعلی زم و حسن بنیانیان رؤسای سابق و فعلی حوزه هنری در تالار مهر حوزه برگزار شد.

در ابتدای این مراسم هدایت الله بهبودی - نویسنده دفاع مقدس - درباره ابعاد شخصیتی نادر ابراهیمی گفت: «سال‌ها پیش ابراهیمی قصد نوشتن رمانی را درباره زندگی حضرت امام خمینی داشت که برای دسترسی به اسناد و مدارک مربوط به زندگی ایشان من نیز با او همکاری داشتم و اطلاعاتی را که می‌خواست در دسترسش قرار می‌دادم.»

وی افزود: «بنا به سفارش حجت الاسلام زم قرار شده بود تمام اطلاعات مربوط به زندگی پدر، مادر و حتی عموها و پدربزرگ پدری امام نیز در اختیار نادر ابراهیمی باشد. ما این کتاب‌ها را برای نادر می‌فرستادیم و او تمام این کتاب‌ها را مطالعه می‌کرد. سال 1375 من به همراه نادر به خمین سفر کردیم و همه جا را از نظر گذراندیم. حتی به خانه امام خمینی هم رفتیم. این سفر و اسنادی که به آن اشاره کردم دستمایه رمان "سه دیدار با مردی که از فراسوی باور ما می‌آمد" شد.»

بهبودی ادامه داد: «من در این مراسم فرصت را مغتنم می‌شمرم و فصل اول دستنویس این رمان را به همسر نادر ابراهیمی تقدیم می‌کنم. این دست‌نویسی بود که نادر 15 بار آن را پاکنویس کرد و یک خط خوردگی هم در آن مشاهده نمی‌شد. به نظرم نادر ابراهیمی جزو عجایب ادبیات ایران بود.»

در ادامه مراسم علی اصغر سعادتی از دیگر دوستان نادر ابراهیمی گفت: «من در واقع متهم ردیف اولی هستم که برای دعوت نادر ابراهیمی به فیلمنامه نویسی حوزه هنری اقدام کردم. به نظرم ابراهیمی یک مسلمان تمام عیار بود. در آن سال‌ها کتاب "آرش در قلمرو تردید" او چاپ شده بود و بین دانشجویان طرفدار زیادی داشت. در آن زمان اغلب نویسندگان به دو ایسم اگزیستانسیالیسم و مارکسیسم گرایش داشتند و خلاصه هر چیزی بودند جز مسلمان اما کتاب "آرش در قلمرو تردید" غیر از این بود. ابتدای این کتاب با آیات قرآن و احادیث و حتی جملاتی از تذکره الاولیا آغاز می شد.»

وی اضافه کرد: «بعد از انقلاب و تاسیس حوزه هنری قصد همه ما این بود که هنر دینی را سامان دهیم ولی برخی از ما از جمله آن آقایی که فیلم "دو چشم بی سو" را ساخت و امروز "فریاد مورچگان" را ساخته، به سمت افراط و تفریط کشیده شدیم.»

وی در ادامه گفت: «تصور کنید سینمایی که در 20 سال اخیر صورت گرفته چه نتایجی داشته جز اینکه این گونه افراط و تفریط ها در آن افزایش یافت. به هر حال نادر در آن سال‌ها با نگارش رمان "سه دیدار..." و فعالیت در دفتر نشر آثار امام فعالیت‌های ارزنده‌ای داشت. من در کتاب "ابوالمشاغل" با او درگیر شدم و کارمان به بحث و جدل کشید اما با هم دوست بودیم؛ حتی زمانی که بزرگداشت او در خانه هنرمندان برگزار شد و او روی ویلچر آمد با اینکه نمی‌توانست حرف بزند صدایش را می‌شنیدم که می‌گفت "چطوری؟"»

در ادامه مراسم بهروز دولت آبادی - نوازنده و سازنده موسیقی متن فیلم‌های نادر ابراهیمی و فیلم "آتش بدون دود" - گفت: به نظرم نادر یکی از عاشق‌ترین افرادی این مملکت بود که با وارستگی به فعالیت خود ادامه می‌داد. وقتی برای موسیقی متن فیلم "آتش بدون دود" با هم همکاری کردیم متوجه شدم که او از معدود افرادی است که برای موسیقی اصیل ایرانی اهمیت زیادی قائل است.»

در این مراسم همچنین عزیز الله حاجی مشهدی - منتقد سینما و دستیار نادر ابراهیمی در فیلم "آتش بدون دود" - در سخنانی گفت: «اعتقاد من بر این است که نادر مخترع دانشگاه آزاد بود و با سازوکاری که داشت توانست در کمال سادگی لحظه به لحظه به علاقه‌مندان آموزش دهد. او استثنا و بی بدیل بود و ملودی شناسی عالی به شمار می‌رفت. راه می‌رفت و موسیقی متن فیلم خود را زمزمه می‌کرد. بسیار اخلاق مدار بود. حتی به خاطر دارم در آن سال‌ها زنانی را که با پوشش بد برای بازی در فیلم او معرفی می‌شدند رد می‌کرد و از بازیگرانی که مشروب می‌خوردند تعهد می گرفت که این کارشان دیگر تکرار نشود. این وقایع همگی مربوط به دهه 50 بود و ربطی به انقلاب اسلامی نداشت. او ذاتا به این مسائل پایبند بود.»

وی افزود: «همکاری من با نادر ابراهیمی به دو بخش قبل و بعد از انقلاب تقسیم می‌شود. بعد از انقلاب او فیلم مستند داستانی با نام "اسناد چه می‌گویند" را ساخت اما به دلیل کژتابی‌های نادر بین او و تلویزیون مرافعه‌ای پیش آمد و با وجود اینکه این مستند به نفع انقلاب اسلامی بود متوقف شد. به نظرم فعالیت‌های ابراهیمی تا آنجا گسترده است که باید بنیادی برای او راه‌اندازی شود. با وجود اینکه بارها به زبان می‌آورد که اهل فروتنی نیست اما فروتن بود. فیلم "آتش بدون دود" او دانشگاهی تمام عیار بود.»

حاجی مشهدی اضافه کرد: «او از همسر، دختران و خواهرانش برای بازی در فیلم‌هایش استفاده می کرد تا محیط سینمایی که می‌ساخت کاملا سالم باشد. اما تعجب می‌کنم با وجود اینکه فیلم آتش بدون دود او حتی یک فریم نامناسب ندارد چرا از تلویزیون پخش نمی‌شود. کتاب "فارسی نویسی برای کودکان" هم یکی از مهم‌ترین آثار ابراهیمی در زمینه ادبیات کودک به شمار می‌رود. می توان گفت نادر پیچک نبود و سرو بلند قامتی بود که توانست در تمام سال‌های عمر مفید واقع شود.

شکور لطفی از دیگر یاران و نزدیکان نادر ابراهیمی نیز گفت: «زمینه‌های کاری نادر فراوان بود و رد پای رشته‌های ایران شناسی، تاریخی، علمی، هنری و غیره را می توان در آثار او مشاهده کرد.»

در مراسم بزرگداشت نادر ابراهیمی علاوه بر طرح تاسیس بنیاد ابراهیمی، لزوم ساماندهی آثار باقیمانده اش نیز مطرح شد. در این مراسم فرزانه منصوری - همسر زنده یاد نادر ابراهیمی - و جمعی از نویسندگان و شاعران حضور داشتند.

این سه زن جوان سمبلی از سه چهره مدرن از جامعه معاصرند... تنهایی سختی را در غیبت همسری که عاشقش بوده و اکنون نیز هست، تجربه می‌کند... با درخواست ویزایش برای رفتن به فرانسه موافقت نمی‌شود و او مجبور است زندگی دیگری را تجربه کند... تردید شبانه برای تصمیم گرفتن درباره زندگی‌اش غیرعادی و فلج‌کننده است... فرد چنان در حاشیه‌ها درجا می‌زند که آینده به محاق می‌رود... زندگی اگر که تحقق نیابد رنج‌آور می‌شود ...
گناه و عیب این است که اکثریت مسلمان به اقلیت بی‌اعتقاد، اجازه‌ی چون و چرا ندهد... در حکومت اسلامی احزاب آزادند، هر حزبی اگر عقیده‌ی غیر اسلامی هم دارد، آزاد است... اگر در صدر اسلام در جواب کسی که می‌آمد و می‌گفت من خدا را قبول ندارم، می‌گفتند بزنید و بکشید، امروز دیگر اسلامی وجود نداشت... هر مکتبی که ایمان و اعتمادی به خود ندارد جلوی آزادی اندیشه و آزادی تفکر را می‌گیرد. این‌گونه مکاتب ناچارند مردم را در یک محدوده‌ی خاص فکری نگه دارند و از رشد افکارشان جلوگیری ...
جهان در نفس خود زنانه است و زاینده و مایل به مهر... اگر بگویم آن دوره از روزگار ما منفک نیست و نگرش ما به جهان هنوز شبیه آن دوران است و ما هنوز به شیوه‌ آن دوران درجا می‌زنیم حرف تازه‌ای زده‌ام؟... مجسم کنید 25 یا 30 نسل قبل از ما، پدران‌مان پشت دروازه‌های ری یا نیشابور یا اصفهان چه روزگار پرهراسی را گذرانده‌اند، آن زمان که خبر نزدیک‌شدن سپاه مغول یا تیمور یا آغامحمدخان را شنیده‌اند. و قبل از آن... ...
اول، لولئین‌خانه مسجدشاه بود که زمینی معادل هزار و چند صد متر مساحت را در بر گرفته، چهل دهانه مستراح در آن بنا شده بود که با سرقفلی‌ای معادل سی چهل هزار تومان و روزانه ده دوازده تومان عایدات خرید و فروش می‌شد... ممنوع شدن مصرف علنی تریاک، ممنوعیت عربده کشی و آوازه خوانی در خیابان‌ها، ممنوعیت خرس رقصانی و لوطی عنتری، ممنوعیت ورود حمامی با لباس نیمه برهنه به داخل خیابان و ممنوعیت قضای حاجت در معابر... ...
به روایت عشق ورزی ابن عربی به گالا در این رمان بسیار ایراد گرفته‌اند؛ اعراب به نویسنده و ایرانی‌ها به منِ مترجم... اشاره شده که ابن عربی «ترجمان الاشواق» را به خاطر زیبایی‌های نظام سروده... علوان برای نگارش این رمان در دنیا تحسین شد و می‌دانیم که آبشخور رمان او متون صوفیه است... عرفان هنر است و کاربردی جز التذاذ ندارد. در طول تمدن اسلامی مهم‌ترین هنر خود عرفان بوده است... آرای استاد شفیعی کدکنی سرشار از این مغالطات است ...