بابک خرم دین، دلاور آذربایجان
هدف نفیسی تنظیم و تدوین کتاب بر اساس بررسی دقیق منابع و استنباطات تازه نبود، بلکه بیشتر قصد داشت تا اخبار و روایات مربوط به بابک و خرمدینان را از متون متعدد تاریخی مختلف گردآوری کند.
|
|
|
|
|
تاریخ عباسی
از آنجا که نویسنده همراه شاه عباس اول بوده است از خلال نوشتههای او به خوبی میتوان از خصوصیات شاه عباس نحوه برخوردش با متخلفان و رفتارش با اهل تسنن، صوفیه، نقطویه، مسیحیان و یهودیان آشنا شد. از دیگر محسنات کتاب ذکر روز و ساعت وقوع حوادث مهم است که ماده تاریخهای مناسب به ضبط و حفظ آن کمک کرده است.
|
|
|
|
|
تاریخ طبرستان
تاریخ طبرستان یکی از قدیمیترین تواریخ محلی طبرستان است و در مواردی از تاریخنویسی محلی فراتر میرود. نثر این اثر برخلاف مقدمه مصنوعش، روان است و با حکایات و اشعار عربی و واژههای طبری همراه شده است.
|
|
|
|
|
آثار البلاد و اخبار العباد
آثار البلاد قزوینی، مقبول طبع عموم واقع شده است. چرا که مؤلف علوم را در این کتاب برای عامه علاقهمندان ساده کرده است. تالیفات او متضمن مطالب نجومی زمینشناسی، کانیشناسی، گیاه شناسی، جانور شناسی و قومشناسی هم هست که بدین لحاظ بسیار کم نظیر است.
|
|
|
|
|
تاریخ الحکماء
کتابی به عربی درباره سوانح زندگی و آثار فیلسوفان، منجمان، ریاضیدانان و اطبای یونانی و اسلامی نوشته قفطی. کتاب در سه بخش تألیف شده است: بخش نخست به ترتیب حرف اول نامها و مشتمل بر شرح حال 354 تن است. بخش دوم بر اساس کنیه است و در آن 46 تن معرفی شدهاند.
|
|
|
|
|
اران از دوران باستان تا آغاز عهد مغول
مولف کوشیده است تا این نامگذاری منطقه اران را با بهرهگیری از مدارک تاریخی، تخطئه کند و مقاصد سیاسی را که انگیزه این تسمیه نابجا گردیده افشا کند. سرزمین اران در شمال آذربایجان واقع شده و سرنوشت آن در طول تاریخ جز در چند قرن اخیر از سرنوشت سیاسی و فرهنگی ایران جدا نبوده است.
|
|
|
|
|
تاج المآثر
نثر کتاب مصنوع و پر تکلف و مملو از اشعار عربی و فارسی است. قصد مؤلف از چنین نثری تألیف تاریخی بوده که در وادی فصاحت و بلاغت بدیع و بی سابقه باشد. این ویژگی استفاده از نکات تاریخی این کتاب پر حجم را دشوار ساخته و شاید ازین روست که تاکنون به چاپ نرسیده و مطالب آن نقد نشده است.
|
|
|
|
|
تاریخ بختیاری
"تاریخ بختیاری" دربردارنده اطلاعاتی وسیع و بی نظیر درباره تاریخ، جغرافیای تاریخی آداب و رسوم باستان شناسی ساختار ایلی مردم و سرزمین بختیاری است. نثر کتاب به طور کلی ساده و روان است اما یکدست نیست، زیرا برگرفته از منابع مختلف و با ترجمههای گوناگون است.
|
|
|
|
|
تاریخ طبری
تاریخ طبری به سبب جامعیت بخش تاریخ اسلام آن ــ که نتیجة احاطه و بی طرفی و امانتداری مؤلف است ــ در بین تواریخ اسلامی بی نظیر است. شیوه تدوین مطالب ارزش کتاب را برای محقق امروزی بمراتب بیشتر و امکان نقد و ارزیابی را برای او فراهم کرده است.
|
|
|
|
|
تاریخ قم
بر پایه فهرست بابهای بیست گانه "تاریخ قم" میتوان گفت که در میان کتابهایی که درباره شهرهای ایران از گذشته تا امروز تألیف شده و مانده است کمتر کتابی به این جامعیت وجود دارد. این کتاب مفصلترین و معتبرترین سند درباره تاریخ پرتنش شهر تاریخی قم به شمار میآید.
|
|
|
|
|
تاریخ مغول
این کتاب مشتمل است بر تاریخ ایران از ابتدای حمله چنگیزخان (اوایل قرن هفتم ) تا تأسیس دولت تیموری (نیمه دوم قرن نهم) و ظاهرا جلد نخست تاریخی است که بنا بوده مؤلف از استیلای مغول تا اعلان مشروطیت بنویسد.
|
|
|
|
|
تاریخ نامه هرات
"تاریخنامه هرات" به این سبب که درباره حوادث زمان مؤلف و مستند به اطلاعات شخصی یا گزارش راویان و شاهدان عینی است و نیز به جهت برخی تفاصیل منحصر به فرد سند گران بهایی از تاریخ هرات و دوران فرمانروایی آل کرت است. افزون بر این "سیفی هروی" درباره وقایع پیش از دوره خود از منابعی استفاده کرده که اکنون در دست نیستند.
|
|
|
|
|
تاریخ جهان آرای عباسی
مؤلف، این کتاب را به درخواست سید علاءالدین حسین معروف به "خلیفه سلطان" صدراعظم شاه عباس دوم نوشت و موظف شد که درباره تاریخ صفویه از آغاز آن «از هر جزئی از جزئیات که اطلاع تام دارد بنویسد». وی به تاریخ شروع این اثر اشاره نکرده ولی احتمالا در 1055 که در دربار شاه عباس دوم مجلسنویس و وقایعنگار بوده اقدام به تألیف کرده است.
|
|
|
|
|
ساسانیان
با نشستن یزدگرد سوم به تخت شاهی تاریخ سلسله ساسانی و ایران زرتشتی به استقبال پایان کار خود میرود. سلسله ساسانی و امپراطوری ملی ایرانیان که افزون بر چهار سده نیرومند و مقتدرانه بر سر کار بود، توانست پیروزمندانه در برابر روم و بیزانس ایستادگی کند. چنین امپراطوری در اواسط سده هفتم میلادی به دلایل گوناگون، به کلی ناتوان و فرسوده شده بود و با بر آمدن اسلام سقوط کرد.
|
|
|
|
|
تاریخ منتظم ناصری
تا پیش از تالیف "تاریخ منتظم ناصری" کتابی به زبان فارسی در تاریخ مختصر و عمومی ایران و جهان که محدود به شرح سلطنت سلاطین و جنگ و صلح آنها نباشد بلکه تمام وقایع و جریانات مهم هر دوره را شامل شود نگاشته نشده بود. کتاب به سبب آن به ناصرالدین شاه قاجار ناصری نامیده شده است.
|
|
|
|
|
آثار الباقیه عن القرون الخالیه
بیرونی نخستین تحریر این کتاب را به سال 391، هنگامی که درگرگان و در خدمت امیر "شمسالمعالی قابوس بن وشمگیر زیاری" به سر میبرده، به نام او نوشته است. سپس تحریری دیگری از آن را با اضافاتی نموده است. کتاب مشتمل است بر یک مقدمه و بیست و یک فصل.
|
|
|
|
|
هخامنشیها
تاریخ "هخامنشیها" تمام دوران زمامداری شاهان هخامنشی و وقایع و اوضاع زمانه آنها از بنیانگذار تا آخرین پادشاه بیان کرده است. تلاش و هوشیاری و مقاومت کوروش در دوران 30 ساله حکومتش، شالوده حکومتی را پیریخت که ایران در زمان او، یکی از بزرگترین مهدهای تمدن باستان شد.
|
|
|
|
|
تاریخ بغداد
بغداد پایتخت عباسیان و بزرگترین مرکز علم و سیاست و مورد توجه دانشوران و متفکران و ادیبان بوده است و بررسی موضعنگاری آنجا در فهم ماهیت تمدن اسلامی اهمیت ویژهای دارد.
|
|
|
|
|
سلوکیان
همه علل و عواملی که به مرور شاهنشاهی هخامنشیان را ضعیف و سرانجام از پای درآورد، دامنگیر "سلوکیان" هم شده است. برای ریشهیابی دقیق این حادثه و تجزیه و تحلیل علل تاسیس و سقوط سلسله سلوکیان، دکتر اردشیر خدادادیان، استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، به استناد مطالعه منابع و ماخذ دقیق حق مطلب را به خوبی ادا کرده است.
|
|
|
|
|
آثار ایران
آندره گدار در مقدمه کتاب، هدف نشریه "آثار ایران" را معرفی آثار باستانی کشف شده و چاپ طرحها و عکسها و کتیبههای آنها و همچنین شرح حوادث تاریخی مربوط به آنها ذکر کرده است. این دانشمند فرانسوی در 1307ش، به منظور تاسیس اداره کل عتیقات و سامان بخشیدن به امور باستانشناسی، به استخدام دولت ایران درآمد و سی و دو سال به تحقیق در آثار باستانی ایران و مرمت آنها پرداخت.
|
|
|
|
|
کتیبههای ایران باستان
واژه کتیبه در زبانهای ایران باستان بر نبشتههایی اطلاق میشود که بر دامنه کوهها، دیوار کاخها، لوحههای گلی، فلزی، نقشها و خطهای روی سکهها، چرمها و قطعههای سنگی نوشته شده است. کتیبهها به هرشکلی که باشند و از هر جایی که به دست آمده باشند اطلاعات ارزندهای در زمینه مسایل تاریخ و ادبی و زبانی و مناطق جغرافیایی ارائه میکنند.
|
|
|
|
|
تاریخ بیهقی
تاریخ بیهقی را میتوان آیینه روزگار غزنویان و بخشهای شرقی ایران در روزگار آنان دانست. این تاریخ یک اثر عمومی است. بیهقی مانند دیگر آثار تاریخنگاری شده توسط مسلمانان، مطالبش را از آفرینش انسان و تاریخ ایران و عرب، آغاز کرده و تا وقایع روزگار خودش ادامه داده است. نسخه کامل این تاریخ در اصل سی مجلد بوده که امروز فقط شش جلد آن بر جای مانده است.
|
|
|
|
|
کوروش کبیر
کوروش کارهای بزرگ را به دست هرکسی نسپرد، او دستیاران و معاونان نظامیاش را به دقت انتخاب کرد و مردان کارآزموده و آگاه را در رأس امور قرار داد. امور مالی و مالیاتی امپراتوری را به شکل پسندیدهای سامان داد و با انتصاب متصدیان لایق، از تعدی و اجحاف به سکنه استانها و سرزمینهای تابع جلوگیری کرد.
|
|
|
|
|
تاریخ عالم آرای عباسی
در این کتاب اطلاعات ارزشمندی درباره تشکیلات اداری نظامی و مسائل مالی و شرعی حکومت صفوی و رویدادهای تاریخی حکومتهای همجوار ایران؛ همچون عثمانیها، گرجیها، بابریان هند و ترکمانان ماوراءالنهر آمده که برخی از آنها بینظیر است. یکی دیگر از وجوه اهمیت این کتاب اختصاص فصلی به زندگی دانشمندان علما، نقاشان، شعرا، موسیقیدانان و رجال حکومت صفوی با ذکر تاریخ وفات آنان است.
|
|
|
|
|
تاریخ الفی
تاریخ الفی" را میتوان جامعترین تاریخ عمومی به زبان فارسی دانست که به روش سالشمار درباره تاریخ سرزمینهای اسلامی همچون شبه جزیره عربستان، ایران، شبه قاره هند، آسیای صغیر، آفریقای شمالی، ماوراءالنهر و دیگر مناطق مسلماننشین تألیف شده و از نظر نقل روایات مختلف درباره وقایع و موضوعات گوناگون از مفصلترین مآخذ دوره هزارساله تاریخ ملتها و دولتهای اسلامی است.
|
|
|
|
|
تاریخ یعقوبی
ویژگی بارز "تاریخ یعقوبی" که نشان از شیعه بودن مؤلف دارد ذکر احوال امامان شیعه (علیهمالسلام) است. وی به مناسبت ذکر وفات ائمه خلاصهای از سرگذشت و سخنان آنان را تا امام علی النقی (ع) آورده است. یعقوبی ضمن یاد کردن از امام علی (ع) و منزلت او و فضایل اهل بیت درباره شخصیت جناب ابوطالب، حدیث غدیرخم، حدیث ثقلین، ماجرای سقیفه و... سخن میگوید.
|
|
|
|
|
اعراب در حدود مرزهای روم شرقی و ایران
آخرین اثر پیگولوسکا است. این کتاب را "عنایتالله رضا" از زبان روسی به فارسی برگردانده است و "صلاحالدین عثمان" سفیر سودان در اتحاد شوروی هم آن را از روسی به عربی با عنوان "العرب علی حدود بیزنطه و ایران من القرن الرابع الی القرن السادس المیلادی" برگردانده است.
|
|
|
|
|
ایران باستان
موله در ایران باستان درباره دین زرتشتی سخن میگوید و از آیینهای دیگری به اختصار میگوید. او در مقدمه اثرش مینویسد: «نشان دادن چند اصل کلی [از] یک دین میتواند بیشتر باعث شناسایی آن گردد تا گردآوری جزئیاتی از هم جدا، هرچند که این جزئیات در حد خود بسیار جالب توجه باشند.»
|
|
|
|
|
تواریخ آمیانوس مارکلینوس
وقایع امپراتوری روم را از زمان نروا(95 میلادی) تا مرگ والنس در 378 در سی و یک مقاله آورده است. از این تعداد، هجده مقاله اصلی که شامل حوادث دوره حیات نویسنده است و وقایع یک دوره بیست و شش ساله را در بر میگیرد، به دست ما رسیده است.
|
|
|
|
|
تواریخ هرودت
بر طبق آنچه در اصل این اثر آمده است، موضوع کتاب را جنگهایی تشکیل میدهد که میان یونانیان و بربرها درگرفت. اما پیش از شرح رویدادهای مربوط به این جنگها، نخست بحث کوتاهی درباره تفاوت موجود میان ملل آسیایی و اروپایی که برای تحقیق درباره ریشههای آن باید تا دورههای اساطیری پیش رفت و سپس بحث درباره تاریخ ایرانیان میآید که مفصل و همراه با جزئیات است.
|
|
|
|
|
ایرانویج
خاستگاه ایرانیان بر پایه اوستا « ائیریانم و ئجو» است که در زبان پهلوی "ایرانویج" شده است. "ویج" به معنی نژاد است و ایرانویج به معنی نژاد ایرانی است. اوستا ایرانویج را جایی سرد میداند. در بخش وندیداد اوستا آمده است «نخستین جا و سرزمین نیکویی که من اهورمزدا آفریدم "ایرانویج" بود»
|
|
|
|
|
تواریخ تاسیت
کتاب تواریخ تاسیت در زمان تالیف، از چهارده مقاله تشکیل میشده است. دانشمندان عقیده دارند که تعداد مقالات کتاب تواریخ دوازده است و در عوض تعداد ولی امروز از مقالات تواریخ فقط چهار مقاله و قسمتی از پنجمین مقاله به دست ما رسیده است. کتاب با شرح وقایع اول ژانویه سال 69 میلادی آغاز میشود
|
|
|
|
|
تواریخ پولوبیوس
پولوبیوس در تفسیر وقایع نظامی یا سیاسی با کوچکترین مشکلی مواجه نمیشده است، زیرا خود مردی جنگاور و سپاهی و در عین حال سیاستمدار بود و به همین سبب برای بررسی تاریخ زمان خود تجربه شخصی فراوان داشت. به همین دلیل در سراسر اثر او خواننده احساس میکند که با داوریهای منتقد وظیفهشناسی روبهروست.
|
|
|
|
|
تواریخ ولیوس پاترکولوس
سعی او بر این بوده است که تاریخی نظامی و چیزی بینا بین تاریخ عمومی جهان و فرهنگ رومی بنویسد. پاترکولوس به پیروی از سنت خانوادگی خود زندگی نظامی اختیار کرد و همین امر به او امکان داد که با شرق و آلمان آشنایی یابد.
|
|
|
|
|
|
تاریخ ایران باستان
جلد اول تاریخ ایران باستان پیرنیا، سرگذشت ایران در عصر ماد و هخامنشی تا پایان عصر خشایار شاه است.جلد دوم اثر پیرنیا با توضیح درباره نام و نسب سلطنت اردشیر اول آغاز میشود و با مرگ اسکندر و شرح خصال او پایان مییابد و جلد سوم "تاریخ ایران باستان" با نزاع مقدونیها بر سر جنازه اسکندر برای رسیدن به قدرت آغاز میشود...
|
|
|
|
|
درسهای فلسفه تاریخ
فلسفه تاریخ با فلسفه حقیقت پیوند دارد. تصور راستین دولت در یک دولت خاص تحقق نمییابد مگر به عنوان تعیین عقل کلی؛ سیر تکامل روح عینی را باید در تحول تاریخی بشر در تاریخ جهان، جستجو کرد.
|
|
|
|
|
