کتاب «زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی دره میرحیدر»، چهره ماندگار جغرافیا و استاد پیشکسوت دانشگاه تهران از سوی انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی منتشر شد.

زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی دره میرحیدر در 290صفحه

به گزارش کتاب نیوز به نقل از ایبنا؛ میرحیدر، یکی از مفاخر جهان جغرافیا در مجموعه دانش‌های ایرانی است. شخصیتی که در دوران‌گذار جامعه از سنت به تجدد، در 5 اردیبهشت‌ماه 1311ش در کرمانشاه و در خانواده‌ای اهل علم و ادب و هنر متولد شد، اگرچه تاریخ صحیح تولد وی سال 1313 است. مادرش راضیه خانم دختر حاج میرزا یحیی قزوینی و نوه سعیدالملک از مخالفان مشروطه و طرفداران مشروعه بود. پدربزرگ مادریش نیز حاج حسینعلی‌خان نوری از فضلا و شعرای معروف عهد ناصری و متخلص به «وفا» که دیوان اشعارش منتشر شده است. پدرش سیدمحمود حسینی از خوشنویسان بنام دوره ناصری بود. شیفتگی ایشان به خوشنویسی موجب شد تا مجموعه‌ای ارزشمند و گران‌سنگ از هنر بزرگان این رشته را در عصر ناصری و مظفری گرد آورد که این میراث ارزشمند به مؤسسه کتابخانه و موزه ملی ملک اهدا شد و بعد تحت عنوان «منتخب آثار اهدایی سیدمحمود الحسینی الساوجی (خاندان میرحیدر)» در سال 1393به چاپ رسید.

میرحیدر پس از اخذ دیپلم، در رشته تاریخ و جغرافیا در دانشگاه تهران به تحصیل پرداخت و با درک محضر استادان برجسته‌ای همچون مسعود کیهان، دکتر احمد مستوفی، دکتر محمدحسن گنجی به جغرافیا دل بست. در سال 1332 با درجه ممتاز فارغ‌التحصیل ‌شد و مدال درجه یک فرهنگ را گرفت. در سال 1335 برای ادامه تحصیل با استفاده از بورسیه شاگردان اول در زمان خود به امریکا رفت و در رشته جغرافیای سیاسی در دانشگاه‌های ایالتی اوهایو و ایندیانا تحصیل کرد. در این ایام از محضر پروفسور کیمبل و پروفسور پاندز بهره برد و سرانجام در سال 1962م با نگارش رساله «عوامل جغرافیایی مؤثر بر بقای سیاسی ایران» موفق به اخذ درجه دکتری شد.

او پس از بازگشت به وطن، در سال ۱۳۴۲ با سمت استادیاری به عضویت هیأت علمی گروه جغرافیا در دانشگاه تهران درآمد و برای نخستین‌بار جغرافیای سیاسی را به شکل سیستماتیک و به‌روز به دانشجویان ایرانی آموزش داد. او بنیانگذار رشته جغرافیای سیاسی در دانشگاه، عضو وابسته فرهنگستان علوم و عضو گروه واژه‌گزینی تخصصی جغرافیا و نخستین زن ایرانی است که در این رشته تحصیل کرده است. از او تاکنون ده‌ها کتاب و مقاله اعم از تألیف و ترجمه منتشر شده است.

این کتاب مشتمل بر چند بخش است:

1- مصاحبه‌ای که نادره جلالی تحت عنوان «دانشی برای توسعه و امنیت پایدار» انجام داده و در آن به تفصیل به زندگی‌ و فعالیت‌های علمی و پژوهشی استاد و دیدگاه وی نسبت به جغرافیا پرداخته است. مطالبی که اثبات می‌کند اگرچه بررسی تاریخ اندیشه، اندیشه‌ورزی و اندیشه‌گران همواره رنگ و بوی مردانه و جنس مذکرانه داشته اما نشان می‌دهد زنان ایرانی با پیمودن حد اعلای راه دانش‌جویی، پشتکار و تلاش ‌می‌توانند منشأ اثرات ماندگاری در جامعه علمی خود شوند و چون او دره نادره زمانه ما و راهنمایی گرانقدر و چراغی امیدبخش برای راه‌جویان طریق معرفت.
2 ـ دو مقاله پژوهشی ارزشمند از دکتر میرحیدر
3 ـ مقالاتی که شاگردان استاد به او اهدا کرده‌اند.

فهرست مقالات این کتاب به این شرح‌اند: بن‌مایه مشترک مفهوم مکان و نماد در معماری، حسن بلخاری؛ دانشی برای توسعه و امنیت پایدار(گفت‌وگو با دکتر دره میرحیدر)، نادره جلالی؛ برسی مفهوم و تحول آن، دره میرحیدر؛ تحلیل انتقادی نقشه‌های قومیت در ایران، دره میرحیدر، بهادر غلامی و فاطمه‌السادات میراحمدی؛ ارزیابی پنج دهه اندیشه و جستار،دره میرحیدر، یاشار ذکی؛ دره: تاریخ، فرهنگ و اجتماع، نادره جلالی؛ شاگرد همیشگی استاد، فاطمه‌السادات میراحمدی؛ استادی تمام عیار، بهادر غلامی؛ آیا بین فقر طبیعی و غنای فرهنگی رابطه‌ای است؟، عمران راستی؛ اسناد و عکس‌ها.

حسن بلخاری رئیس انجمن آثار و مفاخرفرهنگی، در مقاله خود ضمن برشمردن فصول مشترک میان جغرافیای سیاسی و معماری از جمله «مکان» و «فضا» و «نماد» به تفاوت میان مکان(place) و زمان(space) در معماری پرداخته است. همچنین «نماد» را که از مفاهیم بنیادی در جغرافیای سیاسی و در فرهنگ هنری، عبارت است از استفاده از امری محسوس برای بیان حقیقت پنهان یک امر معقول شرح داده است. نگاه و رویکرد متفکران جغرافیای سیاسی به‌ویژه در قلمرو تبیین اهمیّت نمادها در حوزه علم جغرافیا از دیگر مباحث مطرح در این مقاله است.

نادره جلالی تدوین کننده این اثر نیز در مقاله خود به ساخت‌یابی مفاخر در جامعه پرداخته و کوشیده نقش و ارتباط متقابل «ساختار» و «عاملیت» را در فرآیند چهره ماندگار شدن دکتر میرحیدر به تصویر بکشد و به این سؤال پاسخ دهد در پرورش او به عنوان یکی از زنان مفاخر ایران، «ساختار» مؤثر بوده است یا «عاملیت». از سوی دیگر، انتخاب و اراده او به عنوان یک کنش‌گر فعال و زندگی و تحصیل در جامعه امریکا تا چه حد در این امر دخالت داشته و سرانجام دکتر میرحیدر چه تأثیری بر ساختار جامعه خود گذاشته است.

کتاب «زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی دره میرحیدر» با شمارگان 500 نسخه در 290 صفحه و به قیمت 35 هزار تومان منتشر شده است.

................ هر روز با کتاب ...............

فرهنگ و سلطه... صنعت آگاهی این اعتقاد کاذب را برای مردم پدید می‌آورد که آنها آزادانه سرنوشت خود و جامعه‌شان را تعیین می‌کنند... اگر روشنفکران از کارکردن برای صنعت فرهنگ سر باز زنند، این صنعت از حرکت می‌ایستد... دلش را خوش می‌کرد سلیقه‌اش بهتر از نازی‌هاست و ذهنیت دموکراتیک خویش را با خریدن آنچه نازی‌ها رو به انحطاط می‌خواندند، نشان دهد... در اینجا هم عده‌ای با یکی‌کردن ادبیات متعهد با ادبیات حزبی به هر نوعی از تعهد اجتماعی در ادبیات تاخته‌اند ...
دختر بارها تصمیم به تمام‌کردن رابطه‌شان می‌گیرد اما هر بار به بهانه‌های مختلف منصرف می‌شود. او بین شریک و همراه داشتن در زندگی و تنهابودن مردد است. از لحظاتی می‌گوید که در تنهایی گاهی به غم شدیدی دچار می‌شود و در لحظه‌ای دیگر با خود تصور می‌کند که شریک‌شدن خانه و زندگی از تنها بودن هم دشوارتر است و از اینکه تا آخر عمر کنار یک نفر زندگی کند، پیر شود، گرفتار هم شوند و به نیازها و خُلق و خوی او توجه کند می‌نالد ...
دکتر مجد در کتاب «قحطی بزرگ و نسل کشی در ایران» برای اولین بار اسناد مربوط به قتل عام بیش از 10 میلیون ایرانی در قحطی «عمدی» جنگ جهانی اول را با تکیه بر اسناد و مدارک و گزارش‌های آرشیو وزارت امور خارجه‌ی آمریکا و آرشیو روزنامه‌ها منتشر کرده است... در ایرلند مردم برای یادآوری جنایت بریتانیا در قحطی سیب‌زمینی؛ هر سال هفته‌ی بزرگداشت کشته‌شدگان قحطی دارند... ملت ایران به ققنوس تشبیه شده و به فاجعه عادت کرده است ...
تنهایی بین‌فردی، تنهایی درون‌فردی و تنهایی اگزیستانسیال... تجربه تهی‌ بودن، گم ‌شدن و محرومیت، جایی بیرون از ما نیست بلکه در درون ماست... باید بیاموزد با دیگری ارتباط برقرار کند بی‌آنکه او را تا سطح ابزاری برای دفاع در برابر تنهایی پایین بیاورد... ما نباید فکر کنیم وقتی گرد هم می‌آییم، از تنهایی بیرون آمده‌ایم... برای کسی که عافیت و امنیت مهم‌ترین چیز است، رحم مادر یا گور بهترین مکان است... عاشق دیگر نمی‌تواند به تنهایی تصمیماتی بگیرد ...
نیچه خطاب به فیلسوفان می‌گوید: «خانه‌هایتان را در دامنه‌های کوه آتشفشان بنا کنید» و من همه کسانی را که در جست و جوی حقیقتند مخاطب این سخن می‌یابم. «گریختن» مطلوب طبع کسانی است که فقط به عافیت می‌اندیشند و اگر نه، مرگ یک بار، زاری هم یک بار... شهروندِ مطیع کسی است که در صدق گفتار سیاستمداران تردید روا نمی‌دارد؛ تا آنجا تسلیم قوانین محلی است که عدالت را نه قبله قانون، که تابع آن می‌بیند ...