دهمین چاپ کتاب «چنین گفت ابن عربی» اثر نصر حامد ابوزید و ترجمه سیدمحمد راستگو منتشر شد. ابوزید در این کتاب چرایی ضرورت پرداختن به ابن عربی در جهان معاصر را بحث کرده است.

به گزارش مهر، نشر نی دهمین چاپ کتاب «چنین گفت ابن‌عربی» اثر نصر حامد ابوزید، اندیشمند و قرآن پژوه معاصر مصری (درگذشته در سال ۲۰۱۰) و ترجمه سیدمحمد راستگو را در ۳۹۵ صفحه و بهای ۵۸ هزار تومان منتشر کرد. نهمین چاپ این کتاب در زمستان سال گذشته (۱۳۹۷) با شمارکان ۳۰۰ نسخه و بهای ۴۴ هزار تومان منتشر شده بود.

«چنین گفت ابن عربی» ۶ فصل دارد که عناوین آن به ترتیب عبارتند از: «از جاهلیت تا ختم ولایت»، «دیالکتیکِ پیدا و پنهان»، «بندهای مکان و فشارهای زمان»، «دیدار با ابن رشد»، «پیدایی هستی و مراتب آن» و «تاویل شریعت: دیالکتیک ظاهر و باطن». نویسنده همچنین دیباچه‌ای نیز بر کتاب دارد که در آن در سه بخش «امروز چرا ابن عربی؟»، «بازگشت به دین، کدام دین؟» و «جایگاه شیخ میانِ پیشینیان و پسینیان» چرایی پرداختن به شیخ اکبر محی الدین را توضیح داده است.

ابوزید در مقدمه خود اشاره می‌کند که آنچه او را به پژوهش درباره ابن‌عربی مجاب کرد، علاقه‌اش به شناخت بیشتر و بهتر دو قطب اصلی تاریخ تفکر اسلامی؛ یعنی «عقلانیت و معنویت» بود. او رساله دکترایش را نیز با موضوع «تاویل قرآن نزد ابن‌عربی» ارائه داده بود. رویکرد هرمنوتیکی ابوزید در مواجهه با متون مقدس و متون کهن راه را برای واکاوی سخن و منظومه فکری ابن عربی برای جهان امروز و برای انسان مدرن باز می‌کند. به باور ابوزید در عصر وانفسای برخورد تمدن فردگرای بازارپرست با تندگرایی آشوبگرا، راه سومی را در تجربه‌های عرفانی خود که در متونی چون «فتوحات مکیه» و «فصوص الحکم» و «ترجمان الاشواق» به روی کاغذ آمده، ارائه می‌کند و این راه سوم ضد نظام‌های دنیوی برخاسته از مقتضیات سیاسی و اجتماعی است.

به باور ابوزید تاویل متون و پرداختن به بطن آرا ابن‌عربی ما را با نتایج شگفت‌آوری مواجه می‌کند. در تجربه‌های روحانی اهل معنا بازار شخصی مبدل به مقولات زیبایی آفرین در سخن و رفتار می‌شود؛ وجود از هیولای مادی خود در قالب کلمه فرور ریخته و دایره اشارت‌های لطیف جایگزین سلسله عبارات جامد و یکسونگر می‌شود. به زعم ابوزید تاویل زیباشناسانه متون عرفانی بویژه آثار ابن عربی ما را به مفهوم گفت‌وگو، تفاهم و ارتباط می‌رساند و این نشانه بلوغ و رشد اندیشه اسلامی است.

بنابراین کلام و نظر ابن‌عربی در جهان یکسونگر امروز راه نجاتی است از جنگ و جدل که دامن انسان مدرن و پسامدرن را گرفته است. با ابن عربی می‌توان سیاستی عاشقانه را در پیش گرفت و کل جهان را زیر یک پرچم گردهم آورد. فراموش نکنیم که در دوران فعالیت و تفکر و سیر آفاق و انفسِ ابن عربی جهان نیز در آشوبی ناگوار به سر می‌برد. در آن زمان در فلسطین، آناتولی و آندلس، دوره اوج جنگ‌های صلیبی بود و خود ابن عربی نیز برخی از این جنگ‌ها را از نزدیک مشاهده کرد.

این قرآن پژوه مصری در بخشی از مقدمه خود بر این کتاب نوشته است: «اگر به گفته‌هایش خوب گوش دهیم؛ حتی در دنیای ما هم حرف‌هایی برای گفتن دارد. عقاید او در کتاب‌های کثیرش و ابیاتی را که او در مذهب عشق سروده و همه عقاید را در برمی‌گیرد. او می‌گوید: «قلب من صعومه راهبان و بتکده بت‌پرستان و کعبه زائران و چراگاه غزالان و الواح تورات و مصحف قرآن است. به مذهب عشقم، به هر سو که رو کند؛ زیراکه عشق، دین و ایمان من است. نظامی که ابن‌عربی آن را با نام مذهب عشق در قالب یک شعر آورده، صعومه، کعبه و بکتده و چراگاه غزالان را به یک دیده می‌نگرد، چرا که قلب عارف پذیرای همه این صورت‌های عبادی و شعائری است؛ زیراکه اصل وجود را می‌شناسد که ادیان همه بدان مربوطند. آن اصلی که ریشه همه ادیان و عقاید است، اصل رابطه حق خالق و خلق مخلوق و این رابطه همانا رابطه عشق است. «ابن‌عربی» حقیقت را بدین‌گونه می‌بیند که در آغاز عشق بوده است.»

نشر نی نخستین چاپ این کتاب را در سال ۱۳۸۶ با شمارگان دو هزار و ۲۰۰ نسخه و بهای چهار هزار و ۵۰۰ تومان در دسترس مخاطبان قرار داده بود. نشر نیلوفر نیز این کتاب را با ترجمه احسان موسوی خلخالی منتشر کرده است.

................ هر روز با کتاب ...............

همه‌ جنبش‌های توده‌وار در طرفدارانشان نوعی جان‌برکفی و گرایش به عمل و اقدام مشترک برمی‌انگیزند؛ همه‌ آنها فارغ از آموزه‌هایی که می‌پراکنند و برنامه‌ای که ارائه می‌دهند تعصب، شور، امید، نفرت و نابردباری تب‌آلود را می‌پرورند... ایمان کور و پایبندی و وفاداری همه‌جانبه و با تمام وجود را طلب می‌کنند... میزان قدرت بالقوه‌ یک ملت در حکم گنجینه‌ آرزوهای دست‌نیافتنی آن است ...
چنان جزئیات حرفه‌ای یک جیب‌بر را باز کرده که اگر نگوييم خود ناکامورا یک جیب‌بر واقعی است، دست‌کم می‌توانیم مطمئن باشیم ساعت‌ها کار یک جیب‌بر واقعی را تماشا کرده است... جهان به سه دسته خدایان، بردگان و انسان‌ها تقسیم شده و متاسفانه بردگان از همه بیشترند... جیب‌برها و دله‌دزدها که تنها انسان‌های عادی این جهان‌اند و درنهایت اینها شاید بتوانند کاری خلاف اراده خدایان انجام دهند ...
در نقش پدر دوقلوها ... فیلمنامه‌ی این اثر اقتباسی بومی شده از رمان اریش کستنر است... هنرنمایی مرحوم ناصر چشم آذر در مقام نویسنده‌ی ترانه‌های متن... دغدغه‌های ذهنی خانواده‌ها و روش حل مساله به سبک ایرانی؛ مخصوصا حضور پررنگ مادربزرگ بچه‌ها در داستان، از تفاوت‌های مثبت فیلمنامه با رمان مبدا است... استفاده‌ی به‌جا و جذاب کارگردان از ترانه‌های کودکانه در پرورش شخصیت آهنگساز ایرانی از دیگر نقاط قوت اقتباس پوراحمد است ...
حتی اندکی نظرمان را در مورد پسر ولنگار داستان که روابطی نامتعارف و از سر منفعت با زنان اطرافش دارد، تغییر نمی‌دهد... دورانی که دانشجویان در پی یافتن اتوپیا روانه شهرهای مختلف می‌شدند و «دانشجو بودن» را فضیلتی بزرگ می‌شمردند. دورانی که تخطی از ابرساختارهای فرهنگی مسلط بر روابط بین جنس مخالف تقبیح می‌شد و زیرپوست شهر نوعی دیگر از زیستن جاری بود... در مواجهه با این رمان با پدیده‌‌ی تمام‌‌عیار اجتماعی روبه‌رو هستیم ...
حتی ناسزاهایی که بر زبان او جاری می‌شود از کتاب‌هایی می‌آید که خواندن‌شان برای کودکی هفت‌ساله دشوار است... معلم سرخانه‌ی او، نویسنده‌ای است که از فعالیت‌های روشنفکری سرخورده شده و در کلام او می‌توان رگه‌هایی از تفکر یک اصلاح طلبِ ناامید از بهبود اوضاع را مشاهده کرد... توی کتاب‌ها هیچ‌چیزی درباره‌ی امروز نیست، فقط گذشته است و آینده. یکی از بزرگ‌ترین نواقص کتاب‌ها همین است. یکی باید کتابی اختراع کند که همان موقع خواندن، به آدم بگوید در همین لحظه چه اتفاقی دارد می‌افتد ...