کتاب «از نظر تا عمل، طرحی برای تربیت اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)» مبتنی بر آموزه‌های قرآن کریم نگاشته شده و برای فهم بهتر آن از دیدگاه‌های مفسر بزرگ قرآن کریم، علامه سید محمدحسین طباطبایی استفاده شده است.

از نظر تا عمل، طرحی برای تربیت اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا، ضعف در برنامه‌های تربیت اخلاقی به نوبه خود، حاصل نقص و کاستی در مبانی نظری آن است؛ چرا که فقر نظری و ابهام در مبانی و مؤلفه‌های تربیت اخلاقی و نحوه تعامل آنها، بی‌تردید منجر به سردرگمی و برخوردهای سلیقه‌ای عاملان تربیت و در نتیجه، نقایصی در بخش‌های عملی تربیت اخلاقی خواهد شد.

با توجه به این نکته دستیابی به نظریه‌ها و مدل‌های جامع، منسجم و کارآمد تربیت اخلاقی بی‌گمان یکی از نیازهای اساسی کشور بوده و در سال‌های اخیر مورد توجه جدی اندیشمندان و دست‌اندرکاران تربیت کشور قرار گرفته است.

کتاب «از نظر تا عمل»، تکاپوی علمی کوچکی در راستای تحقق بخشیدن به این آرمان مقدس است. از آن جا که قرآن کریم به عنوان مهمترین کتاب هدایت انسان مملو از بحث‌های عمیق اخلاقی است و می‌تواند از یک سو درک ماهیت مسائل پیچیده اخلاقی را تسهیل کرده و از سوی دیگر ما را در دستیابی به برنامه‌های تربیت اخلاقی مؤثرتر و کارآمدتر رهنمون کند، این کتاب نیز مبتنی بر آموزه‌های قرآن کریم نگاشته شده و برای فهم بهتر آن از دیدگاه‌های مفسر بزرگ قرآن کریم، علامه سید محمدحسین طباطبایی استفاده شده است.

نقش مؤثر تربیت اخلاقی در ظهور تمدن‌های بشری
مقوله اخلاق و تربیت اخلاقی به دلیل نقش بسیاری که در تشکیل و تداوم اجتماع، ظهور تمدن‌های بشری، تنظیم امورات زندگی، آرامش و شادابی انسان در زندگی فردی و خانوادگی و حتی سلامت و امنیت اجتماعی او دارد، همواره مورد توجه غالب فلاسفه، اندیشمندان، متفکران اجتماعی و علمای اخلاق بوده است. بر همین اساس بخش قابل توجهی از برنامه‌های تربیتی جهان به تربیت اخلاقی نسل جوان جامعه اختصاص دارد.

توجه ادیان به ارتقای ساحت اخلاقی انسان
در ادیان الهی و از جمله دین مبین اسلام نیز ارتقای ساحت اخلاقی انسان به طور ویژه‌ای مورد توجه بوده است؛ از نگاه دین که فراخنای زندگی آدمی را فراتر از حصار تنگ دنیوی می‌داند. فضایل اخلاقی نه تنها وسیله‌ای برای سامان‌بخشی زندگی این جهانی بلکه زمینه‌ساز سعادت ابدی هستند.

کلام الهی؛ کامل‌ترین سخن اخلاق
در سوره شمس پس از یازده سوگند پی‌درپی، فلاح و رستگاری انسان در گرو آراستگی او به فضایل اخلاقی و سقوط و تباهی شخصیت او ناشی از آلودگی به رذایل اخلاقی عنوان شده است. همچنین در روایات، تربیت اخلاقی انسان‌ها و تحقق اخلاق فاضله به عنوان هدف مهم رسالت انبیاء مطرح شده است. از این رو یکی از بخش‌های اساسی معارف اسلامی به اخلاق اختصاص یافته و قرآن کریم آخرین کلام الهی با بشر کامل‌ترین سخن را درباره اخلاق بیان کرده است.

وجود شکاف قابل توجه میان نظر و عمل اخلاقی
در کشور ما بویژه پس از انقلاب اسلامی تلاش‌های فراوانی در ترویج و توسعه ارزش‌های اخلاقی صورت گرفته است؛ اما به رغم این تلاش‌ها هنوز اهداف مورد نظر آن گونه که شایسته است محقق نشده است. نتایج پژوهش‌های میدانی نشان می‌دهد تعداد قابل توجهی از جوانان جامعه ما با وجود اینکه ارزش‌های اخلاقی را قبول دارند در بسیاری از موارد دست به انجام اعمال غیر اخلاقی می‌زنند به علاوه آنها به نوعی این کار خود را توجیه کرده و خود را چندان گناهکار احساس نمی‌کنند. تحقیقات انجام شده نشانگر وجود شکاف قابل توجهی میان نظر و عمل اخلاقی است.
هرچند که علل گوناگونی همچون کاستی در برنامه‌های تربیتی خانواده، رسانه‌های جمعی و حتی تغییر و تحولات جهانی در تشدید کاستی‌های اخلاقی دخالت دارند، اما با توجه به نقش عظیم دستگاه تعلیم و تربیت در این زمینه می‌توان این مسئله را نشانی از ناکارآمدی نظام تربیت اخلاقی نیز دانست.

بررسی رویکردهای رایج تربیت اخلاقی در جهان و ایران
کتاب «از نظر تا عمل» در دوازده فصل نگاشته شده که فصل اول کتاب به مفهوم‌شناسی اخلاق و تربیت اخلاقی اختصاص دارد. در فصل دوم ضرورت زیست اخلاقی برای انسان با تأکید بر دیدگاه علامه طباطبایی توجیه شده است. در فصل سوم رویکردهای رایج تربیت اخلاقی در جهان و ایران مورد بررسی قرار گرفته‌اند و نقاط قوت و ضعف آنها بحث شده است. فصل چهارم به تبیین مبانی فلسفی علامه طباطبایی در تربیت اخلاقی اختصاص یافته است.

تحلیل شکاف میان معرفت و عمل اخلاقی کاری است که در فصل پنجم انجام شده است و عوامل ایجاد این شکاف مورد بحث قرار گرفته‌اند. از فصل ششم به بعد بحث‌های نظری کم‌کم جای خود را به بحث راجع به تربیت اخلاقی می‌دهند به گونه‌ای که ابتدا در فصل ششم مؤلفه‌های اساسی تربیت اخلاقی مطرح شده‌اند. سپس در فصل هفتم، چیستی، چرایی و هدف تربیت اخلاقی به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است.

در فصل هشتم زیرساخت‌های تربیت اخلاقی معرفی شده‌اند. فصل نهم به معرفی و تبیین مراحل سه گانه تربیت اخلاقی اختصاص دارد. در فصل دهم شش منبع انگیزشی برای اخلاق مطرح شده است. در فصل یازدهم اصول تربیت اخلاقی بیان شده است و در نهایت در فصل دوازدهم الگوی نظری تربیت اخلاقی به عنوان جمع‌بندی بحث‌های کتاب معرفی شده است.

کتاب «از نظر تا عمل، طرحی برای تربیت اخلاقی از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)»، تألیف فاطمه وجدانی در 223 صفحه، شمارگان 1000 نسخه از سوی انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) روانه بازار نشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

تمام کارهایم به خودم نزدیک است از لحاظ تم و مضمون... یک شخصیت صددرصد فروپاشیده می‌خواستم... در خودم سال‌هاست این بی‌مرزی را ساخته‌ام. بی‌مرزی نه به این عنوان که متعلق به جایی نباشم، ترجیح می‌دهم متعلق به مرزی نباشم، ولی داستان‌هایم قصه‌های آدم‌هایی است که میان این دو مرز سرگردانند... داستان‌نویسی را بیانیه اجتماعی و سیاسی نمی‌دانم ...
هیچ خبری از حجاب راهبه‌ها و سوگند خوردنشان نیست، درعوض آیرا از سنت روایت پیکارسک استفاده می‌کند... مرا آماده کرده‌اند که فرشته‌ باشم، فرشته‌ نگهبان همه‌ مجرمان، دزدها و قاتلان... این کارهای خوبی که در تنهایی و خیالاتش انجام می‌دهد، سزار را تبدیل به راهبه می‌کند. ولی، در زندگی واقعی، او یک دروغگوی قهار است... رمز و راز دروغگوی خوب‌ بودن را فاش می‌کند: «باید خیلی قانع‌کننده وانمود کنی که چیزهای واضح را نمی‌دانی.» ...
متوجه ماده‌مگس جوانی شد که در مرز میان پوره و سس نشسته بود... پوست آبدار و سبزش، بانشاط زیر نور خورشید می‌درخشید... دور کمرش چنان شکننده و ظریف بود که گویا می‌توانست با سبک‌ترین نسیم بشکند... جابه‌جایی حشره و انسان و توصیفات آبدار و تنانه از مگس علاوه بر شوخی شیطنت‌آمیز پلوین با توصیفات رمان‌‌های احساساتی و حتی کلاسیک، کاریکاتورگونه‌ای است گروتسک از وضعیت بشر ...
سیر آفاق و انفس مردی جوان و آمریکایی به‌نام لاری برای یافتن معنای زندگی است که از غرب تا شرق عالم را طی می‌کند... تحت تاثیر زیبایی او نمی‌تواند بدی‌هایش را ببیند... زنی سطحی، حسود و کینه‌توز است... به نظر من آن‌ها که می‌گویند عشق بدون شهوت می‌تواند وجود داشته باشد، چرند می‌گویند. وقتی مردم می‌گویند بعد از آنکه شهوت مرد، عشق هنوز زنده است، دارند از چیز دیگری صحبت می‌کنند که عشق نیست، انس و مهر و همخویی و عادت است ...
بسیاری از مردم اطلاعات گسترده‌ای پیرامون انسان و جهان و طبیعت و شریعت در ذهن جمع‌آوری می‌کنند اما در برابر ساده‌ترین آسیب‌های نفسانی؛ تمایلات ناصواب درونی زانو می‌زنند... برخی رنج‌ها آدمی را از پای در می‌آورند؛ از ارزش و آرامش جان می‌کاهند و اثری تلخ و گاهی جبران‌ناپذیر در زندگی از خود به جای می‌گذارند. رنج دلبستگی‌های حقیر؛ رنج برخاسته از جهل و نادانی و رنج وابستگی به تایید و تکذیب دیگران از این جنس است. ...