تاریخ یعقوبی از قدیم‌ترین تاریخ‌های عمومی به زبان عربی؛ نوشتة احمدبن ابی یعقوب بن جعفربن وهب بن واضح یعقوبی (زنده در 292). این کتاب خلاصه‌ای است از تاریخ جهان از آغاز تا اواسط سدة سوم هجری. بخش نخست کتاب ــ که در بارة تاریخ پیش از اسلام است ــ مقدمه‌ای داشته که در دست نیست. در بخش فعلی کتاب که از میانه داستان آفرینش آغاز شده سرگذشت پیامبران از آدم تا عیسی علیهم‌السلام و پس از آن تاریخچه‌ای از پادشاهان و ملل و ممالک جهان آمده است. یعقوبی در بیان تاریخ پیامبران از قرآن مجید و مآخذ اسلامی و کتب عهدین از جمله اناجیل اربعه نقل و اقتباس کرده است.

وی هرگاه از تاریخ سیاسی اقوام اطلاعات کافی نداشته تاریخ فرهنگی آنان را آورده است. به گفته "هوتسما" مستشرق هلندی مأخذ عمده یعقوبی درباره تاریخ بنی‌اسرائیل پس از کتاب مقدس، کتابی بوده به نام "غار گنجینه‌ها" که یعقوبی بعضی مطالب آن را که با اصول عقاید اسلامی موافق ندیده، حذف کرده است. یعقوبی در فصل "ملوک فارس" به فرهنگ اساطیری و تاریخ ایران باستان پرداخته و درباره نظام کشورداری و سلسله مراتب دولتی ساسانیان اطلاعات ارزشمندی داده است. ظاهرا مأخذ وی در این‌باره "گاهنامگ پهلوی" بوده که خود قسمتی از کتاب بزرگتری به نام "آیین نامگ" بوده است . همچنین در همین جا لازم به اشاره است که "خوذای نامگ" یا تاریخ رسمی ساسانیان، از دیگر منابع یعقوبی است. ازین‌رو تاریخ یعقوبی از کهن‌ترین و مهم‌ترین منابع برای شناخت دورة ساسانیان به شمار می‌رود.

مجلد دوم تاریخ یعقوبی به تاریخ اسلام اختصاص دارد. در آغاز مجلد شرح زندگی پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله و سلّم) از ولادت تا بعثت، هجرت، غزوات، سفیران عرب، کاتبان، همسران پیامبر، خطبه‌ها و مواعظ ایشان، حجة الوداع و وقایع وفات و سپس اوصاف و نسب پیامبر آمده است. شرح رویدادهای روزگار نخستین جانشینان پیامبر یعنی ابوبکر و عمر و عثمان و امام علی و امام حسن (علیهماالسلام) مبحث بعدی است. سپس به دوران حکومت خلفای اموی و عباسی به ترتیب تاریخ جلوس آنان تا حوادث 259 پرداخته شده است. تاریخ عباسیان نزدیک به یک پنجم کتاب را شامل می‌شود چنانکه مسعودی از کتابی با عنوان تاریخ "در اخبار عباسیان و جز ایشان" یاد کرده که احتمالا همان تاریخ یعقوبی است.
 
روش یعقوبی در مجلد دوم تحقیق در روایات و گزینش آنهاست. او برخلاف مورخان اخباری، چون طبری سلسله اسناد روایات را به دست نداده بلکه پس از بررسی و تدقیق در اخبار راویان و سیره‌نویسان و مورخان و تفاوت‌های آنها، گزارشی جامع از اخبار و روایات فراهم آورده است. یعقوبی در مقدمه این جلد ضمن معرفی مآخذ خود، شماری از راویان و اخباریان و نسب‌شناسان مشهور سده‌های دوم و سوم را نام برده است.
 
ویژگی بارز "تاریخ یعقوبی" که نشان از شیعه بودن مؤلف دارد ذکر احوال امامان شیعه (علیهم‌السلام) است. وی به مناسبت ذکر وفات ائمه خلاصه‌ای از سرگذشت و سخنان آنان را تا امام علی النقی (علیه‌السلام) (254) آورده است. یعقوبی ضمن یاد کردن از امام علی (علیه‌السلام) و منزلت او و فضایل اهل بیت (علیهم‌السلام) درباره شخصیت جناب ابوطالب، حدیث غدیرخم، حدیث ثقلین، ماجرای سقیفه، احوال خلفای نخست،  امام حسن (علیه‌السلام) طلحه و زبیر و زبیریان، امویان و قیام زیدبن علی نیز مطالبی آورده است. وی درباره عباسیان میانه‌رو بوده و از حوادثی که برای آنان ناخوشایند بوده مانند: قتل ابن هبیره، ابومسلم خراسانی و سقوط برمکیان، به صورتی مناسب سخن گفته و حتی در وفات امام موسی کاظم (علیه‌السلام) به ذکر روایت عباسی بسنده کرده است. یعقوبی همچنین درباره حوادث نزدیک به عصر خود مانند قیام علی بن محمد صاحب‌الزنج به ملاحظاتی کوتاه اکتفا کرده است. اما این نکات از ارزش و اهمیت تاریخ یعقوبی در تحول علم تاریخ نزد مسلمانان نمی‌کاهد.

یعقوبی در تاریخ‌نگاری شیوه‌ای معتدل داشته و اطلاعاتی که داده از جمله خطبه‌ها و وصایای سیاسی و اخلاقی و نامه‌های رسمی، دقیق و گاه منحصر به فرد است. او در اثر خویش به طرح برخی مباحث جغرافیایی نیز پرداخته و به گاه‌شماری ایرانی و رومی نیز توجه نشان داده است. او در ذکر ولادت عیسی (علیه السلام) و ولادت و بعثت و وفات پیامبر اسلام(صلوات الله علیه و آله) و آغاز دورة هر یک از خلفا اطلاعاتی نجومی داده که برگرفته از آراء منجمانی همچون محمدبن موسی خوارزمی (متوفی 232) و ماشاءالله یهودی (متوفی 200 یا 205) است.

مسعودی (متوفی 345 یا 346) در نگارش تاریخ پیش از اسلام، از یعقوبی پیروی کرده و مطالب بسیاری از او اقتباس نموده است. در سدة ششم هجری مؤلف "مجمل‌التواریخ" و "القصص"، تاریخ یعقوبی را در دست داشته و از آن نقل و اقتباس کرده است.

"تاریخ یعقوبی" نخستین بار به کوشش هوتسما از روی نسخه خطی کتابخانة کیمبریج با مقدمه‌ای به لاتینی در معرفی مؤلف و نقد کتاب در دو مجلد انتشار یافته (لیدن 1883). در این چاپ با وجود دقتی که به کار رفته، پاره‌ای تصحیفات راه یافته، اما در چاپ بعدی کتاب که براساس تحقیق هوتسما در سه مجلد انتشار یافته (نجف 1358) تمام این موارد تصحیح شده است.  هر چند در همین چاپ تصرف‌هایی شده که گاه نابجاست.  در 1339 هجری شمسی (1960 میلادی) چاپ تازه‌ای از روی طبع هوتسما در دو مجلد در بیروت به عمل آمد که اکنون متداول است. تاریخ یعقوبی را محمدابراهیم آیتی به فارسی ترجمه و در 1341 ش در تهران چاپ کرده است.

محمدرضا ناجی . دانشنامه جهان اسلام

رمان به نظر من جعل است. جعل تاریخ، جعل زمان و... شما در رمان به کمک جعل است که یک دنیای متفاوت می‌سازید... پدرم اگرچه نمازش را همیشه به‌جا می‌آورد و حتی نماز شب هم می‌خواند، اما هیچ‌گاه پیشانی‌اش پینه نبست!... پاورقی‌خوان قهاری می‌شود. امیرعشیری، منوچهر مطیعی، ارونقی کرمانی... بهرام صادقی را اصلا قبول ندارد و می‌گوید که اصفهانی‌ها او را به ناحق برکشیده‌اند. به نویسندگی آل‌احمد اعتقادی ندارد و او را یک مقاله‌نویس سیاسی می‌داند ...
اگر جنگ برای مردم خاصه مردمِ رشت -که داستان در آنجا روایت می‌شود- فقر و بدبختی و قحط‌سالی به بار آورده است، اما این دو برادر سرشار از نعمت‌اند... احمدگل با رفتنش به دیدار ارباب دختر خودش را هم قربانی می‌دهد... کوته‌بینی و خودرأیی میرزا کوچک خان مانع این می‌شود که جنبش جنگل به انقلاب منجر شود... وارثان بی‌ثباتی‌های سیاسی و جنبش‌های ناکام بیش از هرکس فقرا هستند... داستان پُر از سبک زندگی است؛ سبک زندگی اواخر قرن گذشته ...
هیچ خبری از حجاب راهبه‌ها و سوگند خوردنشان نیست، درعوض آیرا از سنت روایت پیکارسک استفاده می‌کند... مرا آماده کرده‌اند که فرشته‌ باشم، فرشته‌ نگهبان همه‌ مجرمان، دزدها و قاتلان... این کارهای خوبی که در تنهایی و خیالاتش انجام می‌دهد، سزار را تبدیل به راهبه می‌کند. ولی، در زندگی واقعی، او یک دروغگوی قهار است... رمز و راز دروغگوی خوب‌ بودن را فاش می‌کند: «باید خیلی قانع‌کننده وانمود کنی که چیزهای واضح را نمی‌دانی.» ...
متوجه ماده‌مگس جوانی شد که در مرز میان پوره و سس نشسته بود... پوست آبدار و سبزش، بانشاط زیر نور خورشید می‌درخشید... دور کمرش چنان شکننده و ظریف بود که گویا می‌توانست با سبک‌ترین نسیم بشکند... جابه‌جایی حشره و انسان و توصیفات آبدار و تنانه از مگس علاوه بر شوخی شیطنت‌آمیز پلوین با توصیفات رمان‌‌های احساساتی و حتی کلاسیک، کاریکاتورگونه‌ای است گروتسک از وضعیت بشر ...
سیر آفاق و انفس مردی جوان و آمریکایی به‌نام لاری برای یافتن معنای زندگی است که از غرب تا شرق عالم را طی می‌کند... تحت تاثیر زیبایی او نمی‌تواند بدی‌هایش را ببیند... زنی سطحی، حسود و کینه‌توز است... به نظر من آن‌ها که می‌گویند عشق بدون شهوت می‌تواند وجود داشته باشد، چرند می‌گویند. وقتی مردم می‌گویند بعد از آنکه شهوت مرد، عشق هنوز زنده است، دارند از چیز دیگری صحبت می‌کنند که عشق نیست، انس و مهر و همخویی و عادت است ...